Select Page

Αζίζ Νεσίν

Αζίζ Νεσίν

 

 

aziz nesin

Ένας σύγχρονος ποιητής για μια σύγχρονη ειρήνη.

 

Σώπα, μη μιλάς, είναι ντροπή

κόψ' τη φωνή σου

σώπασε επιτέλους

κι αν ο λόγος είναι αργυρός

η σιωπή είναι χρυσός.

Τα πρώτα λόγια που άκουσα από παιδί

έκλαιγα, γέλαγα, έπαιζα μου λέγανε:

"σώπα".

Στο σχολείο μου κρύψαν την αλήθεια τη μισή,

μου λέγανε :"εσένα τι σε νοιάζει ; Σώπα!"

Με φιλούσε το πρώτο κορίτσι που ερωτεύτηκα και μου λέγανε:

"κοίτα μην πεις τίποτα, σσσσ....σώπα!"

Κόψε τη φωνή σου και μη μιλάς, σώπαινε.

Και αυτό βάσταξε μέχρι τα είκοσί μου χρόνια.

Ο λόγος του μεγάλου

η σιωπή του μικρού.

Έβλεπα αίματα στο πεζοδρόμιο,

"Τι σε νοιάζει εσένα;", μου λέγανε,

"θα βρεις το μπελά σου, σώπα".

Αργότερα φωνάζανε οι προϊστάμενοι

"Μη χώνεις τη μύτη σου παντού,

κάνε πως δεν καταλαβαίνεις, σώπα"

Παντρεύτηκα, έκανα παιδιά,

η γυναίκά μου ήταν τίμια κι εργατική και

ήξερε να σωπαίνει.

Είχε μάνα συνετή, που της έλεγε "Σώπα".

Σε χρόνια δίσεκτα οι γονείς, οι γείτονες με συμβουλεύανε :

"Μην ανακατεύεσαι, κάνε πως δεν είδες τίποτα. Σώπα"

Μπορεί να μην είχαμε με δαύτους γνωριμίες ζηλευτές,

με τους γείτονες, μας ένωνε , όμως, το Σώπα.

Σώπα ο ένας, σώπα ο άλλος σώπα οι επάνω, σώπα οι κάτω,

σώπα όλη η πολυκατοικία και όλο το τετράγωνο.

Σώπα οι δρόμοι οι κάθετοι και οι δρόμοι οι παράλληλοι.

Κατάπιαμε τη γλώσσά μας.

Στόμα έχουμε και μιλιά δεν έχουμε.

Φτιάξαμε το σύλλογο του "Σώπα".

και μαζευτήκαμε πολλοί

μία πολιτεία ολόκληρη, μια δύναμη μεγάλη, αλλά μουγκή!

Πετύχαμε πολλά, φτάσαμε ψηλά, μας δώσανε παράσημα,

τα πάντα κι όλα πολύ

εύκολα, μόνο με το Σώπα.

Μεγάλη τέχνη αυτό το "Σώπα".

Μάθε το στη γυναίκα σου, στο παιδί σου, στην πεθερά σου

κι όταν νιώσεις ανάγκη να μιλήσεις ξερίζωσε τη γλώσσά σου

και κάν' την να σωπάσει.

Κόψ' την σύρριζα.

Πέτα την στα σκυλιά.

Το μόνο άχρηστο όργανο από τη στιγμή που δεν το μεταχειρίζεσαι σωστά.

Δεν θα έχεις έτσι εφιάλτες , τύψεις κι αμφιβολίες.

Δε θα ντρέπεσαι τα παιδιά σου και θα γλιτώσεις από το βραχνά να μιλάς ,

χωρίς να μιλάς να λες "έχετε δίκιο, είμαι σαν κι εσάς"

Αχ! Πόσο θα 'θελα να μιλήσω ο κερατάς.

Και δεν θα μιλάς,

θα γίνεις φαφλατάς,

θα σαλιαρίζεις αντί να μιλάς.

Κόψε τη γλώσσά σου, κόψ' την αμέσως.

Δεν έχεις περιθώρια.

Γίνε μουγκός.

Αφού δε θα μιλήσεις , καλύτερα να το τολμήσεις. Κόψε τη γλώσσά σου.

Για να είμαι τουλάχιστον σωστός στα σχέδια και στα όνειρά μου

ανάμεσα σε λυγμούς και σε παροξυσμούς κρατώ τη γλώσσά μου,

γιατί νομίζω πως θα' ρθει η στιγμή που δεν θα αντέξω

και θα ξεσπάσω και δεν θα φοβηθώ και θα ελπίζω

και κάθε στιγμή το λαρύγγι μου θα γεμίζω με ένα φθόγγο ,

με έναν ψίθυρο , με ένα τραύλισμα , με μια κραυγή που θα μου λέει:

ΜΙΛΑ!....

 

 

(απόδοση Γιάννη Ρίτσου;)

 

Υπάρχουν ποιήματα που περνούν αδιάφορα μπροστά απ’ τα μάτια μας και άλλα που θέλουμε να τα διαβάσουμε ξανά και ξανά, έχοντας την ίδια συγκίνηση και το ίδιο συναίσθημα που είχαμε όταν τα διαβάσαμε πρώτη φορά. Αυτό άλλωστε είναι που κάνει την ποίηση μια άκρως υποκειμενική μα και μοναδική τέχνη.

 

Ωστόσο, υπάρχουν δημιουργήματα ποιητών όπως το παρατιθέμενο, για το οποίο δύσκολα θα βρεθεί κάποιος να ασκήσει αρνητική κριτική. Και αυτό γιατί έχει έναν ιδιαίτερο τρόπο να μιλάει κατευθείαν μέσα στην καρδιά μας.

 

Δημιουργός δεν θα μπορούσε να ήταν άλλος από τον Αζίζ Νεσίν. Γεννημένος και μεγαλωμένος στην Τουρκία του 20ου αιώνα, ήταν κατά βάση ένας αντιπολεμικός ποιητής, που καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του μαχόταν για την αποκατάσταση των σχέσεων Ελλάδας-Τουρκίας. Για αυτή τη «μάχη» δεν δίστασε να μιλήσει και σε ένα από τα λίγα βιβλία του που εκδόθηκαν στα Ελληνικά:

 

«Αγαπητοί Έλληνες αναγνώστες μου,

Θέλησα να γράψω ένα πρόλογο στο βιβλίο μου που για πρώτη φορά κυκλοφορεί στα Ελληνικά. Αυτό το ζήτησα για τον εξής λόγο: Επιθυμώ τα διηγήματά μου, που ένα μέρος απ’ αυτά μεταφράστηκε στα Ελληνικά, να συντείνουν στο να ζήσουν συμφιλιωμένοι οι δύο λαοί μας και αντί να αναζητάμε φιλίες με μακρινότερους και άγνωστους σ’ εμάς λαούς, είναι προτιμότερο να προηγηθούμε εμείς οι κοντινοί γείτονες σε μίαν ειρηνική και με πνεύμα αδερφικής συνύπαρξης ζωή.»

 

(από το έργο: Ο Καφές και η Δημοκρατία, εκδόσεις Θεμέλιο)

Σαφώς και από την γειτονική μας χώρα οι προσπάθειες του Αζίζ Νεσίν δεν εκτιμήθηκαν ούτε στο ελάχιστο. Αντίθετα στάλθηκε ουκ ολίγες φορές στην φυλακή λόγω των «αντιπατριωτικών» του φρονημάτων και πεποιθήσεων. Ακόμη και αυτό όμως δεν τον εμπόδισε να συνεχίσει να εκφράζεται και να μιλά δίχως ίχνος φόβου ή δισταγμού.

 

Ο Νεσίν έγραψε μεταξύ άλλων ποιήματα, διηγήματα, μυθιστορήματα, θεατρικά έργα και άρθρα. Είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε πάνω από 32 γλώσσες.

 

Στην Ελλάδα δυστυχώς τα έργα του είναι αρκετά δυσεύρετα για πολλούς λόγους. Η δυσκολία μετάφρασης της τούρκικης γλώσσας, η έλλειψη του ενδιαφέροντος για τον ποιητή ή ακόμη και η μη επανέκδοσή των έργων του, καθώς πολλοί εκδοτικοί οίκοι έχουν ενδεχομένως κλείσει ή υπολειτουργούν, εντάσσουν τα έργα του σε μερικά από τα πιο σπάνια «διαμάντια» για την Ελλάδα.

Παρόλα αυτά έχουμε την τύχη να μπορούμε να διαβάσουμε ορισμένα από τα έργα του είτε από Δημοτικές ή ιδιωτικές βιβλιοθήκες, είτε από βιβλιοπωλεία που τα έχουν «κρυμμένα» σε κάποια από τα ράφια τους.

 

Μέσα σε αυτά θα συναντήσουμε ακριβώς τον ωμό τρόπο του Αζίζ Νεσίν, θα αξιολογήσουμε την λογική του και θα κατανοήσουμε τις ευαισθησίες του. Και πράγματι, παρόλο που έζησε πολύ καιρό την φυλακή (κυριολεκτικά και μεταφορικά) κουβαλώντας την τόσο βαριά κατηγορία της προδοσίας του έθνους, και παρόλα τα προκλητικά κείμενα κατά των αρχών (π.χ. «Για την τάξη»), ο Νεσίν είχε περισσότερες ευαισθησίες απ’ ότι μίσος ή επιθετικότητα, τις οποίες μπορούμε να διακρίνουμε παρατηρώντας την πικρία που διαχέεται σε πολλά από τα κείμενα και τα ποιήματά του.

 

Η ευαισθησία και για το περιβάλλον και για τα ζώα φυσικά και δεν θα μπορούσε να λείπει από μια τόσο σπουδαία προσωπικότητα του σύγχρονου κόσμου. Έτσι αποφάσισε να γράψει ένα βιβλίο αφιερωμένο στα ζώα (Η Νοημοσύνη των ζώων, εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ), στο οποίο ακριβώς καταδεικνύεται αυτό που αναγράφεται στον τίτλο, δηλαδή το πόσο έξυπνα είναι τα ζώα, γεγονός που φαίνεται από μικρές πραγματικές ιστορίες που είτε έζησε ο ίδιος είτε πληροφορήθηκε από φίλους και γνωστούς του.

 

Πρόκειται λοιπόν για έναν άνθρωπο που θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πρότυπο για την νέα γενιά. Έναν άντρα που δεν φοβάται να πει την αλήθεια ακόμη και αν ξέρει πως δεν θα την πιστέψει κανείς, ακόμη και αν γνωρίζει πως οι συνέπειες των πράξεων του μπορεί να τον βλάψουν ανεπανόρθωτα. Ο Αζίζ Νεσίν κατάφερε να συμβαδίσει τις λέξεις με τις πράξεις του, να ξεπεράσει τους φόβους του και να υψώσει το ανάστημά του απέναντι σε μία τόσο σκληροπυρηνική κοινωνία που τον ήθελε νεκρό. Δεν σώπασε παρόλο που έμαθε από μικρός αυτή τη λέξη. Η φωνή που βγήκε από μέσα του και του είπε αυτό το δυνατό ΜΙΛΑ είναι η φωνή που ζητά από όλους μας να βγάλουμε, η φωνή που όταν βγει συλλογικά θα μας οδηγήσει στην ειρήνη και στην ελευθερία.

 

_

γράφει η Άντια Αδαμίδου

 

_____

 

Ενδεικτική και προτεινόμενη βιβλιογραφία:

Βιβλία του Αζίζ Νεσίν μεταφρασμένα στα Ελληνικά

Ο Καφές και η Δημοκρατία, εκδόσεις Θεμέλιο

Η νοημοσύνη των ζώων, εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ

Ούτε κι απατεώνες μπορούμε να γίνουμε, εκδόσεις ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ

 

Διαδικτυακές πηγές

https://en.wikipedia.org/wiki/Aziz_Nesin

http://stithaghi.blogspot.de/2012/12/blog-post_20.html

Επιμέλεια κειμένου

2 Σχόλια

  1. Βάσω Αποστολοπούλου

    “Φτιάξαμε το σύλλογο του “Σώπα”.
    και μαζευτήκαμε πολλοί
    μία πολιτεία ολόκληρη,
    μια δύναμη μεγάλη, αλλά μουγκή!”

    Μια δύναμη άχρηστη αν παραμείνει μουγγή… αν δεν βροντοφωνάξει τα δίκια της!

    Απάντηση
  2. Ανώνυμος

    Η δύναμη του λόγου της αρθρογράφου…απλά αφοπλιστική. ο Συνδυασμός του κειμένου και της προσέγγισης δε σου αφήνει ερωτηματικά ή κενά στην κατανόηση. Γι αυτό και μόνο το άρθρο αξίζει να επισκεπτόμαστε ολόκληρο το σαιτ! Ευγε

    Απάντηση

Υποβολή σχολίου

Εγγραφείτε στο newsletter

Ακολουθήστε μας!

Ακόλουθοι

Διαγωνισμοί σε εξέλιξη

Έλληνες εκδότες

Έλληνες εκδότες

Υποβολή συμμετοχής!

Αρχείο

Είσοδος

Pin It on Pinterest

Αν σας άρεσε...

κοινοποιήστε το στους φίλους σας!