Τον τόπο που γεννήθηκες, εκεί που μεγαλώσες, δεν μπορείς να τον δεις συνήθως καθαρά, αφού επηρεάζεσαι από τις εμπειρίες και τα όσα έχεις ζήσει εκεί. Βλέπεις τα πάντα μέσα από έναν παραμορφωτικό καθρέφτη. Την ομορφιά, αλλά και την ασκήμια, διογκωμένα συνήθως και φορτισμένα με τα ανάλογα συναισθήματα. Την δύναμη και την δυναμική ενός τόπου, ενός λαού, την πραγματική του εικόνα, θα τα δεις πιο ξεκάθαρα μέσα από τα μάτια ανθρώπων που τον επισκέφτηκαν όχι για τουρισμό, αλλά γιατί ανταποκρίθηκαν σε ένα μαγικό, μυστικό κάλεσμα.

Την Κύπρο θα την γνωρίσεις μέσα από τα μάτια του Γιάννη Ρίτσου, του Γιώργου Σεφέρη, του Νίκου Καζαντζάκη.

O Νίκος Καζαντζάκης για την Κύπρο.

‘Ποτέ δεν είδα νησί µε τόση θηλύτητα, ποτέ δεν ανάπνεψα αέρα τόσο γιοµάτο µ’ επικίνδυνες, γλυκύτατες συμβουλές.
Αλαφρή κάρωση µε κυριεύει, νύστα και γλύκα, και το δειλινό, όταν πέσει ο ήλιος και φυσήξει από τη θάλασσα το αλαφρό αεράκι και σαλέψουν λίγο, δεξά ζερβά, τα µικρά καΐκια και ξεχυθούν στην παραλία τα µικρά παιδιά µε το γιασεµί στο χέρι, η καρδιά µου ξεζώνεται και παραδίνεται σαν την Πάνδηµη Αφροδίτη. Ό,τι αλλού σπάνια, σε στιγµές νάρκης, αισθάνεσαι, εδώ το ζεις ακατάπαυτα, το νιώθεις αργά, βαθιά να σε διαπερνάει, σαν τη μυρωδιά του γιασεμιού’

Μάιος 1926 και ο Νίκος Καζαντζάκης φτάνει στην Κύπρο ανταποκρινόμενος στο μυστικό κάλεσμα της θεάς.

Το ταξίδι ξεκινά από τα ανατολικά του νησιού, την Αμμόχωστο, την χωμένη κυριολεκτικά στην άμμο. Η αγάπη του για πόλη ξεκινάει με το που την πρωτοαντικρίζει, ένας έρωτας που ριζώνει στην καρδιά του, μια λαβωματιά που ευπρόσδεκτα την δέχεται. Χρόνια αργότερα σε συνέντευξη του στην εφημερίδα Τα Νέα μιλά για αυτή την αγάπη και τον πόθο να την επισκεφτεί ξανά.

“Η Αμμόχωστος. Πόσο την πεθύµησα. Τίποτα δεν υπάρχει στον κόσµο που να µου δίδει την αίσθηση της γυναίκας όσο η Αµµόχωστος. Είναι απ’ τα ωραιότερα µέρη της γης. ∆ε θα’ θελα να πεθάνω πριν ξαναπάω στην Αµµόχωστο”. Δεν πρόλαβε να προσκυνήσει ξανά την αγαπημένη Φαμαγκούστα. Τρία χρόνια μετά την συνέντευξη αυτή έφυγε. Και δεκαεφτά χρόνια μετά η αγαπημένη πόλη θα βιαστεί από αυτόν που ήρθε όχι γιατί την αγαπήσε, αλλά για της χαράξει βαθιά πληγή στο στήθος, Μια πληγή που ακόμα αιμοραγεί.

Η διαδρομή του ταξιδιού του, Αμμόχωστος, Λάρνακα, Λεμεσός. Τελευταίος σταθμός η Πάφος. Αποτυπώνει το τοπίο με τις χαρουπιές, τις ροδοδάφνες, τις ελιές , το φως, το ανήλεο ελληνικό φως. Αναζητά την Αφροδίτη, την αιώνια γυναίκα, στην θάλασσα που την γέννησε.

Λίγο πριν φτάσει στην Πάφο σταματά να ρωτήσει για το δρόμο. Μια κοπελιά, μια Μαρία, και όχι η Αφροδίτη, στενοχωρημένη που δεν τον καταλαβαίνει δεν μπορεί να τον βοηθήσει. Μα μια γριά με τη γνώση και τη σοφία που της έδωσε ο χρόνος θα του δείξει τον δρόμο για τα Κούκλια για το παλάτι της Κεράς της Ροδαφνούσας.

Έγινε τούτη η γνωριμιά του Καζαντζάκη με την Κύπρο, έρωτας μεγάλος, που τον κουβαλούσε στην ψυχή του. Και όταν ξέσπασε ο αγώνας για την απελευθέρωση από τους Άγγλους αγωνιά για το νησί. Αλλά σίγουρος για το δίκαιο του αγώνα, για τους Κυπριώτες δεν ανησυχεί. Βαθιά μέσα του ξέρει πως το δίκαιο θα υπερισχύσει. Γράφει στο περιοδικό Νέα Εστία στις 15 Σεπτεμβρίου 1954 «Ένας λαός περνάει, τις µέρες τούτες, της τρίχας το γιοφύρι. ∆εν κρίνεται η τύχη της Κύπρου, η τύχη της Κύπρου δεν κινδυνεύει. Η δίκαιη πέτρα θα φάει, σίγουρα το άδικο βουνό. Κρίνεται και κινδυνεύει, τις µέρες τούτες, η τύχη και η τιµή µιας Αυτοκρατορίας.

Ο Νίκος Καζαντζάκης…

Στην καρδιά του δύο αγάπες, με ιστορία κοινή, με βίους παράλληλους, δύο νησιά πολύπαθα που αγωνίζονται, η Κρήτη, η μάνα που τον γέννησε, και η Κύπρος, αδελφή της.