Η Κυριακή Λυμπέρη σε αναζήτηση ομοταξίας

9.02.2016

Κυριακή Λυμπέρη
Τυπωθήτω
ISBN: 978-960-402-442-1

Η αύξηση της ποιητικής παραγωγής των τελευταίων ετών έφερε στο προσκήνιο και την ελληνική περιφέρεια. Έχουμε ξανασημειώσει το γεγονός ότι έως τώρα οι περισσότερες ανθολογίες και ποιητικές εκδόσεις προέρχονταν από τα μεγαλύτερα αστικά κέντρα, δίνοντας μία καθαρά αστική οπτική στην ποίηση. Η εγγύτητα των ποιητών των αστικών κέντρων και οι συχνές μεταξύ τους επαφές διαμόρφωσαν όχι μόνο κοινά χαρακτηριστικά, αλλά και οδήγησαν στην αδιαφορία για ποιητές της περιφέρειας, των μικρών ή μεσαίων πληθυσμιακά αστικών κέντρων.

Τούτοι μακριά από τις επαφές και τις άμεσες επιρροές από ομοτέχνους διαμόρφωσαν ένα δικό τους ύφος συνδυάζοντας προσωπικά χαρακτηριστικά με κυρίαρχες -σε εθνικό επίπεδο- ποιητικές τάσεις και ρεύματα. Συνέδεσαν τις δικές τους κοινωνικές παραστάσεις κι εμπειρίες συνδέοντάς τις με τον περιβάλλοντα χώρο, το πλούσιο ελληνικό τοπίο.

Έτσι, αποκαλύπτεται μία νέα ομάδα ποιητών (που ακόμα δεν μελετήθηκε ως ομάδα λόγω ακριβώς τη μη συλλογικής καλλιτεχνικής έκφρασής τους) με πολλά κοινά χαρακτηριστικά μεταξύ τους και κυρίαρχη τη βιωματική φυσιολατρική προσέγγιση, που απέχει σημαντικά από την αστική ποίηση, παρά τα κοινά ποιοτικά στοιχεία που ίσως εντοπίσουμε. Σε αυτή την ομάδα θα εντάξουμε και την Κυριακή Λυμπέρη, «Ζητήματα ύψους» (τυπωθήτω, 2015).

Η ποίηση της Κυριακής Λυμπέρη είναι ανθρωποκεντρική και υπαρξιακή κατά βάση. Ο αναγνώστης ταξιδεύει στον ονειρικό της κόσμο· μαγεμένος ονειρεύεται κι αυτός. Και αν στόχος της τέχνης και της ποίησης είναι το ταξίδι του αναγνώστη/ακροατή, τότε ο στόχος της δημιουργού έχει επιτευχθεί στο απόλυτο καθώς το κοινό βιώνει τον αισθησιασμό της αισιοδοξίας μέσα από την ποιητική μαγεία της Κυριακής Λυμπέρη .

Ένας αξιοπρόσεκτος πλούτος διαφορετικών φυσικών παραστάσεων (χλωρίδα και πανίδα) εμπλουτίζουν την εικαστική, χωρίς βέβαια να εκλείπουν οι κοινωνικές παραστάσεις. Το λυρικό στοιχείο διαποτίζει όλη τη συλλογή και αναδύει μία νότα αισιοδοξίας, ακόμα κι όταν αγγίζει αποφάγια και σκουπίδια (οι αντίποδες). Και ακριβώς ζώντας στην ελληνική περιφέρεια, τόσο κοντά στην ύπαιθρο, η δημιουργός έχει πλούσιες εικόνες φύσης· σκηνές που καθώς τις μεταχειρίζεται με στιχουργική μαεστρία σε μία μείξη με βασικό συστατικό το σουρεαλισμό, αναδύουν ένα άρωμα ποίησης μακριά από την αστική απομόνωση και το μουντό της περιβάλλον.

…μη ζητήσεις
να επιστρέψω αμέσως, ώρες που
με άγρια βότανα το αίμα μου τροφοδοτώ.
Μα όταν βγαίνω από εκεί,
πόσα κομμάτια ουρανού
μπορώ και θέλω να χαρίζω!
...

Η γλώσσα της είναι άμεση και ρέουσα. Η απλότητα του αφηγηματικού ύψους και η ροή της επιτρέπουν την ήπια κίνηση των εικόνων και έτσι το συναίσθημα εισχωρεί ταχύτερα στην ψυχή του αναγνώστη. Ωστόσο, η αφηγηματική απλότητα, δε σημαίνει γλωσσική ή εκφραστική απλότητα. Αντίθετα, υιοθετεί μία πλούσια εκφραστική.

Πολλά είναι τα επίθετα και οι άκλιτες λέξεις που πλουταίνουν την έκφρασή της. Παράλληλα, οι συχνές εναλλαγές προσώπων και ποιητικών υποκειμένων με τη σαγηνευτική γλώσσα μαγνητίζουν τον αναγνώστη. Ταυτόχρονα, μεταχειρίζεται με επιδεξιότητα τη μεταφορική χρήση των λέξεων, τις παρομοιώσεις, τις αντιθέσεις (δόκτωρ Φάουστους) και το ασύνδετο σχήμα (να επιμένεις) εντείνοντας ή χαλαρώνοντας τη συναισθηματική ένταση των στίχων της.

Η χρήση ερωτήσεων (οι αντίποδες, πορτραίτο, επί υδάτων, το κήτος, Ιώβ) και το β΄ ενικό γραμματικό πρόσωπο (η μουσική, μια ομοταξία για ν’ ανήκω, στην επικράτεια του βράχου, δόκτωρ Φάουστους, στα σύννεφα) προσδίδουν μαζί με το α΄ ενικό (ο τόπος μου, στη φλούδα μου, ο δράκος μου, ζητήματα ύψους, έτσι κι αλλιώς) μία θεατρικότητα· αναδύουν μία υποκριτική διάσταση μέσα από τον -φενάκη σκηνικό- διάλογο.

…Τρέχει το ελάφι πάνω κάτω στα ψηλώματα,
ξεραίνεται το γέλιο μου στην άκρη του λαιμού,
η δίψα μου είναι των άστρων...

Η ποιήτρια αξιοποιεί τον υπερρεαλισμό στο γλωσσικό επίπεδο διευρύνοντας τη γλώσσα με καινοφανή ονοματικά ή ρηματικά σύνολα (των ελαχίστων, έτσι κι αλλιώς, χαρμολύπης εγκώμιον, γένοιτο). Άλλοτε ο υπερρεαλισμός γίνεται ένα όχημα αλληγορίας για να εκφράσει τις αγωνίες για την πολιτική (στην επικράτεια του βράχου, το φαρμακείο), την κοινωνία (των ελαχίστων, τα μικρά άνθη, μια ομοταξία για ν’ ανήκω, Ιώβ), τον ίδιο τον άνθρωπο. Παρά την κρυπτικότητα του συμβολισμού το γενικό μήνυμα είναι εύληπτο και αγκαλιάζει τον αναγνώστη.

Βέβαια, βασικό γνώρισμα του υπερρεαλισμού είναι η εικονοπλαστική του ισχύς· μία δυναμική την οποία η Κυριακή Λυμπέρη αξιοποιεί επιτυχημένα. Εμπλουτίζει τη φυσική ροή της αφήγησης με εικόνες μετωνυμικής και μεταφορικής υφής. Ονοματικά σύνολα με ρίζες στους σουρεαλιστικούς συνειρμούς όχι μόνο πυκνώνουν τις παραστάσεις στο ποιητικό της κάδρο, αλλά και επιτρέπουν στο λυρισμό να ρέει ελεγχόμενος από το στιχουργικό ρυθμό· διατηρεί τον έλεγχο της συναισθηματικής έντασης και κεντρίζει τον αναγνώστη με τον γλωσσικό της πλούτο.

Η ποιητική συλλογή του Δήμου Χλωπτσιούδη στο cosmotebooks ή myebooks.gr

Έτσι, μετατρέπεται σε εκφραστική δίοδο αποτύπωσης της στιγμής (βαθιά που ομορφαίνεις) ή λειτουργεί ως οδός με άμεσες αναφορές στον έρωτα και την αγάπη (ημίμετρο, μη μιλήσω άλλο για αγάπη, η προφητεία, θαύματα ερήμην, στη φλούδα μου), τη μοναξιά (ο δράκος μου, το μονοπάτι), την ποίηση και τις τέχνες (πορτραίτο, η μουσική, έτσι κι αλλιώς, χαρμολύπης εγκώμιον) ή την ίδια την ποιητική παράδοση του τόπου (επί των υδάτων) και υπαρξιακές προσεγγίσεις (η αρχή της αρχής, το μονοπάτι, στα σύννεφα, η δωδέκατη ώρα, το κήτος).

 

Ας μην παραβλέπουμε ότι το μόνο υλικό της ποίησης είναι οι λέξεις, η γλωσσική δημιουργία που επιτρέπει τη ροή των συναισθημάτων προκαλώντας τις αισθήσεις. Και ακριβώς με αυτό το υλικό -και λίγη από την ύλη των ονείρων εμποτισμένων σε λυρισμό και αισιοδοξία- πειραματίζεται και μαγεύει η Κυριακή Λυμπέρη.

Ακολουθήστε μας

Σαν λούνα παρκ, της Ιωάννας Μπαμπέτα

Σαν λούνα παρκ, της Ιωάννας Μπαμπέτα

Γιατί οι γονείς της Λίνας μετακομίζουν συνέχεια; Πώς μπορεί να μοιάσει η ζωή μας με ένα λούνα παρκ; Πώς θα καταφέρει η Λίνα να κερδίσει τη συμπάθεια ενός αγοριού που δεν έχει φίλους αλλά αντίθετα τον κοροϊδεύουν συνέχεια; Πόσο σημαντική είναι η φιλία στη ζωή μας και...

Η πόλη με τις γάτες, της Νικολέτα Κόστα

Η πόλη με τις γάτες, της Νικολέτα Κόστα

Στην πολυκατοικία της οδού Σαρδέλας 3 όλοι οι ένοικοι είναι γάτες. Όλοι; Όχι, στη σοφίτα μένει ο ποντικός Φίλιππος. Το ξέρουν αυτό οι υπόλοιποι; Αν ναι, πώς συμβιώνουν και πώς είναι μια τυπική τους μέρα μαζί του; Η Νικολέτα Κόστα γράφει μια διασκεδαστική ιστορία με...

Η μικρή ζαχαροπλάστισσα, της Hayley Barrett

Η μικρή ζαχαροπλάστισσα, της Hayley Barrett

Η μικρή ζαχαροπλάστισσα έχει ένα επιτυχημένο κατάστημα γλυκών με συνταγές που πραγματοποιούν διαλεχτοί βοηθοί. Τι θα γίνει όμως αν ξαφνικά τα πάντα ανατραπούν και μείνει μόνη χωρίς αυτούς ενώ έχει κόσμο στο μαγαζί; Θα καταστραφεί η φήμη της ή θα προλάβει να σώσει τις...

Το φιλί του φεγγαριού, της Εύης Γεροκώστα

Το φιλί του φεγγαριού, της Εύης Γεροκώστα

Ένα αγόρι ψάχνει τρόπους να φτάσει στο φεγγάρι που τον κοιτάζει από ψηλά. Προσπαθεί ξανά και ξανά. Θα τα καταφέρει τελικά; Αποζητάει κάποιου είδους επιβράβευση ή απλά ικανοποιεί την έμφυτη περιέργειά του; Οι γονείς του θα το στηρίξουν στον αγώνα του; Η Εύη Γεροκώστα...

Ο κύκλος δεν σπάει…

Ο κύκλος δεν σπάει…

Μέσα μου με βασανίζουν, με πίκρα και μαράζι, όσα τούτο τον κόσμο μαστίζουν. Στη ρουτίνα του ο άνθρωπος μ΄ ανενεργή την ελπίδα. Αρχές και ηθικές, γεμάτος πληγές. Σ’ ένα κύκλο βολοδέρνει και κάποτε ξεσπάει, μα ο κύκλος δεν σπάει… Ο σύγχρονος τρόπος, το μπλα μπλα κι όλο...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Ο κύκλος δεν σπάει…

Ο κύκλος δεν σπάει…

Μέσα μου με βασανίζουν, με πίκρα και μαράζι, όσα τούτο τον κόσμο μαστίζουν. Στη ρουτίνα του ο άνθρωπος μ΄ ανενεργή την ελπίδα. Αρχές και ηθικές, γεμάτος πληγές. Σ’ ένα κύκλο βολοδέρνει και κάποτε ξεσπάει, μα ο κύκλος δεν σπάει… Ο σύγχρονος τρόπος, το μπλα μπλα κι όλο...

Μα γιατί; της Σαντρίν Φριγκού

Μα γιατί; της Σαντρίν Φριγκού

Η Λένα είναι μια ποντικίνα που μια μέρα ξύπνησε κακόκεφη. Ρωτάει συνέχεια το «γιατί», όχι τόσο για να μάθει όσο για να γκρινιάξει, με αποτέλεσμα να κουράζει τους γύρω της και ταυτόχρονα να παίρνει απρόσμενες απαντήσεις. Πόσο σημαντικό είναι να ρωτάμε και πόσο συχνά...

Καχαραμπού, της Φραντζέσκας Μάνγγελ

Καχαραμπού, της Φραντζέσκας Μάνγγελ

Η Στέφη, μετά την αποκάλυψη του πρώτου βιβλίου, βρίσκεται σε κίνδυνο. Ταυτόχρονα, η κίνηση του Κίμωνα να τα παρατήσει όλα για να τη βρει άλλαξε τα συναισθήματά της απέναντί του. Αυτό θα της δώσει δύναμη να παλέψει με τον νέο της εχθρό και να τραπεί σε φυγή. Χάρη στη...

1 σχόλια

1 Σχόλιο

  1. Ελένη,Κορωνιώτη

    …Με ολίγη από την υλη των ονείρων εμποτισμένων με λυρισμό…Τι ωραια που θα ειναι!!!!!!!!!!!!!

    Απάντηση

Υποβολή σχολίου