γράφει ο Κατερίνα Σιδέρη

Η Μένη, γεννημένη το 1939 στη Σύρο, είναι πλέον φοιτήτρια στη Θεσσαλονίκη, λατρεύει τη ζωγραφική, μα το επάγγελμα του ζωγράφου δεν είναι αποδεκτό τόσο από την κοινωνία όσο και από την οικογένειά της. Είναι μια νεαρή λιγομίλητη και εσωστρεφής. Είναι αισθησιακή και παράξενη. Θα την χαρακτήριζα μποέμ τύπισσα με το κρυφό της όνειρο να ασχοληθεί με την τέχνη να επωάζει μέσα της συνεχώς.

Τη δεκαετία του ‘50 θα βρεθεί με ένα εισιτήριο πρώτης θέσης στα χέρια να ταξιδεύει από τη Θεσσαλονίκη για το Παρίσι. Εκεί, αλλάζουν όλα. Εκεί θα γνωρίσει έρωτες, θα μυηθεί στην τέχνη της ζωγραφικής, θα πονέσει, θα ζήσει έντονα μια περιπετειώδη ζωή και θα γεμίσει το σεντούκι των αναμνήσεών της με στιγμές, επιτεύγματα μα και λάθη.

…ο ζωγράφος μιλά τη γλώσσα των θεών…

Αναρωτιέμαι, ποιος καθορίζει τη ζωή μας, τις επιλογές και τις πράξεις μας, αν όχι εμείς οι ίδιοι; Ποιος κρατά τη σκυτάλη και μας οδηγεί στα άδυτα των χρόνων μας; Ποιος αποφασίζει για τα λάθη, για τον έρωτα και για τη ρότα του καθενός μας;

Για τη Μένη δεν υπήρξαν τέτοιου είδους ερωτήσεις, μιας και από πολύ νωρίς κράτησε το πηδάλιο γερά ή και όχι στα χέρια της και με γνώμονα τα θέλω της οδήγησε τη ζωή της.

Η Μένη ταξιδεύει στο Παρίσι με ένα αθέατο μυστικό. Συμβιβάζεται με μια αναγκαστική συγκατοίκηση, εργάζεται ως μοντέλο και παρακολουθεί μαθήματα ζωγραφικής. Διψάει να ζήσει, να δημιουργήσει, να γευτεί και να αναμοχλευτεί με την τέχνη και όλα της τα παρελκόμενα.

Στη ζωή της εισβάλλει η Μαντώ και αλλάζουν άρδην οι οικογενειακές σταθερές της, μα είναι καλλιτέχνης και βλέπει όλα όσα της συμβαίνουν με μια διαφορετική ματιά και πασχίζει να αφομοιώσει τις αλλαγές και να τις αποδεχτεί.

Θα διαβάσουμε για έναν χορό μεταμφιεσμένων, για τη ζωή της πλάι στον Άλεν, για τα προβλήματα που δημιουργεί μια 12χρονη στο σχολείο της, για μια αναπάντεχη επίσκεψη συνοδευόμενη με πώληση έργων, αλλά και για την ιστορία μιας μάνας βορά στα μάτια μιας άλλης.

Δεν ξέρω αν είναι δύσκολο να είσαι καλλιτέχνης ή αν είναι δύσκολο θα εδραιωθείς στον χώρο της τέχνης. Ξέρω πως η Μένη πάλεψε για μια θέση ανάμεσά στους λίγους, πάσχισε για το όνειρό της, πείσμωνε μπροστά σε κάθε δυσκολία και θυσίασε πολλά για να ανταπεξέλθει στον στίβο μάχης. Η οικογένειά της στην Ελλάδα απέχει από τη ζωή της. Η ίδια δεν επιθυμεί να συναναστραφεί μαζί τους. Δημιουργεί, ανεβαίνει τα σκαλιά της επιτυχίας και ερωτεύεται. Θα έλεγε κανείς πως αυτά αρκούν για να είσαι ευτυχισμένος, μα δεν είμαι σίγουρη αν η Μένη ήταν…

…πρέπει να δέχεται και να απολαμβάνει κανείς ό,τι βρίσκει στην κουζίνα του…

Σειρά έχει ο άγγελος Φιλίπ και οι προοπτικές εξέλιξης που κουβαλάει μαζί του, τα συγχαρητήρια για μια έκθεση ζωγραφικής ικανά να ανυψώσουν τη ζωγράφο της ιστορίας μας, μια βαλτωμένη και άνυδρη σε έμπνευση εποχή, αλλά και τα ψυχικά σκαμπανεβάσματα των καλλιτεχνών που επηρεάζουν την πρωταγωνίστριά μας.

Μια μικρή γαρδένια γεμάτη μπουμπούκια μας χαρίζει λίγη από την ευωδία της. Μια σχέση μάνας και κόρης που βαδίζει σε κακοτράχαλο μονοπάτι χρόνια τώρα μας προκαλεί μελαγχολία. Μια γειτονιά με πολλά στενά δρομάκια μας προϊδεάζει να την περπατήσουμε και ένα γλέντι γενεθλίων για εκλεκτούς, κρατά τις πύλες του κλειστές ακόμη και για τον αναγνώστη.

Η Μένη κάνει τις επιλογές της και πληρώνει το τίμημά τους. Βαρύ φορτίο οι ενοχές και οι τύψεις, μα πρέπει να το υποστεί. Η ώρα της κρίσης πλησιάζει και βρίσκεται πλάι σε εκείνη της εκδίκησης. Ένας τυχαίος και καλοδεχούμενος πειραματισμός κουβαλάει τον αέρα της αλλαγής και μια άτακτη φυγή από ξενοδοχείο αλλάζει άρδην το σκηνικό της ιστορίας.

Από τα βιβλία που διαβάζω, επιλέγω μια φράση που μου κίνησε το ενδιαφέρον για να την μοιραστώ μαζί σας. Από το βιβλίο της Μαίρης Παναγιώτου, ένα σύντομο βιογραφικό της οποίας θα βρείτε στο τέλος του άρθρου, επέλεξα την παρακάτω:

…είναι θλιβερό να περνάει μια ζωή χωρίς να καταλήγει πουθενά ουσιαστικά…

Απόλαυσα τη βόλτα στον ιππόδρομο και το γεύμα με τα στρείδια. Ζήλεψα το χρυσό κολιέ με τα είκοσι ρουμπίνια και κράτησα το χέρι της Μένης σφικτά τις στιγμές που το είχε πραγματικά ανάγκη. Η ζωή της ήταν πολύκροτη. Φιλοξένησε τρεις άνδρες στην καρδιά της και προτίμησε να κλείσει τον κύκλο της εκεί που πίστευε ότι τον είχε ανοίξει. Συνειδητοποίησε τον θάνατο. Βίωσε τα στάδια του πένθους και αβίαστα επέτρεψε στον εαυτό της να ζήσει όπως εκείνη επιθυμούσε, όπως εκείνη όρισε.

Ο κόσμος της τέχνης αντιμετωπίζει τη ζωή με διαφορετικό τρόπο. Τολμάει, ρισκάρει και αναδεύεται σε ένα μίξερ χωρίς πρέπει και κανόνες. Η Μένη επέλεξε να κάνει αυτό που αγαπούσε, επέλεξε να δράσει και να αναδυθεί μέσα από τα έργα της, επέλεξε να ερωτευθεί, επέλεξε να αγαπήσει, επέλεξε να ζωγραφίζει τη ζωή της με τα δικά της πινέλα και χρώματα.

Αν κλείσω τα μάτια και φανταστώ τον πίνακα της ζωής της, θα έλεγα πως έχει έντονες γραμμές, ψυχρά χρώματα μα και ζεστές πινελιές. Ένα συνονθύλευμα συναισθημάτων να αναβλύζει από την κυρίαρχη εικόνα έτοιμο να σε κατακλύσει.

Αλήθεια, λέτε τελικά να έζησε ευτυχισμένη; 

Το οπισθόφυλλο του βιβλίου αναφέρει:

Λίγο πριν ξεσπάσει ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, η νεογέννητη Μένη παίρνει την πρώτη της ανάσα στη γραφική Σύρο. Δεκαοχτώ χρόνια αργότερα, με εφόδιά της μια χαρισματική προσωπικότητα κι ένα δυνατό μαθηματικό μυαλό, μετακομίζει στη Θεσσαλονίκη για να σπουδάσει φυσικομαθηματικός. Όμως, το έμφυτο ταλέντο της στη ζωγραφική επισκιάζει κάθε άλλη προοπτική στο μέλλον της, αναγκάζοντάς τη να εγκαταλείψει τις ανώτατες σπουδές της, ενώ μια απρόσμενη εξέλιξη στην προσωπική της ζωή την ωθεί να ακολουθήσει τον αγαπημένο της στο Παρίσι.

Στη μαγευτική «Πόλη του Φωτός», η Μένη θα επιδιώξει να καλλιεργήσει το πηγαίο καλλιτεχνικό της χάρισμα και να ανελιχθεί, ενώ θα συνδεθεί ερωτικά με δύο ακόμα γοητευτικούς άντρες. Εντούτοις, μία διαφορετική και αρχέγονη αγάπη είναι εκείνη που θα δώσει το βαθύτερο νόημα στη ζωή της. Παρ’ όλα αυτά, η εξέλιξη, η αναγνώριση και η επιτυχία συχνά απαιτούν θυσίες, που ίσως της κοστίσουν πολύ ακριβά. Άραγε, πόσες αποχρώσεις της αγάπης υπάρχουν στη ζωή μας και ποιες είναι αυτές για τις οποίες αξίζει να θυσιάσουμε τα πάντα;

Ένα σαγηνευτικό μυθιστόρημα που μας παρασύρει στον κόσμο της Τέχνης, στον έρωτα και στην αγάπη σε κάθε έκφανσή τους, όπως και στις σταθερές αξίες της ζωής που αποτελούν την πυξίδα μας.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα του βιβλίου.

Η Μαίρη Παναγιώτου γεννήθηκε στο χωριό Άγναντη Φθιώτιδος και είναι μόνιμος κάτοικος Αθηνών. Τον περισσότερο καιρό δραπετεύει στο Ναύπλιο, όπου επιδίδεται στην έρευνα και στη συγγραφή των βιβλίων της.

Έχει εργαστεί για δεκαπέντε χρόνια ως δασκάλα των Αγγλικών και πολλά χρόνια στην οικογενειακή επιχείρηση. Ανήκει στη γενιά που γαλουχήθηκε μέσα στους πολλούς εκσυγχρονισμούς της μεταπολεμικής περιόδου, οι οποίοι οδήγησαν γρήγορα την κοινωνία σε ρυθμούς καταναλωτισμού. Πιστεύει πως σκοπός του ανθρώπου είναι να αφήνει πίσω του έργο, για να αποπληρώνει το επίγειο ταξίδι του και να μένει κληρονομιά στους απογόνους.

Τις ελεύθερες ώρες της ασχολείται με την αρχαία κλασική γραμματεία. Επίσης, ταξιδεύει πολύ ως ταξιδευτής, όχι ως τουρίστας, προκειμένου να γνωρίσει τις ιδιοσυγκρασίες και τις ανάγκες του κόσμου.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άνεμος εκδοτική.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο, θα βρείτε εδώ.