Άσμα Ασμάτων

30.04.2020

Άσμα Ασμάτων

«Το σώμα – λέει – στη γενική: του σώματος και γενικά το σώμα άλλη λέξη πυκνότερη δεν έχω παίρνω τη νάϋλον σακκούλα μπαίνω στα λαϊκά εστιατόρια μαζεύω ψαροκόκκαλα για τις άγριες γάτες της γειτονιάς στα διαλείμματα – λέει – κουβεντιάζω με τους μουσικούς στα σκοτεινά παρασκήνια τι απέραντη απόσταση διανύω απ’ το σώμα έως το σώμα σου»

Γιάννης Ρίτσος, ‘Μικρή σαΐτα σε κόκκινο μείζον’

_

γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης

Το ‘Άσμα Ασμάτων’, στην άμεση, μεστή και χυμώδη απόδοση του Γιώργου Σεφέρη, οικειοποιείται την ίδια τη ερωτική πράξη, δημιουργώντας τους συμβολισμούς μίας αμοιβαίας απεύθυνσης, ‘παράγοντας’ όψεις ενός ερωτισμού που εναλλάσσεται μεταξύ υπαινιγμού & πραγμάτωσης, εκ-ζήτησης του σώματος και μετατροπής του σώματος σε ερωτικό ‘καταφύγιο’.

Σε ένα παιχνίδι απευθύνσεων, το ερωτευμένο θηλυκό υποκείμενο καλεί διαρκώς, εγγράφει την γλώσσα της ερωτικής παρουσίας, δίκην παράδοσης, μαρτυρίας ενός γίγνεσθαι που συρρικνώνεται και διευρύνεται εντατικά: «Πάρε με, τρέχουμε πίσω σου! Ο βασιλιάς μ’ έφερε στο θάλαμο του. Θα μας γεμίσεις ευφροσύνη κι αγαλλίαση. Θ’ αγαπήσουμε την αγκάλη σου πιότερο απ’ το κρασί. Είναι σωστό να σ’ αγαπούν».[1]

Η Νύφη προσδιορίζει το όνομα, ζητεί την ‘πρόνοια’, αναφέρει την ‘γενεσιουργό’ κίνηση, θέτει ως σημείο αναφοράς το σώμα και ό,τι αυτό δύναται να παραγάγει. Και περαιτέρω το σώμα συγκεκριμενοποιείται σε μία κίνηση που εμπερικλείει την αγάπη και την εν γένει ερωτική ατμόσφαιρα: Θ’ αγαπήσουμε την αγκάλη σου πιότερο απ’ το κρασί».

Το σώμα και η «αγκάλη» δεν σπεύδουν να αντικαταστήσουν απλά και συναισθηματικά το κρασί (τον περιώνυμο ‘ευφρόσυνο οίνο’), αλλά, αντιθέτως, προσιδιάζουν προς την κατεύθυνση συγκρότησης μίας διαφορετικής ποιότητας, προσδιορίζοντας παράλληλα την δυνατότητα έκλυσης της χαράς και περαιτέρω της ηδονής που ενσκήπτει μέσω της συμμετοχής, της μεταστοιχείωσης του έρωτα σε μία στιγμή. Η επιλογή έχει ήδη γίνει. Η στρατηγική επιλογή θα συμπληρώναμε, με την «αγκάλη» να ανάγεται στον ίδιο αστερισμό της ‘γέννησης,’ της αποκάλυψης των σωμάτων κάτω μία αλληλουχία λέξεων και νοημάτων.

Ο εραστής-Βασιλιάς, ανοίγεται σε μία εμπρόθετη οικειότητα, αίρει τα πεδία των διαβαθμίσεων, προφέρει την αμεσότητα προ της ένωσης, ονομάζοντας αυτή που αγαπά με τον χαρακτηριστικό ιδεαλιστικό τρόπο του ερωτευμένου: «Είσαι όμορφη, καλή μου, όπως η Τιρσάχ, ωραία σαν την Ιερουσαλήμ».[2] Η ομορφιά και δη η ομορφιά του θηλυκού υποκειμένου, εντάσσεται στο πλαίσιο της παρομοίωσης ώστε εκ νέου να αναδειχθεί και να μεγεθυνθεί. Και εάν το πρότυπο του χωρικού κάλλους είναι η Ιερουσαλήμ, τότε το διακύβευμα καθίσταται η διεκδίκηση και η αγάπη της γυναίκας που είναι «ωραία σαν την Ιερουσαλήμ».

Με την μετωνυμία της γυναίκας σε ‘πολιτεία’ αισθήσεων, ο άνδρας, υπενθυμίζει, τα θέλγητρα μίας γυναίκας, μίας πόλης και μίας χώρας, εκεί όπου η ίδια η γυναίκα, το φανερό θηλυκό υποκείμενο προστίθεται στην αξία της γης, αναφέρει την λέξη ‘ ‘ασίγαστος πόθος’, εκεί όπου το ‘Άσμα Ασμάτων’, το Canto της ερωτικής διάστασης, της φυσικής αλληγορίας, της σύνδεσης της μορφής με το ειδυλλιακό περιεχόμενο, τέμνει τις προκείμενες της αλήθειας, της ίδιας της Εβραϊκής ταυτότητας.

Ο έρωτας ως κάλεσμα, ως Σολομώντεια αναπαράσταση του κόσμου, με το θηλυκό υποκείμενο να καλεί, την στιγμή εκείνο που το αρσενικό ανακαλεί ένα παρόν και ένα άμεσο μέλλον των σωμάτων. Η γλώσσα των δύο, ιδωμένη από διάφορες πλευρές, επανεπινοεί, την για να παραπέμψουμε στη Julia Kristeva, «σημειωτική χώρα» της συνάντησης: οι δύο εραστές, μόνοι τους και ενώπιον του Ισραήλ. Το ‘Άσμα Ασμάτων’ συμπεριλαμβάνει, ως ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά ερωτικά ποιήματα, ένα διαρκές ‘παίγνιο’ απευθύνσεων και αναγνωρίσεων, καθιστάμενο δόκιμα και μη, υπαινικτικό, αρκούντως σαρκικό ή σωματικό, ανοιχτό σε συνδηλώσεις συμβολικές, χωρικές και ιστορικές.

_____

[1] Βλέπε σχετικά, ‘Άσμα Ασμάτων’, Μεταγραφή: Σεφέρης Γιώργος, Εκδόσεις Ίκαρος, Αθήνα, 2005, σελ. 15.

[2] Βλέπε σχετικά, ‘Άσμα Ασμάτων…ό.π., σελ. 49.

Ακολουθήστε μας

Οι πόλεμοι πάντα ξεκινούν για ένα μήλο!

Οι πόλεμοι πάντα ξεκινούν για ένα μήλο!

- γράφει ο Κώστας Θερμογιάννης - Πόλεμος δεν είναι τίποτα άλλο παρά η προσπάθεια επιβολής τής ισχυρότερης ορμής. Ορμής που πηγάζει από κάποιο ομολογημένο ή μη πόθο και εδράζεται πάντοτε πάνω στην υπεροπτική σιγουριά τής ισχύος, στρατιωτικής συνήθως αλλά εσχάτως...

Ιστορίες λογοκρισίας: Οδυσσέας, του Τζαίημς Τζόυς

Ιστορίες λογοκρισίας: Οδυσσέας, του Τζαίημς Τζόυς

  γράφει η Γεωργία Βασιλειάδου   Τον "Οδυσσέα" του Τζαίημς Τζόυς (James Joyce) τον γνώρισα στην 8η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης όταν οι εκδόσεις Κέδρος παρουσίαζαν την επανέκδοση της μετάφρασης του Σωκράτη Καψάλη που πρωτοκυκλοφόρησε το 1990. Ένα έργο...

Τα παιδιά που δεν γεννήθηκαν παιδιά

Τα παιδιά που δεν γεννήθηκαν παιδιά

- γράφει ο Κώστας Θερμογιάννης - Ο ‘δαίμων’ των αρχαίων Ελλήνων δεν είχε καμία απολύτως σχέση με αυτό που σήμερα αντιλαμβανόμαστε, ο διάβολος άλλωστε δεν είχε ακόμα εφευρεθεί! Ο ‘δαίμων εαυτού’ ήταν η θεότητα που ζούσε μέσα στον άνθρωπο για την ευημερία και την πρόοδό...

Αρχέτυπα, Στερεότυπα και Μοτίβα: Ο Δαβίδ ο Σασούνιος

Αρχέτυπα, Στερεότυπα και Μοτίβα: Ο Δαβίδ ο Σασούνιος

- γράφει ο Ανδρέας Αντωνίου - Ο Δαβίδ ο Σασούνιος είναι ένα έπος το οποίο ανήκει στην λαϊκή παράδοση της Αρμενίας. Στα ελληνικά κυκλοφόρησε το 2019 από τις εκδόσεις Βακχικόν σε μετάφραση και σχολιασμό του Γιώργου Μολέσκη, ενώ την εικονογράφηση επιμελήθηκε η Μαριάμ...

Γιατί ο Γκιλγκαμές

Γιατί ο Γκιλγκαμές

- γράφει ο Ανδρέας Αντωνίου - Πολλές φορές, όταν θέλουμε να μιλήσουμε για κάποιο λογοτεχνικό κείμενο ή για κάποιον συγγραφέα, το ερώτημα που μας απασχολεί είναι το ερώτημα περί της σημασίας τού για την σύγχρονη εποχή και τον σύγχρονο αναγνώστη. Αυτό το ερώτημα γίνεται...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Γιατί ο Γκιλγκαμές

Γιατί ο Γκιλγκαμές

- γράφει ο Ανδρέας Αντωνίου - Πολλές φορές, όταν θέλουμε να μιλήσουμε για κάποιο λογοτεχνικό κείμενο ή για κάποιον συγγραφέα, το ερώτημα που μας απασχολεί είναι το ερώτημα περί της σημασίας τού για την σύγχρονη εποχή και τον σύγχρονο αναγνώστη. Αυτό το ερώτημα γίνεται...

Ιστορίες λογοκρισίας: Charles Baudelaire, «Τα Άνθη του Κακού»

Ιστορίες λογοκρισίας: Charles Baudelaire, «Τα Άνθη του Κακού»

- γράφει η Γεωργία Βασιλειάδου   Η συλλογή του Charles Baudelaire «Les fleurs du mal» (Τα Άνθη του Κακού), αποτελούμενο αρχικά από εκατό έμμετρα ποιήματα, θεωρείται σήμερα ένα κλασικό έργο, ένα αριστούργημα, κατά τους ειδικούς, της λογοτεχνίας του 19ου αιώνα, που...

Edith Sodergran

Edith Sodergran

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Edith Sodergran Η Σουηδική λογοτεχνία του 20ου αιώνα έχει αναδείξει μεγάλα ονόματα στον χώρο της ποίησης. Ιδιαίτερη θέση μέσα σε αυτόν κατέχει η Edith Södergran (1916-1923). Μια φιγούρα που η τραγικότητα της ασθενικότητάς της και – ως εκ...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου