γράφει η Κατερίνα Σιδέρη

Ανάμεσα σε δυο θεούς, πολλά μπορούν να διακυβεύονται. Άνθρωποι, έρωτες, θρησκείες. Όλα τα φιλοξενεί το βιβλίο που επέλεξα να διαβάσω και να σας παρουσιάσω. Ιστορίες ανθρώπων του παρελθόντος οι οποίες αναμοχλεύονται με ιστορίες ανθρώπων του παρόντος, έρωτες κρυφοί και αναπολόγητοι, μυστικά που καίνε, θρησκείες που θέλουν να υπερέχουν και άνθρωποι βορά στη δίνη τους.

Η ιστορία της Άννας. Η ιστορία του Χασάν. Η ιστορία του Παναγή. Τρεις διαφορετικές ιστορίες, δεμένες με το ίδιο νήμα, με την ίδια ανθεκτική κλωστή. Τεντώνεται, λυγίζει, τυλίγεται, μα κρατά γερά μέσα στον χρόνο και όλο μπερδεύει τους ήρωές μας.

Η Άννα λοιπόν, είναι μια γυναίκα που έζησε με επίβλεψη και προστασία. Οι δυο γονείς της είχαν περίσσεια θρησκευτική ευλάβεια και πολλές αδιανόητες απαγορεύσεις. Πλέον έχοντας έναν γιο τον Νικήτα να σπουδάζει στη Θεσσαλονίκη, πορεύεται μονάχη της και αποφασίζει να αδράξει μια ανέλπιστη ευκαιρία και να ταξιδέψει στα χωριά των Τρικάλων. 

Η Άννα έζησε δύσκολα μετά τον χαμό των γονιών της. Χωρίς βοήθεια, χωρίς στήριγμα, πάλεψε να σταθεί στα πόδια της και να μεγαλώσει με σεβασμό και αγάπη τον μονάκριβό της. Πλέον απαλλαγμένη από βαρίδια και υποχρεώσεις, τολμά με νοικιασμένο αυτοκίνητο ένα ταξίδι, χωρίς να ξέρει ότι αυτό το ταξίδι πρώτον κυοφορεί αποκαλύψεις και δεύτερον είναι ικανό να την φέρει κοντά με ένα πολύ μακρινό και άγνωστο παρελθόν.

… η αγάπη είναι σαν τον άνεμο, δεν τη βλέπεις αλλά τη νιώθεις…

Ένα ακίνητο στον θεσσαλικό κάμπο, οι παμπόνηροι ρουφιάνοι των αγάδων, η ζωή του Παναγή πλάι στην αγαπημένη του Τασία, ένα στειλιάρι που κατεβαίνει δίχως έλεος σε κεφάλι και ο Χασάν με τα γερά πασούμια στα πόδια και την καρδιά του ξέχειλη φευγιό, ανοίγουν την αυλαία, μπερδεύονται με τους καπνούς των ναργιλέδων και αφήνουν ανεξίτηλη τη σφραγίδα τους.

Σειρά έχει ένα αγέρωχο πέτρινο πυργόσπιτο μιας άλλης εποχής, τα Τρίκαλα που άλλοτε ήταν ένα χωνευτήρι λογιών – λογιών ανθρώπων, δυο ανόμοια μάτια τα οποία με επιμονή κληρονομούνται στους απογόνους τους, ένα ραφτάδικο στο κέντρο μιας αγοράς και το στίγμα που ακολουθεί μέχρι τα γηρατειά τους τις γυναίκες εκείνες που επέλεξαν το αρχαιότερο επάγγελμα.   

Οι σελίδες του βιβλίου παρέχουν φιλοξενία σε πολλά πρόσωπα. Η Αννιώ, η Αιμιλία, ο Ευάγγελος, ο Νικήτας, ο Νάσος. Πλάι τους στέκουν η μονόχνοτη και πανούργα Ζεϊνέπ, η Αϊσέ, ο άπληστος Ονούρ, ο Αλί και ο δίκαιος Αντίλ. Κάποιοι γνωστοί μεταξύ τους, κάποιοι παντελώς άγνωστοί. Όλοι κομμάτια του πολυσχιδούς παζλ της ιστορίας. Όλοι έχοντας ρόλο στο έργο που διαδραματίζεται, άλλοι ως πρωταγωνιστές και άλλοι όχι.

…είναι μεγάλη κολυμπήθρα τα δάκρυα…

Η Άννα τολμά, η Άννα ξεπερνά τον εαυτό της και οι πλημμύρες του Σεπτέμβρη του 2023 θα την βρουν ευάλωτη, αλλά όχι μόνη. Εκεί, μέσα στην καταιγίδα, θα ξεδιπλωθούν ιστορίες, θα ανοίξουν σκονισμένα βιβλία, θα ξεσκαρτάρουν θύμησες και ένα είναι σίγουρο· η Άννα έπειτα από όλα αυτά δεν θα είναι ίδια.

Θα διαβάσουμε για ένα καταφύγιο το οποίο κάνει αισθητή την παρουσία του και την απουσία του από τη ζωή της, για το βιβλίο της Αφέντως με τις σπάνιες συνταγές, για τα σημάδια μιας πλάτης που φανερώνουν αρρωστημένα ένστικτα, για μια συζήτηση δίχως έλεος ανάμεσα σε έναν πατέρα και έναν γιο, για ένα δυνατό ΜΠΑΜ που τα αλλάζει όλα, αλλά και για τους πύρινους λόγους του ονειροπόλου και μάχιμου Αντώνη του Έλληνα.

Ναι, οι σελίδες του βιβλίου είναι πολλές, πλην όμως ενδιαφέρουσες. Ο αναγνώστης διαβάζει χωρίς φειδώ, διαβάζει για να βρει την κρυμμένη άκρη του νήματος, διαβάζει και αναζητά δικαιοσύνη, ελευθερία, έρωτα. Πολλά μπορούν να ανθίζουν ακόμα και σε καιρούς πολέμου, ακόμα και μέσα σε μια αδιανόητη καταιγίδα.

Από τα βιβλία που διαβάζω, επιλέγω μια φράση που μου κίνησε το ενδιαφέρον για να την μοιραστώ μαζί σας. Από το βιβλίο της Ειρήνης Μαλάμου, ένα σύντομο βιογραφικό της οποίας θα βρείτε στο τέλος του άρθρου, επέλεξα την παρακάτω:

…πόσο θλιβερό είναι όταν κάποιος που αγαπάς γίνεται κάποιος που αγαπούσες!…

Μοναξιά, θάνατοι, απαξιώσεις, απαρνήσεις και ιστορικά γεγονότα, ανταλλάσσουν τη σκυτάλη με τη δίψα για ελευθερία, με τη ζήλια, τον φθόνο, τον φόβο και την ανάγκη της επιβίωσης. Ανάμεσά τους υποβόσκουν το μίσος, οι προδοσίες, οι αδικίες, οι ενοχές μα και οι τύψεις.

Οι μοίρες των ηρώων είναι μπερδεμένα σχοινιά. Οι ζωές των προγόνων τους καταδικασμένες και μακελεμένες από τον τούρκικο ζυγό. Θυμός και οργή τους συνοδεύουν και το τίμημα που πρέπει να πληρώνουν για μια θέση στην ευτυχία είναι αρκετά ακριβό.

Ποιος θα βγει αλώβητος από αυτή την ιστορία;

Ποιος θα θυσιαστεί για την ελευθερία των άλλων;

Ποιος έχει το σθένος να συγχωρέσει για τη ζωή γεμάτη ψέματα;

Ποιος επιδιώκει να ζήσει στο φως απαγκιστρώνοντας μια για πάντα τις άγκυρες και τα βαρίδια του παρελθόντος;

Η Άννα είναι μια από αυτές. Τι λέτε, θα τα καταφέρει;

Το οπισθόφυλλο του βιβλίου αναφέρει:

Στις 4 Σεπτέμβρη του 2023 η ιδιωτική ντετέκτιβ Άννα Βραχωρίτη φτάνει στα Τρίκαλα για να ερευνήσει το μυστήριο που κρύβει ένα ερειπωμένο κονάκι του Θεσσαλικού κάμπου. Η συνάντησή της με τον Νάσο, έναν ντόπιο ιστορικό που προθυμοποιείται να την οδηγήσει στα ίχνη του, μετατρέπεται σε εφιάλτη κάτω από τις απρόσμενες συνθήκες του Κατακλυσμού που σαρώνει τον κάμπο. Οι δυο τους εγκλωβίζονται εκεί δοκιμάζοντας τις αντοχές τους, ενώ τα φαντάσματα του παρελθόντος ξυπνούν.

Ένα μυθιστόρημα που κινείται παλινδρομικά από το παρόν στο παρελθόν ανασυνθέτοντας το ανάγλυφο μωσαϊκό μιας ολόκληρης εποχής, μέσα από το χρονικό του Χασάν μπέη και του Παναγή, οι οποίοι χαράζουν τα όρια της ζωής τους ανάμεσα σε δύο πατρίδες, δύο έρωτες, δύο θεούς.

Ξεκινώντας από τη Θεσσαλία και την Κωνσταντινούπολη στα μέσα του 19ου αιώνα και τα χωριά της Κόνιτσας της ίδιας εποχής, φτάνουμε έως τη δύση της οθωμανικής κυριαρχίας. Στο βιβλίο αυτό δεν πρωταγωνιστούν οι αγώνες και οι μάχες, αλλά η εσωτερική πάλη του ανθρώπου, η αναμέτρησή του με την υποταγή και την εξουσία, τον έρωτα και την προδοσία, την έχθρα και τη φιλία, το φως και το σκοτάδι.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα του βιβλίου.

“Η Ειρήνη Μαλάµου γεννήθηκε στην Αθήνα τον Οκτώβρη του 1971. Σπούδασε Προγραµµατισµό Η/Υ κι εργάστηκε από το 1990 σε πολυεθνικές κι ελληνικές ασφαλιστικές εταιρείες, στο τµήµα της Μηχανογράφησης.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο, θα βρείτε εδώ.