Select Page

Κική Δημουλά, η ποιήτρια της γυναίκας

Κική Δημουλά, η ποιήτρια της γυναίκας

Η Κική Δημουλά εντάσσεται στη μεταπολεμική ποίηση και επομένως στη μοντέρνα ή νεωτερική ποίηση. Είναι νεώτερη του Σαχτούρη και ως εκ τούτου οι εμπειρίες της δεν έχουν την απαισιοδοξία που διακρίνει το σουρρεαλιστή ποιητή, καθώς δε βίωσε τον καταστροφικό α΄ μισό του ελληνικού Κ΄ αιώνα (Βαλκανικοί Πόλεμοι, Παγκόσμιος Πόλεμος, Διχασμός και Μικρασιατική Καταστροφή και προσφυγιά, ανατροπές πολιτεύματος),

Πιο χρήσιμη είναι η ένταξή της σε μια άλλη κατηγορία, αυτήν της γυναικείας γραφής. Έχει επισημανθεί ότι η Κ. Δημουλά εκπροσωπεί τη γυναικεία γραφή, το στίγμα του γυναικείου φύλου στη λογοτεχνία. 

Η ποιήτρια  εστιάζει συνήθως την προσοχή της σε «αντικειμενικά ασήμαντα» αντικείμενα και γεγονότα, από τα οποία αφορμάται και τα μετασχηματίζει σε σύμβολα της ζωής και της μοίρας. Ευαίσθητη στα ερεθίσματα της καθημερινότητας, μπορεί με τη γλωσσική άνεση που τη διακρίνει να μετατρέπει σε εικόνες το χρόνο της μνήμης χρησιμοποιώντας νεολογισμούς και αντιπαραθέτοντας το συναίσθημα στη λογική. 

Συνομιλεί με τη φθορά, τη ματαιότητα, το κενό, ενώ από τα ωραιότερα ποιήματά της είναι αυτά που συνθέτει με αφορμή φωτογραφίες. Οι φωτογραφίες στην ποίησή της, όπως γράφει ο κριτικός Κώστας Παπαγεωργίου, συχνά αποκτούν την ιδιότητα ενός κειμένου, γίνονται «αναγνώσιμες» συνδέοντας το παρόν με το παρελθόν.

Η ποίησή της ανθεί πάνω στο άνυδρο έδαφος της στέρησης, της απώλειας, της συναισθηματικής ματαίωσης και, προκειμένου για τα μετά από τη συλλογή Χαίρε ποτέ ποιήματά της, πάνω στο έδαφος της απουσίας του αγαπημένου προσώπου. Αυτή τη στέρηση κι αυτή την απουσία αναπληρώνει επιτυγχάνοντας μέσα στο χώρο της ποίησης την επικοινωνία με ένα εσύ, με τον άλλο που λείπει, επικοινωνία που η πραγματικότητα αρνείται. Και από αυτή την άποψη η ποίηση της Δημουλά, όσο πικρά συναισθηματικά φορτία κι αν κουβαλά, στην ουσία επιτυγχάνει την κάθαρση και τη λύτρωση.

Μέσα στον ποιητικό της χώρο, κατοικεί η ίδια περιστοιχισμένη από τα άψυχα αντικείμενα και από τις αφηρημένες έννοιες. Στις τελευταίες, δίνει υπόσταση υποκειμένων, επιτρέποντάς τους έτσι να κινούνται, να αισθάνονται, να πάσχουν και γενικώς να συμπεριφέρονται ως δρώντα πρόσωπα. Υπάρχει, δηλαδή, κατά κανόνα μια ακινησία του ποιητικού εγώ, του μόνου έμψυχου εγκάτοικου του ποιητικού της κόσμου, και αντιστοίχως μια αέναη κινητικότητα του αφηρημένου. Πρόκειται για ένα από τα πιο ευδιάκριτα χαρακτηριστικά της ιδιότυπης ποιητικής φωνής της. Συνεχή και αδιάλειπτα είναι τα σχόλια που αφορούν την απώλεια του χρόνου και τη φθορά, που αυτή η απώλεια συνεπάγεται, και διάχυτη η υπαρξιακή αγωνία. Χαρακτηριστική είναι η γλωσσική της τόλμη που συχνά την οδηγεί σε μια ιδιαίτερα ευρηματική λεξιπλασία. Η ποίηση της Δημουλά προσφέρει φιλόξενη στέγη σε καθημερινές πληγές και κοινά ανθρώπινα βιώματα, τολμά να δώσει διάσταση ποιητική και φιλοσοφική σε ποιήματα που αντλούν το υλικό από το περιβάλλον του οικιακού βίου, και κατορθώνει να άρει τη γυναικεία καθημερινότητα στη σφαίρα της αυθεντικής ποίησης.

Βασικό χαρακτηριστικό της ποίησής της είναι η αυστηρή οργάνωση του ποιήματος που δεν περιορίζεται σε μια στατική και αντικειμενική απεικόνιση του εξωτερικού κόσμου, αλλά προσπαθεί να τον αναπλάσει με δημιουργική φαντασία. Παράλληλα, δημιουργεί με μία γλώσσα μεικτή, λιτή και απαλλαγμένη από κάθε συναισθηματική φόρτιση και στο θεματικό της περιεχόμενο θέτει  τα προβλήματα του ανθρώπου, που έχουν σχέση με την καθημερινή τριβή και φθορά, το θάνατο, την αγωνία της ύπαρξης. Συνήθως ο τίτλος των ποιημάτων της είναι θολός και ασαφής, πολύ γενικός.

Η ποιήτρια εστιάζει συνήθως την προσοχή της σε «αντικειμενικά ασήμαντα» αντικείμενα και γεγονότα, από τα οποία αφορμάται και τα μετασχηματίζει σε σύμβολα της ζωής και της μοίρας. Ξεκινώντας από κάποιο συγκεκριμένο ερέθισμα –που, συνήθως, επαναλαμβανόμενο σηματοδοτεί το ποίημα– απλώνεται βαθμιαία σε συνθέσεις με αυξανόμενη ένταση. Τα πράγματα που την περιβάλλουν μετουσιώνονται, από λυρικές μνήμες ή άμεσες αισθήσεις, σε συστοιχίες εικόνων∙ τα ευρήματά της, μακριά από κάθε πρόθεση κατασκευής, έχουν την ομορφιά του τυχαίου και η μικτή, καθημερινή γλώσσας της, αποφορτισμένη από κάθε συναισθηματισμό, επιβάλλεται με την αμεσότητα, τη λιτότητα και την ουσιαστικότητά της. Μ’ ένα ανυποχώρητο πάθος ζωής, η ποιήτρια επιμένει να βρίσκεται συνεχώς και ακάλυπτη στη γραμμή του πυρός, επισημαίνοντας διαψεύσεις και αναξέοντας πρόσκαιρα επουλωμένες πληγές. Από αυτό, άλλωστε, το πάθος της έντονης βίωσης και της μεταγραφής της καθημερινότητας σε ποιητικά σήματα πηγάζουν και πολλά στοιχεία της προσωπικής γραφής της Κικής Δημουλά, όπως ο γοργός, αιχμηρός στίχος, ο ειρωνικός τόνος με τη χρήση λέξεων της καθαρεύουσας, της τεχνολογίας, της αργκό ή και νεολογισμών, η φιλοπαίγμων διάθεση με την παράθεση αντίθετων ή ομόηχων λέξεων, η ηθελημένη αμέλεια στη σύνταξη και οι επαναλήψεις.

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Επιμέλεια κειμένου

Δήμος Χλωπτσιούδης

Ο Δήμος Χλωπτσιούδης είναι φιλόλογος και ποιητής. Γράφει δοκίμια και κριτικές ποίησης παρακολουθώντας τις νέες τάσεις στην Τέχνη. Ασχολείται με επιμέλειες κειμένων και εκδόσεων. Έχει συγγράψει ιστορικές και κοινωνικές μελέτες. Άρθρα (πολιτικά, εκπαιδευτικά, λογοτεχνικά) του δημοσιεύονται στο site tovivlio.net, στο tvxs.gr, στα "Ενθέματα" της Κυριακάτικης Αυγής κ.ά. Έχουν εκδοθεί οι ποιητικές συλλογές: «η οργή της πεταλούδας» (2013), «κατάστιχα» (2014) και «ακατάλληλο» (2016). Έχει συγγράψει τα πολιτικά δοκίμια βιβλία «η δημαγωγία της δημοκρατίας» (2009), «Τοπική Αυτοδιοίκηση, προοπτικές ανάπτυξης των τοπικών κοινωνιών» (δοκιμιακή μελέτη, 2011), και «η μεσαία τάξη στην αγχόνη της κρίσης» (2014). Επίσης, έχει εκδόσει τη συλλογή κοινωνικών δοκιμίων «7 δοκίμια» (2013).

4 Σχόλια

  1. Θεοχάρης Παπαδόπουλος

    Υπερεκτιμημένη ποιήτρια, που την διαφήμισε το κρατικοδίαιτο εκδομιντιακό κατεστημένο. Αν εξαιρέσουμε δυο-τρία καλά ποιήματα στο ξεκίνημά της, η ποίησή της, κατά τη γνώμη μου, είναι μέτρια. Υπενθυμίζω ότι: 1) Έγινε ακαδημαϊκός επί Χούντας, 2) Το 2005 αφαιρέθηκαν από το σχολικό βιβλίο “Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας” δύο ποιήματα του Μανώλη Αναγνωστάκη και αντικαταστάθηκαν με δύο δικά της. 3) Την άνοιξη του 2013 έκανε ρατσιστικές δηλώσεις για τους μετανάστες.

    Απάντηση
    • Δήμος Χλωπτσιούδης

      Η αλήθεια είναι για την πολιτική δράση/στάση θα μπορούσαμε να γράφουμε κείμενα ολόκληρα. Ωστόσο, η Δημουλά είναι η ποιήτρια της γυναίκας. Ακολουθώντας το ρεύμα της υποκειμενικής ποίησης του Πολυδούρη κατάφερε να διακριθεί σε έναν άκρως ανδροκρατούμενο κόσμο χωρίς να καταφύγει στον υπερρεαλισμό.
      Σαφώς και όταν άλλοι ποιητές δε έφτασαν ούτε στο πλατύσκαλο της Ακαδημίας (ούτε καν βραβεύτηκαν) η Δημουλά, είναι “λίγη” εμπρός τους. Και πάλι όμως αυτό δε μειώνει τη δική της συνεισφορά στην νεοελληνική ποίηση ούτε την ποιότητά της.
      Δε θέλω να φτάσουμε στο σημείο τους συστημικούς ποιητές, τους υπερπροβαλλόμενους από το αθηναϊκό κατεστημένο μα τους υποβιβάσουμε ωσάν να μην προσέφεραν τίποτα στην Ποιητική Τέχνη.

      Απάντηση
  2. Ειρήνη Βεργοπούλου

    Νομίζω η προσέγγιση στην ποίηση της Δημουλά που κάνετε κύριε Δήμο είναι εξαιρετική και πλήρης, ως προς το ύφος της γραφής της. Εγώ το κείμενό σας το απόλαυσα.

    Απάντηση

Trackbacks/Pingbacks

  1. ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ: Η ΠΟΙΗΤΡΙΑ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΙΑΚΗΣ ΑΓΩΝΙΑΣ | 2nd Cycle of the Information Fluency Workshop - […] Στο λογοτεχνικό ιστότοπο βιβλίο.net, όπου εκφράζονται ελεύθερα απόψεις περί τέχνης αλλά […]

Υποβολή σχολίου

Ερωτηματολόγιο 2017

Βοηθήστε μας να γίνουμε καλύτεροι!

Εγγραφείτε στο newsletter

Έλληνες εκδότες

Έλληνες εκδότες

Υποβολή συμμετοχής!

Ακολουθήστε μας!

Ακόλουθοι

Αρχείο

Είσοδος

Pin It on Pinterest

Αν σας άρεσε...

κοινοποιήστε το στους φίλους σας!