Συλφίδα
Συλφίδα είναι η γυναίκα με λεπτή, ανάλαφρη, σχεδόν αέρινη εμφάνιση. Στη μυθολογία των αλχημιστών ήταν το θηλυκό πνεύμα του αέρα, παρόμοιο με τη νεράιδα.
Κατηγορία
98 άρθρα · σελίδα 2 από 5
Συλφίδα είναι η γυναίκα με λεπτή, ανάλαφρη, σχεδόν αέρινη εμφάνιση. Στη μυθολογία των αλχημιστών ήταν το θηλυκό πνεύμα του αέρα, παρόμοιο με τη νεράιδα.
Συγγνωστός είναι αυτός που αξίζει να τον συγχωρήσουμε, που έχει δικαιολογία. Λέμε για πραάδειγμα «συγγνωστό λάθος», «συγγνωστή αδυναμία», «συγγνωστή πλάνη». Αντίθετά του είναι το ασυγχώρητο και το…
Στέργω σημαίνει αποδέχομαι, συναινώ, επιδοκιμάζω. Σήμερα το χρησιμοποιούμε κυρίως αρνητικά: «δεν στέργω τέτοιες συμπεριφορές», δηλαδή δεν τις ανέχομαι, δεν τις επιδοκιμάζω.
Σποδός είναι η στάχτη που είναι προϊόν καύσης, το υπόλειμμα της φωτιάς. Τη λέξη τη βρίσκουμε σε λόγιο ή θρησκευτικό ύφος και σε εκφράσεις όπως «θα γίνει σποδός» (θα καεί ολοσχερώς) και «εν σάκκω και…
Σοβώ αρχικά είχε τη σημασία του διώχνω με φωνές ή κινήσεις, κυρίως πουλιά και ζώα, π.χ. «σόβα τις κότες από το περιβόλι». Μεταφορικά, διώχνω κάποιον απότομα. Σημαίνει όμως και την κρυφή ύπαρξη, την…
Σκώμμα είναι η κοροϊδία, το πικρόχολο, τσουχτερό αστείο, ο χλευασμός ή το περιπαικτικό σχόλιο που γίνεται εις βάρος κάποιου. Συνήθως το βρίσκουμε στον πληθυντικό, π,χ. «δέχτηκε τα σκώμματα των…
Ανάθημα είναι το αφιέρωμα ή το αφιερωμένο δώρο προς θεότητα, ιερό ή ναό ως ένδειξη ευγνωμοσύνης, τιμής ή εκπλήρωσης κάποιας ευχής, το τάμα. Στη νεοελληνική γλώσσα η λέξη απαντά κυρίως με την ιστορική…
Αμφιθαλής λέγεται το παιδί που έχει ζωντανούς και τους δύο γονείς. Στις λαϊκές παραδόσεις ένα τέτοιο παιδί θεωρούνταν ευτυχισμένο και καλοτυχισμένο, γι’ αυτό σε διάφορα έθιμα (π.χ. Πρωτομαγιά,…
Αμοραλισμός είναι η στάση ζωής ή η θεωρία που αδιαφορεί για την ηθική, που δεν αναγνωρίζει ηθικούς κανόνες ως κριτήριο της ενσυνείδητης πράξης αλλά ούτε και φραγμούς. Δεν είναι το ίδιο με την…
Αμητός είναι ο θερισμός και η συγκομιδή, κυρίως των σιτηρών, αλλά και ο ίδιος ο καρπός της εργασίας. Μεταφορικά, ο αμητός είναι το αποτέλεσμα που αποκομίζει κανείς από τον κόπο του.
Αμειψισπορά είναι η εναλλαγή διαφορετικών καλλιεργειών στο ίδιο χωράφι από χρονιά σε χρονιά, ώστε το έδαφος να μην εξαντλείται και να περιορίζονται οι ασθένειες των φυτών, ενώ ταυτόχρονα οι ιδιότητες…
Αλυσιτελής είναι αυτός που δεν ωφελεί, που δεν φέρνει αποτέλεσμα ή ωφέλεια, π.χ. αλυσιτελείς προσπάθειες, αλυσιτελής ενέργεια. Συχνά τον βρίσκουμε σε διοικητικά και νομικά κείμενα.
Αλίπαστος είναι αυτός που έχει διατηρηθεί με αλάτι, ο παστός, π.χ. αλίπαστα ψάρια, αλίπαστο κρέας. Ο όρος είναι δόκιμος και σε κείμενα για τη διατροφή και την παραδοσιακή συντήρηση τροφίμων.
Η λέξη έχει δύο σημασίες. Στα αρχαία ἄκων ήταν το ακόντιο, το βέλος. Ως επίθετο σήμαινε αυτόν που κάνει κάτι άθελά του, χωρίς τη θέλησή του, αναγκαστικά. Αυτή η δεύτερη σημασία επιζεί στη φράση «εκών…
Ακρώρεια είναι η κορυφογραμμή του βουνού, η ράχη του στο ψηλότερο σημείο του, η βουνοκορφή. Τη λέξη τη συναντάμε σε περιγραφές τοπίου, π.χ. «στην ακρώρεια του Πηλίου».
Ακραιφνής είναι αυτός που είναι καθαρός, αμιγής, ανόθευτος, ο γνήσιος, ο αυθεντικός. Σήμερα το λέμε κυρίως για πρόσωπα με σταθερές πεποιθήσεις, π.χ. «ακραιφνής δημοκράτης», «ακραιφνής φιλάνθρωπος»,…
Μουσοτραφής είναι αυτός που έχει «τραφεί» με τις Μούσες, δηλαδή που έχει μεγαλώσει με την ποίηση, τα γράμματα και τις τέχνες, αυτός που είναι καλλιεργημένος, αυτός που είναι φιλόμουσος. Λέγεται και…
Μίσθαρνος αρχικά ήταν αυτός που εργάζεται με μισθό, ο μισθωτός. Σήμερα η λέξη έχει σχεδόν πάντα μειωτική σημασία: μίσθαρνος είναι αυτός που υπηρετεί κάποιον μόνο για τα χρήματα, ο εξαγορασμένος, το…
Μηνοειδής είναι αυτός που έχει σχήμα μισοφέγγαρου, ημισελήνου, δρεπανιού. Η λέξη είναι σύνθετη από το αρχαίο μήνη («σελήνη») και το -ειδής (από το εἶδος, «μορφή»).
Μετείκασμα είναι η εικόνα που εξακολουθούμε να «βλέπουμε» για λίγο, αφού πάψει να υπάρχει το ερέθισμα που την προκάλεσε. Αν, για παράδειγμα, κοιτάξουμε για λίγο μια έντονη φωτεινή πηγή και μετά…