Αόρατος είναι ο τίτλος του προτελευταίου βιβλίου που έγραψε ο Paul Auster το 2009 (εκδόσεις Μεταίχμιο). Ένας σύγχρονος διακεκριμένος Αμερικάνος συγγραφέας που μέσα από το έργο του προσπαθεί να αποδείξει ότι η συγγραφή των βιβλίων δεν είναι προσχέδια σεναρίων, ότι η λογοτεχνία υπάρχει και ότι μπορεί ακόμα να διακριθεί ανάμεσα από τις άλλες τέχνες.

Οποιαδήποτε αναφορά στην ιστορία του εν λόγω μυθιστορήματος είναι πολύ δελεαστική καθώς, όπως ο αναγνώστης γρήγορα αντιλαμβάνεται,μία από τις δεξιότητες του συγγραφέα είναι να υφαίνει κυριολεκτικά πολλές ιστορίες. Αυτό το διήγημα θα μπορούσε να είναι δέκα αυτοτελείς ιστοριούλες, αλλά ο Όστερ καταφέρνει μέσα από μία μηχανορραφική αφήγηση να θέσει γερούς αρμούς και να διηγηθεί ταυτόχρονα τις ζωές τόσων διαφορετικών ανθρώπων.

Το πρώτο τέχνασμα του συγγραφέα που τον βοηθάει ιδιαίτερα είναι οι εναλλαγές του αφηγούμενου προσώπου. Στην αρχή ο αφηγητής είναι και ο πρωταγωνιστής της ιστορίας που ανακαλεί στην μνήμη του τη πιο σημαδιακή συνάντηση της ζωής του κατά τη διάρκεια των πρώτων φοιτητικών του χρόνων. Στο δεύτερο κεφάλαιο με ένα ραδιούργο τρόπο και ενώ ο πρωταγωνιστής παραμένει ο ίδιος, η αφήγηση δίνεται σε δεύτερο πρόσωπο σαν κάποιος να προσπαθεί να του θυμίσει τη ακολούθησε μετά από εκείνη την συνάντηση το καλοκαίρι του 1967. Στο τρίτο κεφάλαιο, με ένα ευφυέστατο τέχνασμα συνέχεια της ιστορίας γίνεται σε τρίτο πρόσωπο μέσα από κάποιες σημειώσεις που ο πρωταγωνιστής έχει προλάβει να κρατήσει πριν συμβεί το μοιραίο.

Τα τρία πρώτα αυτά κεφάλαια περιστρέφονται γύρο από τη ζωή του νεαρού φοιτητή που μπλέκεται σε μία ερωτική περιπέτεια και καταλήγει τρομοκρατημένος και απογοητευμένος να θέτει υπό αμφισβήτηση τον ίδιο του τον εαυτό. Καθώς ο πρωταγωνιστής μας είναι  χαμένος και εν αναμονή του ταξιδιού του στο Παρίσι, συγκατοικεί με την αδερφή του με την οποία δημιουργείται μία ολωσδιόλου αμαρτωλή σχέση. Στο τέλος ο πρωταγωνιστής προλαβαίνει να αναφερθεί στα καίρια επεισόδια που διαδραματίστηκαν κατά την σύντομη παραμονή του στην πόλη του φωτός στο λυκαυγές της Άνοιξης του Μάη του ‘68.

Και ενώ φαινομενικά η κεντρική ιστορία έχει περατωθεί, μία δεύτερη που υπέβοσκε ήδη από το πρώτο μέρος εξελίσσεται φέρνοντας και άλλα στοιχεία για την προηγούμενη υπόθεση στο φως. Ένας παλιός συμφοιτητής του προηγούμενη πρωταγωνιστή μας και νυν διάσημος συγγραφέας, αναλαμβάνει για προσωπική του περισσότερο ικανοποίηση να ερευνήσει την ιστορία που ο φίλος του του εμπιστεύτηκε.

Κατά τη διάρκεια αυτής της έρευνας μία τρίτη ιστορία, που μέχρι πριν ήταν στα σπάργανα ξεπετάγεται ξαφνικά. Στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου, σαν για να κλείσει ο αφηγηματικός κύκλος , έρχεται ένα ημερολόγιο να μας ξαναγυρίσει στην πρωτοπρόσωπη αφήγηση, να φέρει και άλλα στοιχεία στην επιφάνεια που αντί να βοηθάνε στην διαλεύκανση του προηγηθέντος μυστηρίου, δημιουργούν ένα καινούριο μυστήριο.

Αν σας μπέρδεψα μην ανησυχείτε καθόλου, οφείλεται στην προσωπική μου τάση να περιπλέκω καταστάσεις. Ο Όστερ είναι εδώ για να βάλει τα πράγματα στη θέση τους. Τεχνηέντως μεταλλάσσει σε κάθε ευρύτερο κεφάλαιο το λεξικό του και επίσης αρκετά συχνά (και ίσως παραπάνω απ’ ό, τι χρειάζεται) κάνει αναφορές στο τι έχει συμβεί ώστε να θυμίσει στον αναγνώστη βασικά στοιχεία που έχουν προαναφερθεί. Επιπλέον, παρόλα τα ερωτήματα που δημιουργεί, παρόλα τα διττά μηνύματα που περνάει, προσφέρει κάποιες απαντήσεις στα μυστήρια που δημιουργεί χωρίς όμως ίχνος προσπάθειας να προσανατολίσει και να καθοδηγήσει προς καμία κατεύθυνση την προσωπική άποψη του αναγνώστη.

Το χρονικό πλαίσιο της ιστορίας κυμαίνεται ανάμεσα στο 1967 και το 2007. Ένα ακόμα τέχνασμα του συγγραφέα που του επιτρέπει να αναφερθεί σε ποικίλα πολιτικοκοινωνικά ζητήματα της εποχής και να καλύψει έστω επιφανειακά κάποιες προσωπικές του ερμηνείες για τα όσα διαδραματίστηκαν εκείνα τα χρόνια, έχοντας εξασφαλισμένο το σύγχρονο κοινωνικό υπόβαθρο.

Κάποιος κακεντρεχής θα μπορούσε να σχολιάσει ότι ο συγγραφέας καταπιάνεται με υπερβολικά πολλά προβλήματα, για παράδειγμα ο πρωταγωνιστής χτίζει από την παιδική του ηλικία μία ιδιόμορφη σχέση με την αδερφή του εξαιτίας του πρόωρου χαμού του μικρότερου αδερφού τους. Σε κάποιο άλλο σημείο προς το τέλος του βιβλίου θίγει το ζήτημα των αποτελεσμάτων της αποικιοκρατίας και όλα αυτά συνυφασμένα γύρο από τη μυστηριώδη ζωή ενός καθηγητή πανεπιστημίου. Παρόλο όμως την ποικιλία αυτών των ζητημάτων ο Όστερ καταφέρνει απλά να παραμείνει στην επιφάνεια αυτών των ζητημάτων αποφεύγοντας έτσι να πέσει στην παγίδα των ανώφελων και μακροσκελών αναλύσεων.

Γενικά θα μπορούσε κανείς να πει πως πρόκειται για ένα ευκολοδιάβαστο ανάγνωσμα, με αρκετά αυτοπροσωπογραφικά στοιχεία και  με ροή που μπορεί να καθηλώσει  τον αναγνώστη για ένα ολόκληρο Σαββατοκύριακο. Και αυτό όχι για να ανακαλύψει το δολοφόνο αλλά για να φτάσει επιτέλους στην κάθαρση της αποκατάστασης της αλήθειας, που όμως δεν έρχεται ποτέ.