“Τρεις ανάσες και μία σιωπή” στην ποίηση

13.12.2016

Ματθαίος Ζευγόλης
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-336-541-9

Έχουμε υπογραμμίσει και παλαιότερα ότι ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ποιητικής παραγωγής μετά το 2004 είναι η εμφάνιση ποιητών σε προχωρημένη σχετικά ηλικία, ώστε να είναι επικίνδυνη –κριτικά- η ένταξή τους σε γενιά είτε με βάση βιολογικά χαρακτηριστικά είτε με λογοτεχνικά, αφού εμφανίζονται πολύ αργότερα από τους συνομηλίκους τους και έχουν εντελώς διαφορετική εμπειρία από τους νεότερους ηλικιακά που εμφανίζονται όμως για πρώτη στα ελληνικά γράμματα κατά την ίδια περίοδο. Για αυτό το λόγο, άλλωστε, κάνουμε λόγο για ποιητές της αγανάκτησης και όχι για "γενιά"[1].

Μία περίπτωση είναι και ο Ματθαίος Ζευγόλης γεννημένος το 1960 που εμφανίζεται όμως στην ελληνική ποίηση μόλις το 2010 με τη συλλογή «το μυστικό μου πρόσωπο» (Γαβριηλίδης, 2010). Πρόκειται για ποίηση εικονιστική που σε σύντομη φόρμα αποτυπώνει τη σκέψη της στιγμής, με κεντρικό θέμα τον έρωτα που δομείται σε μία έκφραση που αναδύει έναν ερωτικό λυρισμό. Άλλωστε, η επί έτη ενασχόλησή του με τη γλυπτική αποτυπώνεται στην ιδιόμορφη λιτότητα της γραφής του.

Ο δημιουργός, στα τιτλοφορημένα με λατινική αρίθμηση ποιήματα, μιλά για το όνειρο με αισιοδοξία (37, 39), εκμυστηρεύεται την προσωπική του -υπαρξιακής φύσης- αγωνία (36, 35) και εκθέτει την ατομική απογοήτευση (34, 29). Ταυτόχρονα, όμως, εκθέτει την προσωπική του αγωνία για τα κύματα μετανάστευσης και τον πόνο όσων παραμένουν πίσω και αποτυπώνει ποιητικά την κοινωνική απογοήτευση (28, 41) ή την κοινωνική αγωνία (40). Με την ίδια λογική διάθεση πραγματεύεται σκηνές από παραμύθια άλλοτε με ρομαντική απογοήτευση και άλλες φορές με αισιοδοξία (47, 48, 49).

Ο Ζευγόλης δίνει έμφαση στις αισθήσεις διαστέλλοντας το συναίσθημα. Μία φυσιολατρική εικαστική με σταθερή αναφορά σε άψυχα αντικείμενα (σύννεφα, άνθη, αστέρια, θάλασσα) ντύνουν τις ολιγόστιχες συνθέσεις. Οι ανοιχτοί χώροι και σχετική φωτεινότητα εντείνουν τη ρομαντική διάθεση στο νυχτερινό κατά βάση καναβάτσο. Οι ρομαντικές μεταφορές εντείνουν την ερωτική αισιοδοξία και έναν λανθάνοντα συναισθηματισμό με δόσεις υπερβάλλοντος αισθησιασμού που επηρεάζει συχνά ανισομερώς τη συναισθηματική ένταση του ποιήματος.

Ματθαίος Ζευγόλης
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-491-3

Στη νεότερη του όμως συλλογή, «τρεις στιγμές και μία σιωπή» (Γαβριηλίδης, 2016),  αποκαλύπτεται ένα τελείως διαφορετικό ύφος. Η έκφρασή του έχει μετασχηματιστεί, ενώ υιοθετεί μία μεγαλύτερη φόρμα και αλλάζει πια και η θεματική του.

Τα κοινωνικά στιγμιότυπα, που ενσωματώνονται αβίαστα στη στιχουργική του, λειτουργούν ως κοινωνικό φόντο στην ανάδειξη της υπαρξιακής αγωνίας. Η κοινωνική εμπειρία δίνει την αφορμή στον ποιητή να στοχαστεί για διάφορες πτυχές του ανθρώπινου βίου με επίκεντρο τις αλλαγές της ζωής και να αναδεύσει τα συναισθήματα του κοινού και κυρίως την ευαισθησία του. Μέσα στη σουρεαλιστική αχλή (εκθεση, το γράμμα, Νάξος, πριν αλλάξουν όλα, μετάβαση, φως και σκιά) η μετάβαση από την εικόνα στο στοχασμό γίνεται με φυσικότητα με οδηγό την υπερρεαλιστική συνειρμικότητα (καληνύχτα, μετακόμιση, επικοινωνία, αποκάλυψη).

Η λυρική πνοή στις εκφράσεις του ευνοεί τη συναισθηματική αυτή ανάδευση. Η ώριμη πια αξιοποίηση του φυσιολατρικού στοιχείου (ειμαρμένη, επικοινωνία, Νάξος, εσωστρέφεια, πριν αλλάξουν όλα, μαραθίτης, ερμηνεία) σε συνδυασμό με τις πρωτότυπες ιμπεριαλιστικής φύσης μεταφορές κεντρίζουν τις αισθήσεις (όλα τελειώνουν, ειμαρμένη, ενδοσκόπηση). Ωστόσο, η εικονοπλασία δεν μονοπωλεί την προσοχή του αναγνώστη ακροατή.

Η εικαστική του μέσα στη μεταφορική δύναμη της ρεαλιστικής γραφής παραμένει ζωντανή. Με κινηματογραφική ακρίβεια αποτυπώνει σε ασπρόμαυρο φιλμ κίνηση και ήχους τόσο σε κλειστούς όσο και σε ανοιχτούς χώρους. Διαρκής είναι και η ανθρώπινη παρουσία των προσώπων που άλλοτε εκφράζονται άμεσα και ενίοτε μέσα από το αποτέλεσμα της δράσης τους.

Δήμος Χλωπτσιούδης
Μανδραγόρας, 2016
ISBN: 978-960-592-032-6

Η εικαστική του διατηρώντας σαφώς λιγότερα φυσιολατρικά στοιχεία κινείται πια στο πεδίο της κοινωνικής παρατήρησης (ειμαρμένη, μαραθίτης, μεταφυσική) ή αναζήτησης (εσω ους) με ένα υπαρξιακό υπόβαθρο για τις μεταβολές της ζωής (το καφενείο, όλα τελειώνουν, ερώτηση, ενδοσκόπηση). Συλλογάται ποιητικά για τη μοίρα (ειμαρμένη, γενέθλια), τη μνήμη (Ναύπλιο, για μία συνάντηση, επιθυμία, η βόλτα) και το χρόνο (αιωνιότητα, ανεκπλήρωτο παρελθόν, πριν αλλάξουν όλα, γενέθλια) με το χαμό (μετάβαση, μεταφυσική, μαραθίτης) και το όνειρο (φως και σκιά, ενδοσκόπηση).

Αξίζει όμως να υπογραμμίσουμε ότι το γενικό συναίσθημα που εξάγεται από τη συλλογή είναι μία συγκρατημένη αισιοδοξία. Παρά τα μελαγχολικά ζητήματα που θίγονται στις σκοτεινές εικόνες αποπνέει έναν ελεγχόμενο οπτιμισμό που ισορροπεί με το υπαρξιακό περιεχόμενο. Η αισιοδοξία του ότι αναδύεται τόσο από την υπερρεαλιστική έκφραση όσο και από τους χαμηλούς τόνους που γενικώς υιοθετεί ο Ζευγόλης.

__________________
[1] βλ. Δήμος Χλωπτσιούδης, Οι ποιητές της αγανάκτησης, τοβιβλίο (12.05.2015).

Ακολουθήστε μας

Φάκελος Καταρίνα, του Jorn Lier Horst

Φάκελος Καταρίνα, του Jorn Lier Horst

Το Φάκελος Καταρίνα αποτελεί τη δωδέκατη -σύμφωνα με την πρωτότυπη χρονολογική σειρά- περιπέτεια του επιθεωρητή Βίλιαμ Βίστιν, αλλά και την πρώτη ενασχόλησή του με μια από τις αποκαλούμενες «ξεχασμένες υποθέσεις», δηλαδή παλιές ανεξιχνίαστες υποθέσεις που παραμένουν...

Οι 10 χωρισμοί

Οι 10 χωρισμοί

ΟΙ 10 ΧΩΡΙΣΜΟΙ (εφηβικό σατιρικό)   Πρώτη φορά χωρίσανε, όταν ήμουνα 9, Αυτός έπαιζε χαρτιά, Αυτή όλο να φωνάζει, έφυγε για κανά μήνα, αλλά γύρισε κλαμένος και τα βρήκαν φυσικά. Μα η 2η φορά ήρθε μετά από λίγους μήνες, έλειψε όλο το βράδυ, κι όταν ήρθε το πρωί, τον...

Η Ήττα

Η Ήττα

Και τελικά πες μου. Γιατί να πετάξω; Ποιος ο λόγος τα σύννεφα να φτάσω; Έκανα το πρώτο βήμα και τόλμησα, έκανα το πρώτο άλμα με τόσες προσδοκίες. Τόσα σενάρια πιθανά, τόσες ελπίδες επιθυμητές. Αλλά, ξέχασα ότι η ζωή δεν είναι ποτάμι που κυλάει όπως επιθυμώ. Έκανα την...

Υπατία, του Δημήτρη Βαρβαρήγου

Υπατία, του Δημήτρη Βαρβαρήγου

ΥΠΑΤΙΑ Δημήτρης Βαρβαρήγος 24 γράμματα εκδόσεις - Γράφει ο Απόστολος Τριφύλλης καθηγητής φιλόλογος στο πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου - Στο έργο του με τίτλο «Υπατία» ο Δημήτρης Βαρβαρήγος τέθηκε ενώπιον της πρόκλησης να σκιαγραφήσει μια μεγάλη μορφή των ελληνικών...

Με 6 κλικ, της Γιώτας Φώτου

Με 6 κλικ, της Γιώτας Φώτου

- γράφει η Χρυσάνθη Τσιαμπαλή -   Το νεανικό μυθιστόρημα της Γιώτας Φώτου, Με 6 κλικ, εκδόσεις Ψυχογιός, κυκλοφόρησε το 2016 και η ιστορία έχει τις ρίζες της στην οικονομική κρίση που βίωσαν έντονα οι Έλληνες την περίοδο εκείνη - είχε ήδη ξεκινήσει λίγα χρόνια...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Με 6 κλικ, της Γιώτας Φώτου

Με 6 κλικ, της Γιώτας Φώτου

- γράφει η Χρυσάνθη Τσιαμπαλή -   Το νεανικό μυθιστόρημα της Γιώτας Φώτου, Με 6 κλικ, εκδόσεις Ψυχογιός, κυκλοφόρησε το 2016 και η ιστορία έχει τις ρίζες της στην οικονομική κρίση που βίωσαν έντονα οι Έλληνες την περίοδο εκείνη - είχε ήδη ξεκινήσει λίγα χρόνια...

Η κουρελού, του Τάκη Γεράρδη

Η κουρελού, του Τάκη Γεράρδη

Τριάντα οχτώ  μικρές και μεγάλες ιστορίες, κατά κύριο λόγο αυτοβιογραφικές, μας χαρίζει στο νέο του βιβλίο ο Τάκης Γεράρδης. Διηγήματα τα χαρακτηρίζει εκείνος, ψηφίδες ζωής θα τα αποκαλέσω εγώ, μιας και πρόκειται για αναμνήσεις, βιώματα, ακούσματα από την πολυκύμαντη...

O κόσμος μας

O κόσμος μας

Πόσο μικρή στα αλήθεια, μοιάζει η ζωή; Πόσο ασύστολα, παλεύει με τον χρόνο; σαν συμπυκνώνεται, σε μια μόνο στιγμή σε ένα παιχνίδι, που σε βρίσκει πάντα μόνο.   Πόσο μικρός μοιάζει ο κόσμος μας, αλήθεια;  σε ένα σύμπαν που ατέλειωτο φαντάζει όταν το συναίσθημα,...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου