Τζιοκόντα, του Νίκου Κοκαντζή

30.08.2018

σχόλια

γράφει η Μαρία Βασιλειάδου

 

Δεν είναι το εξώφυλλο μήτε ο τίτλος που με ωθούν να διαβάσω ένα βιβλίο. Εκείνο που με συνεπαίρνει είναι οι δύο πρώτες γραμμές του οπισθόφυλλου και η μυρωδιά στο ξεφύλλισμα. Αν πρόκειται για διήγημα ή νουβέλα, εκείνο το αόρατο χέρι που σπρώχνει εμάς τους βιβλιόφιλους γίνεται περισσότερο αισθητό στον ώμο, κι αυτό γιατί είναι, πραγματικά, πρόκληση αφενός για έναν συγγραφέα να επιχειρεί να διηγηθεί μια ιστορία και να δημιουργήσει ολοκληρωμένους χαρακτήρες μέσα σε λίγες σελίδες και αφετέρου για έναν αναγνώστη να κατανοήσει το βάθος και των δύο αυτών συστατικών του βιβλίου.

Η Τζιοκόντα με διάλεξε να την διαβάσω. Μου χαμογέλασε από μακριά με εκείνο το αινιγματικό μειδίαμα και τη γαλήνη στο βλέμμα. Ίδια και απαράλλακτη στο γνωστό αριστούργημα του Ντα Βίντσι αλλά και στο σκηνικό που αφηγείται ο Κοκαντζής.

Την περίοδο της γερμανικής Κατοχής, κάπου στη Θεσσαλονίκη, ο έρωτας δύο νέων αποδομεί τον παραλογισμό του πολέμου και γίνεται σύμβολο ελπίδας. Ο εφηβικός ερωτικός ενθουσιασμός του ίδιου του συγγραφέα και της εβραιοπούλας Τζιοκόντα περιγράφει τη δύναμη της ανθρώπινης ψυχής και την τόλμη των νιάτων που, αδιαφορώντας λες για την πραγματικότητα, μετατρέπουν το βίαιο περιβάλλον του πολέμου σε μια ψευδαίσθηση, η οποία θα εξαφανιστεί με την αναχώρηση της Τζιοκόντα για τον τόπο του μαρτυρίου, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Μολονότι η ίδια η ιστορία είναι βαθιά σκοτεινή στην ουσία της, ο τρόπος με τον οποίο ο Κοκαντζής «χτίζει» τους ήρωές του και το μήνυμα τους δίνει την εντύπωση στον αναγνώστη ότι μπαίνει σε έναν κόσμο γαλήνιο, ισορροπημένο, με προοπτική. Ακόμα και τα σημεία έντονου συναισθηματισμού απέχουν πολύ από το μελόδραμα χάρη στην απουσία λογοτεχνικών φλυαριών και στολιδιών. Αυτή η μαρτυρία αγάπης, που χρειάστηκαν τριάντα χρόνια ωρίμανσης για να βγει στο φως, παίρνει την μορφή λιτού και απέριττου τραγουδιού, σκοπός του οποίου είναι η σκιαγράφηση εκείνων που έζησαν στη δραματική πλευρά των γεγονότων και μπόρεσαν να διακρίνουν την ασημαντότητα των μικρών πραγμάτων.

Η περιγραφή περιστατικών της καθημερινότητας όπως ο εξευτελισμός και, τελικά, ο διωγμός των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, η ηθική ταπείνωση με σκοπό την επιβίωση, αλλά και η αρμονική συμβίωση αλλόθρησκων και οι δεσμοί που είχαν αναπτυχθεί ανάμεσά τους είναι κάποια από τα σημεία της αφήγησης που υπογραμμίζουν έντονα κομμάτια του ψυχισμού του συγγραφέα απέναντι στα γεγονότα. Η εναλλαγή της χαράς, της ευτυχίας και της ψυχικής και σαρκικής ικανοποίησης με το σκοτεινό σκηνικό μέσα στο οποίο ανθίζει ο έρωτας των δύο νέων και το προαίσθημα του επερχόμενου τέλους δείχνει τη συγγραφική δυναμική του Κοκαντζή.

Η Τζιοκόντα δεν προδίδει τον αναγνώστη μέχρι και την τελευταία του πρόταση. Αυτό που του αφήνει είναι ένα αίσθημα ολοκλήρωσης παράλληλα με μια γεύση ελάχιστα πικρή για το πόσο εύκολα μπορεί η εικόνα αγαπημένων προσώπων να ξεθωριάσει με το πέρασμα των χρόνων, και μια σκανταλιάρικη διάθεση εξαπάτησης του θανάτου.

Ακολουθήστε μας

Η τσάντα της Μελίνας, του Βασίλη Κουτσιαρή

Η τσάντα της Μελίνας, του Βασίλη Κουτσιαρή

Η Μελίνα είναι ένα κορίτσι που έχει πολλές εξωσχολικές δραστηριότητες, χωρίς να αγαπάει όμως καμία από αυτές. Ακολουθεί πιστά τη μητέρα της που της κρατά αυτό το πρόγραμμα κι έτσι τρέχει από πιάνο σε μπαλέτο κι από κολυμβητήριο σε μάθημα ζωγραφικής. Πώς θα καταφέρει...

Η σωστή λέξη, της Αδαμαντίνης Κουμιώτου

Η σωστή λέξη, της Αδαμαντίνης Κουμιώτου

Λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα, η Ευρυάνθη λαμβάνει ένα γράμμα από τον Λαέρτη που ζει στη Βιέννη και της θυμίζει διακριτικά την παρουσία του και τις στιγμές που μοιράστηκαν στην πόλη του. Αυτή είναι η αφορμή για να ξεδιπλώσει η Ευρυάνθη τη ζωή της και να ταξιδέψει...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Επιμέλεια άρθρου Κώστας Θερμογιάννης

Επιμέλεια άρθρου

Διαβάστε κι αυτά

Η σωστή λέξη, της Αδαμαντίνης Κουμιώτου

Η σωστή λέξη, της Αδαμαντίνης Κουμιώτου

Λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα, η Ευρυάνθη λαμβάνει ένα γράμμα από τον Λαέρτη που ζει στη Βιέννη και της θυμίζει διακριτικά την παρουσία του και τις στιγμές που μοιράστηκαν στην πόλη του. Αυτή είναι η αφορμή για να ξεδιπλώσει η Ευρυάνθη τη ζωή της και να ταξιδέψει...

Φρίντριχ, ένας σπουδαίος ντετέκτιβ, του Philip Kerr

Φρίντριχ, ένας σπουδαίος ντετέκτιβ, του Philip Kerr

Οι περισσότεροι γνωρίζουν τον Philip Kerr ως έναν από τους σπουδαιότερους εκπροσώπους της αστυνομικής νουάρ λογοτεχνίας, αλλά η ταλαντούχα πένα του «γέννησε» και αρκετά παιδικά βιβλία. Το Φρίντριχ, ένας σπουδαίος ντετέκτιβ είναι ένα από αυτά, καθώς επίσης και το...

Η τέλεια ζωή, της Nuala Ellwood

Η τέλεια ζωή, της Nuala Ellwood

Η Άιρις Λόσον είναι μια γυναίκα που περνά την ώρα της κοιτάζοντας σπίτια που δεν πρόκειται ν’ αγοράσει. Ή μήπως μισεί όσα αντικρίζει με αποτέλεσμα κάποια στιγμή να ξεσπάσει τον θυμό της; Τι σχέση έχει με τη Βανέσα Άνταμς; Σκότωσε ή όχι τον Τζέφρι Ρίβερς; Τι συνέβη...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου