Η Άλκη Ζέη δεν είναι μια απλή συγγραφέας. Ήταν κι είναι η συντροφιά, η δασκάλα, η φίλη χιλιάδων παιδιών για περίπου πέντε δεκαετίες. Μιλάει στην ψυχή τους και καταφέρνει να επικοινωνεί μαζί τους με ένα τρόπο έντιμο, αντιμετωπίζοντάς τα ισότιμα, λέγοντάς τους αλήθειες όμορφα δοσμένες.

Σήμερα θα μιλήσουμε για ένα βιβλίο της που περιέχει όλα εκείνα τα στοιχεία που μπορούν να το κάνουν αγαπητό σε μικρούς αλλά και σε μεγάλους. Μια κλασική ελληνική οικογένεια στην προπολεμική Ελλάδα – τόσο όμοια αλλά και διαφορετική με την οικογένεια του 2017-, τα φανταστικά παιχνίδια τριών αδερφιών, οι περιπέτειές τους, μεγάλες φιλίες, μια μωβ ομπρέλα που γίνεται η πέτρα του σκανδάλου κι όλα αυτά το καλοκαίρι του 1940, λίγο πριν ο πόλεμος ξεσπάσει. Είναι «Η μωβ ομπρέλα», ένα βιβλίο ύμνος στις αδερφικές – φιλικές σχέσεις και στη φαντασία των παιδιών. Ένα βιβλίο παιδοκεντρικό που μέσα από τα μάτια των ίδιων των μικρών πρωταγωνιστών του, παρατηρούμε έναν κόσμο που συνεχώς αλλάζει.

Κυκλοφορεί πλέον από τις εκδόσεις Μεταίχμιο κι έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες όπως γαλλικά, ιταλικά, αγγλικά, τούρκικα αλλά και κορεάτικα. Απευθύνεται σε παιδιά από 12 χρονών αλλά και σε μεγάλους που δεν ξέχασαν πώς να είναι μικροί. Η περίληψη στο οπισθόφυλλο μας λέει: «Η Ελευθερία, ένα δεκάχρονο κορίτσι, ζει με τους γονείς της και τα δίδυμα μικρότερα αδέρφια της στο Μαρούσι. Τότε, το τελευταίο καλοκαίρι πριν από τον πόλεμο του 1940. Λιγοστά τα παιχνίδια τους: βόλοι, σβούρες, σκοινάκι, γιο-γιο, κι ένα ζευγάρι πατίνια με καρουλάκια που τους τα δάνειζε το ξένο παιδί από τη Γαλλία, που ήρθε να μείνει στο πάνω πάτωμα του σπιτιού τους, κι έγινε ο αχώριστος φίλος τους. Παίζουν όλοι μαζί και σκαρώνουν με τη φαντασία τους χίλιες δυο ιστορίες που μαγεύουν τους ίδιους. Και πόσα άλλα δε θα έκαναν και δε θα ονειρεύονταν αν δεν τους εμπόδιζαν οι μεγάλοι! Οι μεγάλοι και τα παιδιά. Δυο κόσμοι μακρινοί, σχεδόν απλησίαστοι. Με τους δικούς τους νόμους και τις δικές τους αλήθειες ο καθένας. Πώς, λοιπόν, να καταλάβουν οι μεγάλοι ότι μια μωβ ομπρέλα μπορεί να κάνει τη φαντασία των παιδιών να καλπάζει αχαλίνωτη;»

Επίσης, είναι από τα πρώτα ελληνικά βιβλία για παιδιά με πρωταγωνίστρια κορίτσι. Η Ελευθερία, όχι μόνο έχει όνειρα πολλά, αλλά προσπαθεί να αντισταθεί και στα κοινωνικά πρότυπα της εποχής της. Θέλει να γίνει δικηγόρος, να πάει θέατρο, να μοιάσει στην Αντιγόνη του Σοφοκλή και να μπορεί να διαβάζει τα αγαπημένα της βιβλία φανερά κι όχι κάτω από τα σκεπάσματα το βράδυ. Μέσα από αστείες περιπέτειες και φανταστικά παιχνίδια με τα αδέρφια της, δίνει τον δικό της αγώνα σε μια κοινωνία που πίστευε ακόμα πως η θέση της γυναίκας είναι μόνο μέσα στο σπίτι.

–

Προτεινόμενες δραστηριότητες

Aς δούμε κάποιες δραστηριότητες κριτικής και δημιουργικής σκέψης αλλά και φιλαναγνωσίας με αφόρμηση το συγκεκριμένο βιβλίο.

Όσον αφορά την κριτική σκέψη, θα μπορούσαμε σε πρώτη φάση να αναλύσουμε τους χαρακτήρες της ιστορίας μας. Δίνουμε στα παιδιά έναν πίνακα διπλής εισόδου (ένα χαρτί Α4 χωρισμένο σε δύο μέρη αλλά όχι στη μέση). Στο πάνω μέρος του χαρτιού τα παιδιά γράφουν τον χαρακτήρα που θέλουν να αναλύσουν π.χ. την Ελευθερία, τον Νούλη, τον Σάκη, τον Μπενουά ή και κάποιον από τους μεγάλους. Έπειτα, στο μικρότερο κομμάτι του πίνακα, σημειώνουν επίθετα που πιστεύουν πως χαρακτηρίζουν αυτό το πρόσωπο π.χ. φιλόδοξος, φιλικός, καλοσυνάτος, προστατευτικός. Δίπλα σε κάθε επίθετο, στο μεγαλύτερο κομμάτι του «πίνακα», δικαιολογούν αυτήν τους την επιλογή  με κομμάτια από το βιβλίο.

Επιπλέον, θα ήταν όμορφο να χωριστούν τα παιδιά σε ομάδες και να ψάξουν μόνα τους για τη θέση της γυναίκας από την εποχή της Ελευθερίας μέχρι σήμερα. Μέσα από βίντεο, εικόνες, κείμενα, συνεντεύξεις, μαρτυρίες, να παρουσιάσουν τα αποτελέσματα της έρευνάς τους και να παρατηρήσουν τι άλλαξε και τι θα μπορούσε να αλλάξει ακόμα. Αυτά τι θα έκαναν αν ζούσαν εκείνη την εποχή;

Όσον αφορά τη φιλαναγνωσία, μια δραστηριότητα που θα μπορούσε να συμβεί εν καιρώ, όταν τα παιδιά θα έχουν διαβάσει κι άλλα βιβλία της Άλκης Ζέη, είναι η εξής: Προσπαθούμε να εισάγουμε μέσα στην ιστορία της «Μωβ ομπρέλας» έναν άλλον ήρωα από βιβλίο της ίδιας συγγραφέως π.χ. τον Πέτρο από το «Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου» ή την Μέλια και την Μυρτώ από «Το καπλάνι της βιτρίνας» κτλ. Πώς αλληλεπιδρούν οι χαρακτήρες; Τι αλλάζει στην ιστορία μας; Γράφουμε το δικό μας μικρό διήγημα.

Τέλος, μια δραστηριότητα δημιουργικής σκέψης είναι η δημιουργία της δικιάς μας ταινίας μικρού μήκους με την τεχνική του stop motion. Φτιάχνουμε χαρακτήρες από ό,τι υλικό θέλουμε (ενδεικτικά: σύρμα πίπας, πλαστελίνη ή αλατοζύμη, κούκλες από γυψόγαζα, κατασκευές από χαρτί) και δημιουργούμε τη δικιά μας ιστορία για τα φανταστικά παιχνίδια που παίζουμε με τ’ αδέρφια μας και τους φίλους μας. Γράφουμε το σενάριο κι έπειτα γυρίζουμε την ταινία. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το γύρισμα ταινίας stop motion με τα παιδιά, εδώ