Επιλέξτε Page

Αναφορές σχετικές με το παραδοσιακό (ρομαντισμός) και το νεωτερικό ποιητικό σχήμα (σουρρεαλισμός)

16.12.2014

Αναφορές σχετικές με το παραδοσιακό (ρομαντισμός) και το νεωτερικό ποιητικό σχήμα (σουρρεαλισμός)

[αποσπάσματα από το βιβλίο της Ελευθερίας Μπέλμπα, «Άσκηση πάνω στα  δοκίμια του Αλέκου Βασιλείου», δοκίμια, Αθήνα 2003]

Το κίνημα του ρομαντισμού στην Ευρώπη ήταν εύλογο να επηρεάσει την ελληνική λογοτεχνία της εποχής, η αφετηρία μάλιστα έγινε από την Κων/πολη («Φαναριώτικη ποίηση»). Ο γαλλικός ρομαντισμός είχε τον αντίκτυπό του στην ποίηση των Ι. Ρ. Νερουλού, Ι. Ρ. Ραγκαβή, Αλ. Ραγκαβή, Π. Σούτσου, Αλ. Σούτσου, Ηλ. Τανταλίδη. Στόχος του, υποστηρίζει ο Α. Βασιλείου, δεν είναι η αναζήτηση της προσφοράς της φαναριώτικης ποίησης στα γράμματα, αλλά η πιστοποίηση των επιρροών της, της σύγκλισης με τα παραδοσιακά σχήματα και της συνέχειάς της ως πρότυπο στην εποχή μας. Καταρχήν τα κείμενα αυτά είναι φορείς μιας ξένης τεχνοτροπίας, που απεικονίζεται ως τρόπος θέασης της πραγματικότητας και συνειδησιακής λειτουργίας, με λίγες εξαιρέσεις που επιδεικνύουν κάποια εθνικά ιδεώδη συνυφασμένα με την ιστορική συγκυρία (π.χ. τα ποιήματα του Αλ. Σούτσου). Η μεταφρασμένη  ευρωπαϊκή ποίηση από τους Φαναριώτες αποτυπώνει το κλίμα, τα πιστεύω, γενικά τις ευαισθησίες της στα δικά τους έργα σε γλώσσα αρχαιοπρεπή. Πάντως αφενός το δημοτικό τραγούδι υπήρξε ο στυλοβάτης της λαϊκής κουλτούρας, αφετέρου η φαναριώτικη ποίηση θεμελίωσε το λόγιο πολιτισμό, με τη χρήση της καθαρεύουσας. Συμπερασματικά κατανοούμε ότι οι Φαναριώτες θεωρούνται φορείς του ρομαντισμού στη χώρα μας (1830-1880), μα η λογοτεχνία τους ελάχιστη συνέχεια είχε στη σύγχρονη ποιητική παραγωγή. Μόνο με τα κριτήρια της εποχής τους λοιπόν μπορούμε να καθορίσουμε την αξία τους, δηλαδή υπήρξαν φορείς της δυτικής νοοτροπίας. Οι στίχοι τους συγκίνησαν ίσως, χωρίς να σχετίζονται άμεσα τουλάχιστο με την ιστορική στιγμή της Ελλάδας. Το έντονο προσωπικό στοιχείο ενδεχομένως να αναφαίνεται μετέπειτα κι αυτό ως αναγκαιότητα της σύγχρονης αντίληψης της αισθαντικότητας, όπως αποτυπώνεται στην ποίηση.

Στην ενότητα με τίτλο,  «Εγγονόπουλος- Εμπειρίκος και ο νεοελληνικός συρρεαλισμός», ο Α. Βασιλείου κάνει μια αναφορά στο λογοτεχνικό κίνημα του σουρρεαλισμού, με βασικούς εκπροσώπους τον Α. Εμπειρίκο και Ν. Εγγονόπουλο. Οι ποιητές αυτοί δέχτηκαν επιδράσεις από τους αντίστοιχους δημιουργούς στο εξωτερικό και υπήρξαν πρωτοπόροι αυτής της τεχνοτροπίας  στην Ελλάδα, την ώρα που κυριαρχούσε η γραφή των Παλαμά, Σικελιανού, Ξενόπουλου κ.λ.π. Η αντίδραση στη σουρρεαλιστική ποίηση ήταν αρνητική υποκινημένη εύλογα από τις συνθήκες και το αισθητικό κριτήριο της εποχής. Άλλωστε και στον καιρό του ακόμα και ο Καβάφης δεν έγινε αποδεκτός, παρά μόνο αργότερα. Ο Α. Μελαχρινός στο περιοδικό «Κύκλος» ωστόσο πρόβαλε την ποίηση του Ν. Εγγονόπουλου, ως μόνη εξαίρεση στο γενικότερο κλίμα, αν και την ίδια στιγμή στο εξωτερικό επικρατούσαν τα έργα των Απολυναίρ και Μπρετόν. Ο Ν. Εγγονόπουλος όμως, παράλληλα και ζωγράφος, προασπίστηκε την τεχνοτροπία του, «συνεκτικός και διαχρονικός έπαιρνε την ελληνική ιστορία στην κορυφογραμμή της μίξης της, εκεί που ενώνονται όλες οι εποχές και καταύγαζε γεμάτος φως τους στίχους του, άκρατος και πιστός», αναδείκνυε την ελληνικότητα και κατέκτησε με τα έργα του σημαντική θέση στα γράμματα. Ο Α. Εμπειρίκος συνάμα «πυκνότερος σε πολυστροφίες πολλαπλών μεγεθών, χειμαρρώδης και ανθεκτικός, διήκει μέσα από μια ποίηση πολυτάραχη και απύθμενη, που οι ανελίξεις της να φτάνουν όσα με εκεί που να μην παίρνει άλλο», με πρωτοτυπία, δυναμική στην έκφραση, «αφηνιασμό ποιητικό» αναγνωρίστηκε πια ως κλασικός της σύγχρονης γραφής. Οι δυο τους από τους πιο δεινούς σουρρεαλιστές παγκόσμια επηρέασαν τους συμπατριώτες τους δημιουργούς (δεν έχει σημασία λίγο ή πολύ), αποδεικνύοντας τη συνεκτικότητα με την ποιητική παράδοση πριν απ’ αυτούς.

Ακολουθήστε μας

Το ψεγάδι του Καρυωτάκη

Το ψεγάδι του Καρυωτάκη

_ γράφει ο Σωκράτης Τσελεγκαρίδης _ Ο Κώστας Καρυωτάκης γεννήθηκε στην εκπνοή του 19ου αιώνα στην Τρίπολη και είναι από τους κύριους εκφραστές της λογοτεχνικής γενιάς του 1920. Το ποιητικό έργο του χαρακτηρίζεται από λυρισμό και δεν είναι λίγοι εκείνοι που του...

Λογοτεχνικά έργα που έγιναν τηλεοπτικές σειρές – Μέρος Β’

Λογοτεχνικά έργα που έγιναν τηλεοπτικές σειρές – Μέρος Β’

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Η λίστα με τα λογοτεχνικά κείμενα που μεταφέρθηκαν με επιτυχία στην μικρή οθόνη παραμένει ατελείωτη, οπότε θα παραθέσω μερικά ακόμη που χαράχτηκαν στην μνήμη μας και μας χάρισαν όμορφες και συγκινητικές στιγμές: Το Δέκα: Το ομώνυμο...

Τρόπος διεξαγωγής των Πανελλαδικών εξετάσεων 2021, γραπτών ή προφορικών και εφαρμογή του υποχρεωτικού μέτρου του διαγνωστικού ελέγχου νόσησης (δωρεάν αυτοδιαγνωστικός έλεγχος) από τον κορωνοϊό COVID-19

Τρόπος διεξαγωγής των Πανελλαδικών εξετάσεων 2021, γραπτών ή προφορικών και εφαρμογή του υποχρεωτικού μέτρου του διαγνωστικού ελέγχου νόσησης (δωρεάν αυτοδιαγνωστικός έλεγχος) από τον κορωνοϊό COVID-19

Στο ΦΕΚ 2363/Β εκδόθηκε η αριθ. Φ.251/64572/Α5/3-6-2021 απόφαση του Υπουργείου Παιδείας με θέμα: "Τρόπος διεξαγωγής των Πανελλαδικών εξετάσεων 2021, γραπτών ή προφορικών και εφαρμογή του υποχρεωτικού μέτρου του διαγνωστικού ελέγχου νόσησης (δωρεάν αυτοδιαγνωστικός...

Λογοτεχνικά έργα που έγιναν τηλεοπτικές σειρές – Μέρος Β’

Λογοτεχνικά έργα που έγιναν τηλεοπτικές σειρές

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Είναι σύνηθες φαινόμενο λογοτεχνικά έργα να μεταφέρονται – επιτυχώς ή μη- στην μικρή ή μεγάλη οθόνη. Επιλέγοντας λοιπόν την πρώτη περίπτωση (της επιτυχούς μεταφοράς δηλαδή) παραθέτω μια ενδεικτική λίστα με σήριαλ στην μικρή οθόνη –...

Ο Ουγκώ για την Ελληνική Επανάσταση

Ο Ουγκώ για την Ελληνική Επανάσταση

Το όνομα του Βίκτωρος Ουγκώ (1802-1885) είναι περισσότερο συνδεδεμένο με τα μυθιστορήματά του, όπως «Η Παναγία των Παρισίων» και «Οι Άθλιοι», ωστόσο το έργο του περιλαμβάνει, επίσης, δοκίμια, διηγήματα, θεατρικά  και ποιήματα, με μία ευρεία θεματολογία γύρω από τις...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Ο Ουγκώ για την Ελληνική Επανάσταση

Ο Ουγκώ για την Ελληνική Επανάσταση

Το όνομα του Βίκτωρος Ουγκώ (1802-1885) είναι περισσότερο συνδεδεμένο με τα μυθιστορήματά του, όπως «Η Παναγία των Παρισίων» και «Οι Άθλιοι», ωστόσο το έργο του περιλαμβάνει, επίσης, δοκίμια, διηγήματα, θεατρικά  και ποιήματα, με μία ευρεία θεματολογία γύρω από τις...

Οι μικροί γαλαξίες – Νικηφόρος Βρεττάκος

Οι μικροί γαλαξίες – Νικηφόρος Βρεττάκος

γράφει η Άντια Αδαμίδου - Οι μικροί γαλαξίες Του Νικηφόρου Βρεττάκου Πᾶνε κι ἔρχονται οἱ ἄνθρωποι πάνω στὴ γῆ. Σταματᾶνε γιὰ λίγο, στέκονται ὁ ἕνας ἀντίκρυ στὸν ἄλλο, μιλοῦν μεταξύ τους. Ἔπειτα φεύγουν, διασταυρώνονται, μοιάζουν σὰν πέτρες ποὺ βλέπονται. Ὅμως, ἐσύ, δὲ...

15 Απριλίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι

15 Απριλίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι

- γράφει η Άννα Αργύρη - Οι μορφές χάνονται η μια μέσα στην άλλη, καθώς οι χρωματικοί τόνοι μεταβαίνουν απαλά από τη σκιά στο φως, "σαν τον καπνό που διαλύεται" (Sfumato). Τα περιγράμματα σβήνουν και δημιουργείται το ασαφές. Το αίνιγμα. 15 Απριλίου 1452 γεννιέται ο...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου