Η Έκθεση ως Πέπλο: Μια σπουδή στην Ποίηση της Σταυρούλας Μπίου

Δημοσίευση: 12.12.2023

Ετικέτες

Κατηγορία

“To reveal art and conceal the artist is art’s aim.

The critic is he who can translate into another manner

or a new material his impression of beautiful things.

Oscar Wilde – Preface to The Portrait of Dorian Gray

 

Η λογοτεχνία –και ειδικά η ποίηση– είναι μια πράξη έκφρασης και έκθεσης. Ως η κατεξοχήν πράξη επικοινωνίας, η λογοτεχνία επιτυγχάνει τη σύνδεση συγγραφέα και αναγνώστη, καθώς ο λογοτέχνης εκθέτει το μήνυμά του στον αναγνώστη, ο οποίος καλείται να το κατανοήσει και να το ερμηνεύσει. Βεβαίως δεν μιλάμε πάντα για προσωπική έκθεση ή για μια κατάθεση ψυχής. Ο διαχωρισμός μεταξύ του υπαρκτού προσώπου και του προσωπείου του συγγραφέα έχει βοηθήσει στο να αποφεύγονται τέτοιου είδους παρεξηγήσεις. Όταν ένας ποιητής γράφει ένα ερωτικό ποίημα δεν σημαίνει πως είναι υποχρεωτικά ερωτευμένος, και όταν υποστηρίζει κάποιες θέσεις μέσω ενός λογοτεχνικού χαρακτήρα, δεν σημαίνει πως τις ενστερνίζεται κιόλας.

Όμως πρέπει να δεχτούμε πως η λογοτεχνία είναι μια πράξη έκθεσης. Ακόμη κι αν δεν είναι ερωτευμένος ο ποιητής του ερωτικού ποιήματος, μας χαρίζει την οπτική του γωνία για τον έρωτα ή έστω μια από τις πολλές σκέψεις που έχει κάνει για τη συγκεκριμένη θεματική. Κάθε λογοτεχνικό έργο είναι μια πύλη για τη φαντασία και τον ψυχισμό του καλλιτέχνη, ένα κομμάτι του εαυτού του, ένα κομμάτι που φέρει τη σφραγίδα του εαυτού του. Μια ποιητική συλλογή είναι αναπόφευκτα μια έκθεση του λογοτέχνη στο αναγνωστικό κοινό και ως έκθεση ενέχει όλα τα ρίσκα και τους κινδύνους που μπορεί να παραμονεύουν.

Η Ίρις Ματωμένη, η ποιητική συλλογή της Σταυρούλας Μπίου είναι μια συλλογή που χαρακτηρίζεται από αυτή την έκθεση. Στα λιγοστά ποιήματα που απαρτίζουν τη συλλογή, η ποιήτρια επιλέγει να εκθέσει τις σκέψεις και τα συναισθήματά της στον αναγνώστη, τα όνειρά της και τις ευαισθησίες της, τις απογοητεύσεις της και τις πληγές της. Με λυρισμό αλλά και απαισιοδοξία, η Ίρις ερωτεύεται, τσακίζεται και κοιτάζει το μέλλον, καθώς με κάθε ποίημα αποκαλύπτει κι ένα μέρος του εαυτού της, μέχρι που στο τέλος μένει γυμνή, ακάλυπτη και κυρίως ευάλωτη στα χέρια του αναγνώστη.

Μια επιδερμική ανάγνωση θα θεωρούσε πως η ποιήτρια εκθέτει και η ίδια τον εαυτό της, ακόμη κι αν δεν την ταύτιζε με την Ίριδα. Ποίημα με το ποίημα η Σταυρούλα Μπίου εκθέτει τα ποιήματά της στον αναγνώστη, του επικοινωνεί τον ψυχισμό της, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Ακόμη κι αν θεωρούσαμε την Ίριδα και την ποιήτρια δύο εντελώς διαφορετικά και διακριτά πρόσωπα, πάλι η ποιήτρια εκθέτει τον εαυτό της και τη γραφή της, γίνεται αντικείμενο ερμηνείας και κριτικής. Ο λυρισμός και η ευαισθησία που βρίσκεται σε αυτά τα ποιήματα δεν μπορεί παρά να είναι και η ευαισθησία και ο λυρισμός της κυρίας Μπίου. Οι επιδράσεις και οι αναφορές σε αυτά τα ποιήματα πρέπει να ανταποκρίνονται στα λογοτεχνικά ενδιαφέροντα της ποιήτριας.

Όμως πιστεύω πως μια τέτοια ανάγνωση θα ήταν επιδερμική, όχι γιατί θα ταύτιζε την έκθεση της Ίριδας με την έκθεση της ποιήτριας, αλλά κυρίως γιατί θα έμενε σε μια επιφανειακή έκθεση χωρίς να αντιληφθεί το παράδοξο, πως αυτή η έκθεση αποτελεί στην πραγματικότητα πέπλο.

Η συλλογή στο σύνολό της είναι μια τεράστια έκθεση, συναισθημάτων, φόβων, αμφιβολιών, σκέψεων. Η Ίριδα-Ποιήτρια εκθέτει τον εαυτό της ποίημα με το ποίημα, αποκαλύπτεται σελίδα με τη σελίδα στον αναγνώστη. Αλλά η πραγματική συλλογή, κρύβεται πίσω από τα ποιήματα, όχι στις λέξεις αλλά στη σιωπή τους. Αν διαβάσει κανείς προσεκτικά τα ποιήματα, θα καταλάβει πως η οδυνηρή έκθεση αυτή κρύβει κάτι άλλο από πίσω της, μια ακόμη πιο οδυνηρή σιωπή. Η Ίριδα αποκαλύπτεται στον αναγνώστη μόνο στο σημείο που αυτή επιλέγει, ξεγελώντας έτσι τον αναγνώστη, ο οποίος εξαντλεί την προσοχή του μόνο σε ό,τι του αποκαλύπτεται και εφησυχάζει, χωρίς να υποψιάζεται τι άλλο μπορεί να κρύβεται πίσω από τα ποιήματα.

Η έκθεση παραμένει αληθινή, αλλά όχι απόλυτα ειλικρινής. Λειτουργεί σαν πέπλο που σκεπάζει ό,τι πραγματικά πρέπει να ειπωθεί ή σαν φως που αποκαλύπτει μόνο ό,τι βρίσκεται στο διάβα του, αλλά ταυτόχρονα ρίχνει μια μεγάλη σκιά πίσω από αυτή την αποκάλυψη. Η Σταυρούλα Μπίου κρύβεται από τον αναγνώστη τη στιγμή που του παρουσιάζεται, εκθέτει τον εαυτό της στην προσπάθειά της να κρυφτεί από το βλέμμα του. Η Ίρις είναι εκεί ερωτευμένη και τσακισμένη, εκθέτει τον έρωτά της, την αμαρτία της και τις πληγές της, κι όμως η αποκάλυψη αυτή δρα ως κάλυψη, σχεδόν σαν άμυνα. Η Ίριδα είναι ταυτόχρονα κρυμμένη αλλά και σε κοινή θέα.

Θα μου πείτε, δικαίως, πως στην φιλολογία και την κριτική ασχολούμαστε μόνο με το κείμενο, με όσα είναι ρητώς γραμμένα στο χαρτί και με τα συμφραζόμενα που συνοδεύουν το κείμενο. Όμως ο υποψιασμένος αναγνώστης πρέπει να έχει τα αναγνωστικά του αισθητήρια όργανα οξυμένα, ώστε να μπορεί να αντιλαμβάνεται όχι μόνο την έκθεση αλλά και το πέπλο της, όχι μόνο την λέξη αλλά και την σιωπή, όχι μόνο αυτό που εμφανίζεται αλλά κι εκείνο που κρύβεται και το προλαμβάνουμε μόνο σαν υποψία.

Υπό αυτή την έννοια, η Ματωμένη Ίρις είναι ένα ενδιαφέρον βιβλίο, όχι μόνο για όσα πραγματεύεται με λυρισμό και ευαισθησία, αλλά επειδή μας διδάσκει την υποψιασμένη ανάγνωση, να βλέπουμε τόσο το φως τον λέξεων αλλά και τις σκιές της σιωπής.

Ακολουθήστε μας

Οι προσφορές των εφημερίδων για το Σαββατοκύριακο 24 – 25 Φεβρουαρίου 2024

Οι προσφορές των εφημερίδων για το Σαββατοκύριακο 24 – 25 Φεβρουαρίου 2024

Real News https://youtu.be/Ls_AhdE_48oΚαθημερινή https://youtu.be/e4WcN0I4SeE?si=FMFk6LVSJyUZKDMJ Πρώτο Θέμα Το Βήμα της Κυριακής Δώστε μας το email σας και κάθε Παρασκευήθα έχετε στα εισερχόμενά σας τις προσφορές των εφημερίδων (Δεν στέλνουμε...

Λένια, μια ιστορία με όνομα, της Αλεξάνδρας Συρίγου

Λένια, μια ιστορία με όνομα, της Αλεξάνδρας Συρίγου

- γράφει η Κατερίνα Σιδέρη - Σε ένα σπίτι που ξεχειλίζει η αγάπη και η καλοσύνη γεννήθηκε η μικρή Γιασεμή. Το όνομά της κρύβει μια ιστορία και το άρωμα του γιασεμιού θα χαρακτηρίζει τόσο την ίδια όσο και τους οικείους της. Μητέρα της η Ελενίτσα, πατέρας της ο Περικλής...

Πώς να γίνεις κατάσκοπος, του Ντανιέλ Νεσκένς

Πώς να γίνεις κατάσκοπος, του Ντανιέλ Νεσκένς

Τι είναι κατάσκοπος; Ποια είναι τα προσόντα και ποιοι οι δώδεκα χρυσοί κανόνες του καλού κατασκόπου; Τι τεχνικές κατασκοπείας να ακολουθήσω και τι λάθη γίνονται συνήθως; Τι περιέχει η βαλίτσα του κατασκόπου; Ποιοι είναι οι θρυλικότεροι κατάσκοποι; Αυτά και άλλα...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Επιμέλεια άρθρου

Διαβάστε κι αυτά

Βιβλιοκριτικές
Λένια, μια ιστορία με όνομα, της Αλεξάνδρας Συρίγου
Λένια, μια ιστορία με όνομα, της Αλεξάνδρας Συρίγου

Λένια, μια ιστορία με όνομα, της Αλεξάνδρας Συρίγου

- γράφει η Κατερίνα Σιδέρη - Σε ένα σπίτι που ξεχειλίζει η αγάπη και η καλοσύνη γεννήθηκε η μικρή Γιασεμή. Το όνομά της κρύβει μια ιστορία και το άρωμα του γιασεμιού θα χαρακτηρίζει τόσο την ίδια όσο και τους οικείους της. Μητέρα της η Ελενίτσα, πατέρας της ο...

ΒιβλιοκριτικέςΠαιδική λογοτεχνία
Πώς να γίνεις κατάσκοπος, του Ντανιέλ Νεσκένς
Πώς να γίνεις κατάσκοπος, του Ντανιέλ Νεσκένς

Πώς να γίνεις κατάσκοπος, του Ντανιέλ Νεσκένς

Τι είναι κατάσκοπος; Ποια είναι τα προσόντα και ποιοι οι δώδεκα χρυσοί κανόνες του καλού κατασκόπου; Τι τεχνικές κατασκοπείας να ακολουθήσω και τι λάθη γίνονται συνήθως; Τι περιέχει η βαλίτσα του κατασκόπου; Ποιοι είναι οι θρυλικότεροι κατάσκοποι; Αυτά και άλλα...

Βιβλιοκριτικές
Ο άνεμος ξέρει τ’ όνομά μου, της Ιζαμπέλ Αλιέντε
Ο άνεμος ξέρει τ’ όνομά μου, της Ιζαμπέλ Αλιέντε

Ο άνεμος ξέρει τ’ όνομά μου, της Ιζαμπέλ Αλιέντε

- γράφει η Κατερίνα Σιδέρη - Ο Ζάμουιλ είναι ένα παιδί 6 χρονών. Πατέρας του είναι ο γιατρός Ρούντολφ που προσφέρει δωρεάν τις υπηρεσίες του σχεδόν στους μισούς ασθενείς του και μητέρα του η Ράχελ, δασκάλα μουσικής. Είναι Εβραίοι και ζουν στην Αυστρία. Ο Ζάμουιλ...

Βιβλιοκριτικές
Σταύρος Μίχας: ‘Ραβδοσκόπος του κενού’
Σταύρος Μίχας: ‘Ραβδοσκόπος του κενού’

Σταύρος Μίχας: ‘Ραβδοσκόπος του κενού’

Σταύρος Μίχας Ραβδοσκόπος του κενού _ γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης - Οι εκδόσεις ‘Μανδραγόρας’ εξέδωσαν εντός του 2023 την όγδοη κατά σειρά ποιητική συλλογή του Σταύρου Μίχα, που εν προκειμένω φέρει τον εξόχως ποιητικό τίτλο ‘Ραβδοσκόπος του κενού’. Σε αυτό το...

Βιβλιοκριτικές
«…και χορεύω τις νύχτες», της Γαβριέλλας Νεοχωρίτου
«…και χορεύω τις νύχτες», της Γαβριέλλας Νεοχωρίτου

«…και χορεύω τις νύχτες», της Γαβριέλλας Νεοχωρίτου

 Γαβριέλλα Νεοχωρίτου Εκδόσεις ΦΙΛΙΠΠΟΤΗ - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Τι είναι ο κόσμος μας; «Ένα όνειρο μέσα σε όνειρο» ισχυριζόταν ο Πόε, ένα «καταφύγιο που φθονούμε» έγραφε ο Καρυωτάκης. Ένας τέτοιος κόσμος ξεδιπλώνεται στην ποιητική συλλογή της Γαβριέλλας...

Βιβλιοκριτικές
Από ήλιο σε ήλιο: Αποσπερίτης, της Μαίρης Κόντζογλου
Από ήλιο σε ήλιο: Αποσπερίτης, της Μαίρης Κόντζογλου

Από ήλιο σε ήλιο: Αποσπερίτης, της Μαίρης Κόντζογλου

Σέριφος, ένα μικρό νησί με κατοίκους που αγωνίζονται να επιβιώσουν με ελάχιστες καλλιέργειες και με σκληρή καθημερινότητα. Η γη του όμως είναι πλούσια σε μετάλλευμα και γι’ αυτό μπαίνει στο στόχαστρο επιτήδειων που θέλουν να πλουτίσουν άκοπα και γρήγορα. Έτσι, το...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου