γράφει η Κατερίνα Σιδέρη

Το βιβλίο που θα σας παρουσιάσω σήμερα, επώαζε καιρό στη λίστα των αδιάβαστων βιβλίων μου. Πολλές φορές το πήρα στα χέρια μου επεξεργαζόμενη το εξώφυλλό του και άλλες τόσες το εναπόθεσα ξανά πάνω σε άλλα.

Δεν είχε έρθει ακόμη η στιγμή να με κερδίσει. Πράγματι, περιμέναμε και οι δύο πολύ χρόνο. Όταν πια θεώρησα πως ήμουν έτοιμη να το διαβάσω και άρχισα την ανάγνωσή του, στο τέλος θα αντιλαμβανόμουν ότι το ταξίδι του μαζί του θα με συντρόφευε για αρκετό καιρό. 

Πρόκειται για ένα βιβλίο γοργό, ανατρεπτικό, με έντονους προβληματισμούς, με παθογένειες μιας άλλης εποχής, με πατριαρχίες ριζωμένες στο πετσί των ηρώων. Με κέρδισε, με ταξίδεψε, με πέταξε ξέπνοη στα βράχια, μα αν με ρωτούσατε αν θα έκανα ξανά το ταξίδι του, θα απαντούσα θετικά χωρίς δεύτερες σκέψεις.

Η τελευτή. Δηλαδή η εκπλήρωση, ο θάνατος, το τέλος της ζωής. Περίεργος τίτλος για βιβλίο και συνάμα τίτλος ικανός να σε κεντρίσει. Ποια είναι η τελευτή; Έχει πρόσωπο; Ίσως και να έχει, μιας και το εξώφυλλο φιλοξενεί μια γυναικεία παρουσία. Ίσως και πάλι όχι. Ίσως ο τίτλος να έχει αλληγορική σημασία, υπέθεσα και χωρίς άλλη χρονοτριβή ξεκίνησα να διαβάζω.

Το βιβλίο με την ιδιαίτερη δομή κατά την άποψή μου, το βιβλίο που επιδιώκει έναν διάλογο με τον αναγνώστη αφήνοντάς του ελευθερίες βούλησης, μας ταξιδεύει στο χωριό Ακαμάτης, μια εποχή αλλοτινή. Εκεί, πλάι στους ήρωες κεντρικούς αλλά και μη, θα αναμετρηθούμε με τον πλούτο, με απελευθερωμένες μα και παρωχημένες ιδέες, με τον αγοραίο έρωτα και την απιστία, με πολυσχιδείς χαρακτήρες αλλά και με ένα ιδιαίτερο παιδί τον Δημητρό.

Σε ένα χωριό που αντιστέκεται σθεναρά στην πρόοδο, εκεί που ακόμη οι γονείς πιστεύουν στη δύναμη του ‘ξύλου’ ως μέτρο διαπαιδαγώγησης αντί του λόγου, εκεί που μια χούφτα νεόπλουτοι επιθυμούν να φουσκώσουν περισσότερο τις τσέπες τους, εκεί όπου τα φωναχτά μυστικά του χωριού έχουν τη δύναμη να κάψουν τα σωθικά τους, εκεί, ένα ξεχωριστό παιδί ασφυκτιεί στα στενά όρια του Ακαμάτη και αναζητά την ηρεμία και την ησυχία των πάντων. Αναζητά με κάθε τρόπο την ευταξία, μα δεν είναι εύκολο να τη βρει.  

…το κακό πρέπει να τιμωρείται από τη ρίζα για να μη μεταφέρεται…

Ο Παναγής, ένας άγαρμπος, οξύθυμος και λιγομίλητος άντρας είναι παντρεμένος με τη Λαμπρινή και έχουν αποκτήσει δύο παιδιά. Ο Παναγής είναι άνθρωπος του βουνού, ένας βουκόλος με κτηνώδη δύναμη, ένας νοικοκύρης που από επιλογή μένει αθέατος από την κοινωνική ζωή του τόπου. Επιμένω να αναφέρω χαρακτηριστικά του Παναγή, γιατί είμαι σίγουρη ότι θα σας χρειαστούν έτσι ώστε να δημιουργήσετε το πορτρέτο του. Γιος του ο Δημητρός. Ένα διαφορετικό από τα άλλα παιδί, ένα παιδί που χρήζει βοήθειας, ένα παιδί με μια μάνα που αντιλαμβάνεται τη διαφορετικότητά του σε ένα βαθμό, μα δεν έχει το σθένος να επιβληθεί και να πείσει τον άντρα της για περαιτέρω εξέταση της κατάστασης.

Μη ξεχνάτε ότι η ζωή στο χωριό είναι ορατή από τους πάντες. Ότι κι αν κάνει κάποιος, γίνεται βορά στα στόματα όλων. Φανταστείτε τη δυσκολία να επισκεφτείς έναν γιατρό και αυτό να σταθεί αφορμή για το στιγματισμό ολόκληρης της οικογένειας… Ακραίο, μα πριν κάποιες δεκαετίες υπαρκτό και δυστυχώς αληθινό.

Η αυλαία ανοίγει με τον εορτασμό του Πάσχα όπου για τους κατοίκους του Ακαμάτη θεωρούταν γιορτή όλης της γειτονιάς, με τον μουρλο – Γρηγόρη τη μασκότ του χωριού με την πύρινη γεμάτη αλήθειες γλώσσα του, με έναν αυγοπόλεμο μεταξύ νεαρών και ενός τρελόγερου, αλλά και με τους ήχους του κλαρίνου μια βροχερή νύχτα.

Ερχόμαστε σε επαφή με την ιδιοσυγκρασία του τόπου. Αβίαστα μας μαστιγώνει η στυγνή πραγματικότητα της εποχής και οι άκαμπτες αντιλήψεις των κατοίκων. Περπατάμε νοερά στα δρομάκια του και αναμοχλευόμαστε με τον υστερόβουλο εργολάβο Καρμαρή, αφουγκραζόμαστε από μακριά τη φωνή της τραγουδίστριας Λάουρα, προβληματιζόμαστε με τις φιλελεύθερες απόψεις της Φρίντα και αφήνουμε το βλέμμα μας λίγο παραπάνω στην ιδανική ακροάτρια Λίνα.

Θα διαβάσουμε για την επίσκεψη του Πετρή και του Μανώλη στη κόκκινη γόβα στιλέτο, για το καφενείο του χωριού κέντρο συνάντησης των κατοίκων και μη, για το μεγαλεπήβολο σχέδιο της ΔΕΗ και την εκτροπή του ποταμού, για τα σιωπηλά κηρύγματα του παπά – Νεκτάριου, αλλά και για μια θεία μετάληψη χωρίς τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Όσο η ιστορία προχωράει στα άδυτά της,  Δημητρός μεγαλώνει, γαλουχείται με τις παραξενιές της εποχής, αναζητά διακαώς την ηρεμία και βρίσκει πρόσφορο έδαφος σε ένα γραφείο τελετών.

Λίγο πριν η σκυτάλη παραληφθεί από τους τίτλους τέλους, θα αναθαρρήσουμε με τη σύλληψη και την απόφαση ορόσημο ενός ήρωα, θα αγχωθούμε μπρος στη φάρσα που τελευταία στιγμή αλλάζει ρότα χάρη σε μερικά γερασμένα έλατα και θα αγχωθούμε όταν η φρενίτιδα της Αθήνας σταθεί αφορμή για να αποσυντονίσει τον αγαπημένο μας πλέον Δημητρό.     

Από τα βιβλία που διαβάζω, επιλέγω μια φράση που μου κίνησε το ενδιαφέρον για να την μοιραστώ μαζί σας. Από το βιβλίο του Γιώργου Λουκά, ένα σύντομο βιογραφικό του οποίου θα βρείτε στο τέλος του άρθρου, επέλεξα την παρακάτω:

…σημασία δεν έχει πόσο μακριά πήγατε το ταξίδι σας, αλλά η ένταση με την οποία το κάνατε…

Δε σας κρύβω ότι δυσκολεύτηκα να γράψω τον επίλογο της παρουσίασης. Το τέλος του βιβλίου είναι ανατρεπτικό από πολλές απόψεις. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα τις τελευταίες λέξεις χωρίς να θέλω να δεχτώ όλα όσα είχαν διαδραματιστεί.

Έγινε αντιληπτός ο τίτλος του βιβλίου. Η δικαιοσύνη παρέμεινε τυφλή. Ο νόμος άλλαξε χέρια.

Τετέλεσται.

Η τραγικότητα της κατάστασης δεν έχει προηγούμενο. Η υποτιθέμενη ντροπή πλέον χασκογελάει από τη γωνιά της. Αθώοι και ένοχοι αναμετρήθηκαν επί άνισους όρους και δεν νομίζω ότι πρέπει να αναφέρω ποιοι βγήκαν νικητές. Ο Δημητρός, ένα αυτιστικό παιδί που σήμερα θα είχε την κατάλληλη αρωγή και αγωγή, έζησε σε λάθος εποχή, έζησε σε λάθος συνθήκες.

Και αναρωτιέμαι, έζησε;

Προτείνω το βιβλίο ανεπιφύλακτα!  

Το οπισθόφυλλο του βιβλίου αναφέρει:

«Τι είναι το κανονικό; Και ποιος το ορίζει;»

Τραγικό και κωμικό, σκοτεινό και φωτεινό, αυτό το πολυφωνικό μυθιστόρημα αποτυπώνει την πάλη μιας γενιάς που ισορροπεί στο χείλος της αλλαγής. Στον μυθικό Ακαμάτη, ένα ορεινό χωριό που ακροβατεί ανάμεσα στον εκσυγχρονισμό και στην ερήμωση, οι ήρωες αγωνίζονται ενάντια στην αλλοτρίωση, ενώ η ζωή και ο θάνατος διασταυρώνονται μέσα από τις υπαρξιακές τους αναζητήσεις. Στην καρδιά της αφήγησης βρίσκεται ο Δημητρός, ένα παιδί στο φάσμα του αυτισμού, που αντιλαμβάνεται τον κόσμο με τρόπους ακατανόητους για τους άλλους.

Ο Ακαμάτης δεν είναι απλώς ένα χωριό· γίνεται καθρέφτης μιας κοινωνίας σε κρίση, όπου η φύση και ο άνθρωπος, η παράδοση και η αλλαγή, συνυφαίνουν ένα πεδίο διαρκούς έντασης. Το τέλος δεν επιβάλλεται από την πένα του συγγραφέα, αλλά γεννιέται μέσα από την ίδια την εμπειρία του αναγνώστη, αναδεικνύοντας τη δύναμη της ιστορίας να αντηχεί διαφορετικά σε κάθε ψυχή.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα του βιβλίου.

Ο Γιώργος Λούκας γεννήθηκε το 1985 στο Δίστομο Βοιωτίας, έναν τόπο που σημάδεψε τη σκέψη και τη γραφή του. Σπούδασε

Φιλολογία, Ειδική Αγωγή και Οργανωσιακή Ψυχολογία και είναι επιστημονικός υπεύθυνος του εκπαιδευτικού Ινστιτούτου

Plan-C, όπου διερευνά τη διαφορά όχι ως απόκλιση, αλλά ως δύναμη που παράγει νέες μορφές ύπαρξης και σχέσης, επαναπροσδιορίζοντας τις αντιλήψεις γύρω από την αναπηρία και την εκπαιδευτική πράξη.

Αποτελεί ιδρυτικό μέλος της Κοιν.Σ.Επ. Ataxia School, ενός πειραματικού σχολείου βασισμένου στην ελευθερία και την ισοτιμία. Έχει συγγράψει τα λογοτεχνικά έργα «Το Χρώμα της Ελευθερίας είναι Μπλε» και «Ο Καθένας στη Χώρα του Πουθενά», καθώς και το επιστημονικό έργο «Ολιστική Παιδαγωγική: Ο Σπόρος».

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο, θα βρείτε εδώ.