“Τρεις ανάσες και μία σιωπή” στην ποίηση

13.12.2016

Ματθαίος Ζευγόλης
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-336-541-9

Έχουμε υπογραμμίσει και παλαιότερα ότι ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ποιητικής παραγωγής μετά το 2004 είναι η εμφάνιση ποιητών σε προχωρημένη σχετικά ηλικία, ώστε να είναι επικίνδυνη –κριτικά- η ένταξή τους σε γενιά είτε με βάση βιολογικά χαρακτηριστικά είτε με λογοτεχνικά, αφού εμφανίζονται πολύ αργότερα από τους συνομηλίκους τους και έχουν εντελώς διαφορετική εμπειρία από τους νεότερους ηλικιακά που εμφανίζονται όμως για πρώτη στα ελληνικά γράμματα κατά την ίδια περίοδο. Για αυτό το λόγο, άλλωστε, κάνουμε λόγο για ποιητές της αγανάκτησης και όχι για "γενιά"[1].

Μία περίπτωση είναι και ο Ματθαίος Ζευγόλης γεννημένος το 1960 που εμφανίζεται όμως στην ελληνική ποίηση μόλις το 2010 με τη συλλογή «το μυστικό μου πρόσωπο» (Γαβριηλίδης, 2010). Πρόκειται για ποίηση εικονιστική που σε σύντομη φόρμα αποτυπώνει τη σκέψη της στιγμής, με κεντρικό θέμα τον έρωτα που δομείται σε μία έκφραση που αναδύει έναν ερωτικό λυρισμό. Άλλωστε, η επί έτη ενασχόλησή του με τη γλυπτική αποτυπώνεται στην ιδιόμορφη λιτότητα της γραφής του.

Ο δημιουργός, στα τιτλοφορημένα με λατινική αρίθμηση ποιήματα, μιλά για το όνειρο με αισιοδοξία (37, 39), εκμυστηρεύεται την προσωπική του -υπαρξιακής φύσης- αγωνία (36, 35) και εκθέτει την ατομική απογοήτευση (34, 29). Ταυτόχρονα, όμως, εκθέτει την προσωπική του αγωνία για τα κύματα μετανάστευσης και τον πόνο όσων παραμένουν πίσω και αποτυπώνει ποιητικά την κοινωνική απογοήτευση (28, 41) ή την κοινωνική αγωνία (40). Με την ίδια λογική διάθεση πραγματεύεται σκηνές από παραμύθια άλλοτε με ρομαντική απογοήτευση και άλλες φορές με αισιοδοξία (47, 48, 49).

Ο Ζευγόλης δίνει έμφαση στις αισθήσεις διαστέλλοντας το συναίσθημα. Μία φυσιολατρική εικαστική με σταθερή αναφορά σε άψυχα αντικείμενα (σύννεφα, άνθη, αστέρια, θάλασσα) ντύνουν τις ολιγόστιχες συνθέσεις. Οι ανοιχτοί χώροι και σχετική φωτεινότητα εντείνουν τη ρομαντική διάθεση στο νυχτερινό κατά βάση καναβάτσο. Οι ρομαντικές μεταφορές εντείνουν την ερωτική αισιοδοξία και έναν λανθάνοντα συναισθηματισμό με δόσεις υπερβάλλοντος αισθησιασμού που επηρεάζει συχνά ανισομερώς τη συναισθηματική ένταση του ποιήματος.

Ματθαίος Ζευγόλης
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-491-3

Στη νεότερη του όμως συλλογή, «τρεις στιγμές και μία σιωπή» (Γαβριηλίδης, 2016),  αποκαλύπτεται ένα τελείως διαφορετικό ύφος. Η έκφρασή του έχει μετασχηματιστεί, ενώ υιοθετεί μία μεγαλύτερη φόρμα και αλλάζει πια και η θεματική του.

Τα κοινωνικά στιγμιότυπα, που ενσωματώνονται αβίαστα στη στιχουργική του, λειτουργούν ως κοινωνικό φόντο στην ανάδειξη της υπαρξιακής αγωνίας. Η κοινωνική εμπειρία δίνει την αφορμή στον ποιητή να στοχαστεί για διάφορες πτυχές του ανθρώπινου βίου με επίκεντρο τις αλλαγές της ζωής και να αναδεύσει τα συναισθήματα του κοινού και κυρίως την ευαισθησία του. Μέσα στη σουρεαλιστική αχλή (εκθεση, το γράμμα, Νάξος, πριν αλλάξουν όλα, μετάβαση, φως και σκιά) η μετάβαση από την εικόνα στο στοχασμό γίνεται με φυσικότητα με οδηγό την υπερρεαλιστική συνειρμικότητα (καληνύχτα, μετακόμιση, επικοινωνία, αποκάλυψη).

Η λυρική πνοή στις εκφράσεις του ευνοεί τη συναισθηματική αυτή ανάδευση. Η ώριμη πια αξιοποίηση του φυσιολατρικού στοιχείου (ειμαρμένη, επικοινωνία, Νάξος, εσωστρέφεια, πριν αλλάξουν όλα, μαραθίτης, ερμηνεία) σε συνδυασμό με τις πρωτότυπες ιμπεριαλιστικής φύσης μεταφορές κεντρίζουν τις αισθήσεις (όλα τελειώνουν, ειμαρμένη, ενδοσκόπηση). Ωστόσο, η εικονοπλασία δεν μονοπωλεί την προσοχή του αναγνώστη ακροατή.

Η εικαστική του μέσα στη μεταφορική δύναμη της ρεαλιστικής γραφής παραμένει ζωντανή. Με κινηματογραφική ακρίβεια αποτυπώνει σε ασπρόμαυρο φιλμ κίνηση και ήχους τόσο σε κλειστούς όσο και σε ανοιχτούς χώρους. Διαρκής είναι και η ανθρώπινη παρουσία των προσώπων που άλλοτε εκφράζονται άμεσα και ενίοτε μέσα από το αποτέλεσμα της δράσης τους.

Δήμος Χλωπτσιούδης
Μανδραγόρας, 2016
ISBN: 978-960-592-032-6

Η εικαστική του διατηρώντας σαφώς λιγότερα φυσιολατρικά στοιχεία κινείται πια στο πεδίο της κοινωνικής παρατήρησης (ειμαρμένη, μαραθίτης, μεταφυσική) ή αναζήτησης (εσω ους) με ένα υπαρξιακό υπόβαθρο για τις μεταβολές της ζωής (το καφενείο, όλα τελειώνουν, ερώτηση, ενδοσκόπηση). Συλλογάται ποιητικά για τη μοίρα (ειμαρμένη, γενέθλια), τη μνήμη (Ναύπλιο, για μία συνάντηση, επιθυμία, η βόλτα) και το χρόνο (αιωνιότητα, ανεκπλήρωτο παρελθόν, πριν αλλάξουν όλα, γενέθλια) με το χαμό (μετάβαση, μεταφυσική, μαραθίτης) και το όνειρο (φως και σκιά, ενδοσκόπηση).

Αξίζει όμως να υπογραμμίσουμε ότι το γενικό συναίσθημα που εξάγεται από τη συλλογή είναι μία συγκρατημένη αισιοδοξία. Παρά τα μελαγχολικά ζητήματα που θίγονται στις σκοτεινές εικόνες αποπνέει έναν ελεγχόμενο οπτιμισμό που ισορροπεί με το υπαρξιακό περιεχόμενο. Η αισιοδοξία του ότι αναδύεται τόσο από την υπερρεαλιστική έκφραση όσο και από τους χαμηλούς τόνους που γενικώς υιοθετεί ο Ζευγόλης.

__________________
[1] βλ. Δήμος Χλωπτσιούδης, Οι ποιητές της αγανάκτησης, τοβιβλίο (12.05.2015).

Ακολουθήστε μας

Σαν λούνα παρκ, της Ιωάννας Μπαμπέτα

Σαν λούνα παρκ, της Ιωάννας Μπαμπέτα

Γιατί οι γονείς της Λίνας μετακομίζουν συνέχεια; Πώς μπορεί να μοιάσει η ζωή μας με ένα λούνα παρκ; Πώς θα καταφέρει η Λίνα να κερδίσει τη συμπάθεια ενός αγοριού που δεν έχει φίλους αλλά αντίθετα τον κοροϊδεύουν συνέχεια; Πόσο σημαντική είναι η φιλία στη ζωή μας και...

Η πόλη με τις γάτες, της Νικολέτα Κόστα

Η πόλη με τις γάτες, της Νικολέτα Κόστα

Στην πολυκατοικία της οδού Σαρδέλας 3 όλοι οι ένοικοι είναι γάτες. Όλοι; Όχι, στη σοφίτα μένει ο ποντικός Φίλιππος. Το ξέρουν αυτό οι υπόλοιποι; Αν ναι, πώς συμβιώνουν και πώς είναι μια τυπική τους μέρα μαζί του; Η Νικολέτα Κόστα γράφει μια διασκεδαστική ιστορία με...

Η μικρή ζαχαροπλάστισσα, της Hayley Barrett

Η μικρή ζαχαροπλάστισσα, της Hayley Barrett

Η μικρή ζαχαροπλάστισσα έχει ένα επιτυχημένο κατάστημα γλυκών με συνταγές που πραγματοποιούν διαλεχτοί βοηθοί. Τι θα γίνει όμως αν ξαφνικά τα πάντα ανατραπούν και μείνει μόνη χωρίς αυτούς ενώ έχει κόσμο στο μαγαζί; Θα καταστραφεί η φήμη της ή θα προλάβει να σώσει τις...

Το φιλί του φεγγαριού, της Εύης Γεροκώστα

Το φιλί του φεγγαριού, της Εύης Γεροκώστα

Ένα αγόρι ψάχνει τρόπους να φτάσει στο φεγγάρι που τον κοιτάζει από ψηλά. Προσπαθεί ξανά και ξανά. Θα τα καταφέρει τελικά; Αποζητάει κάποιου είδους επιβράβευση ή απλά ικανοποιεί την έμφυτη περιέργειά του; Οι γονείς του θα το στηρίξουν στον αγώνα του; Η Εύη Γεροκώστα...

Ο κύκλος δεν σπάει…

Ο κύκλος δεν σπάει…

Μέσα μου με βασανίζουν, με πίκρα και μαράζι, όσα τούτο τον κόσμο μαστίζουν. Στη ρουτίνα του ο άνθρωπος μ΄ ανενεργή την ελπίδα. Αρχές και ηθικές, γεμάτος πληγές. Σ’ ένα κύκλο βολοδέρνει και κάποτε ξεσπάει, μα ο κύκλος δεν σπάει… Ο σύγχρονος τρόπος, το μπλα μπλα κι όλο...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Ο κύκλος δεν σπάει…

Ο κύκλος δεν σπάει…

Μέσα μου με βασανίζουν, με πίκρα και μαράζι, όσα τούτο τον κόσμο μαστίζουν. Στη ρουτίνα του ο άνθρωπος μ΄ ανενεργή την ελπίδα. Αρχές και ηθικές, γεμάτος πληγές. Σ’ ένα κύκλο βολοδέρνει και κάποτε ξεσπάει, μα ο κύκλος δεν σπάει… Ο σύγχρονος τρόπος, το μπλα μπλα κι όλο...

Μα γιατί; της Σαντρίν Φριγκού

Μα γιατί; της Σαντρίν Φριγκού

Η Λένα είναι μια ποντικίνα που μια μέρα ξύπνησε κακόκεφη. Ρωτάει συνέχεια το «γιατί», όχι τόσο για να μάθει όσο για να γκρινιάξει, με αποτέλεσμα να κουράζει τους γύρω της και ταυτόχρονα να παίρνει απρόσμενες απαντήσεις. Πόσο σημαντικό είναι να ρωτάμε και πόσο συχνά...

Καχαραμπού, της Φραντζέσκας Μάνγγελ

Καχαραμπού, της Φραντζέσκας Μάνγγελ

Η Στέφη, μετά την αποκάλυψη του πρώτου βιβλίου, βρίσκεται σε κίνδυνο. Ταυτόχρονα, η κίνηση του Κίμωνα να τα παρατήσει όλα για να τη βρει άλλαξε τα συναισθήματά της απέναντί του. Αυτό θα της δώσει δύναμη να παλέψει με τον νέο της εχθρό και να τραπεί σε φυγή. Χάρη στη...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου