“Τρεις ανάσες και μία σιωπή” στην ποίηση

13.12.2016

Ματθαίος Ζευγόλης
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-336-541-9

Έχουμε υπογραμμίσει και παλαιότερα ότι ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ποιητικής παραγωγής μετά το 2004 είναι η εμφάνιση ποιητών σε προχωρημένη σχετικά ηλικία, ώστε να είναι επικίνδυνη –κριτικά- η ένταξή τους σε γενιά είτε με βάση βιολογικά χαρακτηριστικά είτε με λογοτεχνικά, αφού εμφανίζονται πολύ αργότερα από τους συνομηλίκους τους και έχουν εντελώς διαφορετική εμπειρία από τους νεότερους ηλικιακά που εμφανίζονται όμως για πρώτη στα ελληνικά γράμματα κατά την ίδια περίοδο. Για αυτό το λόγο, άλλωστε, κάνουμε λόγο για ποιητές της αγανάκτησης και όχι για "γενιά"[1].

Μία περίπτωση είναι και ο Ματθαίος Ζευγόλης γεννημένος το 1960 που εμφανίζεται όμως στην ελληνική ποίηση μόλις το 2010 με τη συλλογή «το μυστικό μου πρόσωπο» (Γαβριηλίδης, 2010). Πρόκειται για ποίηση εικονιστική που σε σύντομη φόρμα αποτυπώνει τη σκέψη της στιγμής, με κεντρικό θέμα τον έρωτα που δομείται σε μία έκφραση που αναδύει έναν ερωτικό λυρισμό. Άλλωστε, η επί έτη ενασχόλησή του με τη γλυπτική αποτυπώνεται στην ιδιόμορφη λιτότητα της γραφής του.

Ο δημιουργός, στα τιτλοφορημένα με λατινική αρίθμηση ποιήματα, μιλά για το όνειρο με αισιοδοξία (37, 39), εκμυστηρεύεται την προσωπική του -υπαρξιακής φύσης- αγωνία (36, 35) και εκθέτει την ατομική απογοήτευση (34, 29). Ταυτόχρονα, όμως, εκθέτει την προσωπική του αγωνία για τα κύματα μετανάστευσης και τον πόνο όσων παραμένουν πίσω και αποτυπώνει ποιητικά την κοινωνική απογοήτευση (28, 41) ή την κοινωνική αγωνία (40). Με την ίδια λογική διάθεση πραγματεύεται σκηνές από παραμύθια άλλοτε με ρομαντική απογοήτευση και άλλες φορές με αισιοδοξία (47, 48, 49).

Ο Ζευγόλης δίνει έμφαση στις αισθήσεις διαστέλλοντας το συναίσθημα. Μία φυσιολατρική εικαστική με σταθερή αναφορά σε άψυχα αντικείμενα (σύννεφα, άνθη, αστέρια, θάλασσα) ντύνουν τις ολιγόστιχες συνθέσεις. Οι ανοιχτοί χώροι και σχετική φωτεινότητα εντείνουν τη ρομαντική διάθεση στο νυχτερινό κατά βάση καναβάτσο. Οι ρομαντικές μεταφορές εντείνουν την ερωτική αισιοδοξία και έναν λανθάνοντα συναισθηματισμό με δόσεις υπερβάλλοντος αισθησιασμού που επηρεάζει συχνά ανισομερώς τη συναισθηματική ένταση του ποιήματος.

Ματθαίος Ζευγόλης
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-491-3

Στη νεότερη του όμως συλλογή, «τρεις στιγμές και μία σιωπή» (Γαβριηλίδης, 2016),  αποκαλύπτεται ένα τελείως διαφορετικό ύφος. Η έκφρασή του έχει μετασχηματιστεί, ενώ υιοθετεί μία μεγαλύτερη φόρμα και αλλάζει πια και η θεματική του.

Τα κοινωνικά στιγμιότυπα, που ενσωματώνονται αβίαστα στη στιχουργική του, λειτουργούν ως κοινωνικό φόντο στην ανάδειξη της υπαρξιακής αγωνίας. Η κοινωνική εμπειρία δίνει την αφορμή στον ποιητή να στοχαστεί για διάφορες πτυχές του ανθρώπινου βίου με επίκεντρο τις αλλαγές της ζωής και να αναδεύσει τα συναισθήματα του κοινού και κυρίως την ευαισθησία του. Μέσα στη σουρεαλιστική αχλή (εκθεση, το γράμμα, Νάξος, πριν αλλάξουν όλα, μετάβαση, φως και σκιά) η μετάβαση από την εικόνα στο στοχασμό γίνεται με φυσικότητα με οδηγό την υπερρεαλιστική συνειρμικότητα (καληνύχτα, μετακόμιση, επικοινωνία, αποκάλυψη).

Η λυρική πνοή στις εκφράσεις του ευνοεί τη συναισθηματική αυτή ανάδευση. Η ώριμη πια αξιοποίηση του φυσιολατρικού στοιχείου (ειμαρμένη, επικοινωνία, Νάξος, εσωστρέφεια, πριν αλλάξουν όλα, μαραθίτης, ερμηνεία) σε συνδυασμό με τις πρωτότυπες ιμπεριαλιστικής φύσης μεταφορές κεντρίζουν τις αισθήσεις (όλα τελειώνουν, ειμαρμένη, ενδοσκόπηση). Ωστόσο, η εικονοπλασία δεν μονοπωλεί την προσοχή του αναγνώστη ακροατή.

Η εικαστική του μέσα στη μεταφορική δύναμη της ρεαλιστικής γραφής παραμένει ζωντανή. Με κινηματογραφική ακρίβεια αποτυπώνει σε ασπρόμαυρο φιλμ κίνηση και ήχους τόσο σε κλειστούς όσο και σε ανοιχτούς χώρους. Διαρκής είναι και η ανθρώπινη παρουσία των προσώπων που άλλοτε εκφράζονται άμεσα και ενίοτε μέσα από το αποτέλεσμα της δράσης τους.

Δήμος Χλωπτσιούδης
Μανδραγόρας, 2016
ISBN: 978-960-592-032-6

Η εικαστική του διατηρώντας σαφώς λιγότερα φυσιολατρικά στοιχεία κινείται πια στο πεδίο της κοινωνικής παρατήρησης (ειμαρμένη, μαραθίτης, μεταφυσική) ή αναζήτησης (εσω ους) με ένα υπαρξιακό υπόβαθρο για τις μεταβολές της ζωής (το καφενείο, όλα τελειώνουν, ερώτηση, ενδοσκόπηση). Συλλογάται ποιητικά για τη μοίρα (ειμαρμένη, γενέθλια), τη μνήμη (Ναύπλιο, για μία συνάντηση, επιθυμία, η βόλτα) και το χρόνο (αιωνιότητα, ανεκπλήρωτο παρελθόν, πριν αλλάξουν όλα, γενέθλια) με το χαμό (μετάβαση, μεταφυσική, μαραθίτης) και το όνειρο (φως και σκιά, ενδοσκόπηση).

Αξίζει όμως να υπογραμμίσουμε ότι το γενικό συναίσθημα που εξάγεται από τη συλλογή είναι μία συγκρατημένη αισιοδοξία. Παρά τα μελαγχολικά ζητήματα που θίγονται στις σκοτεινές εικόνες αποπνέει έναν ελεγχόμενο οπτιμισμό που ισορροπεί με το υπαρξιακό περιεχόμενο. Η αισιοδοξία του ότι αναδύεται τόσο από την υπερρεαλιστική έκφραση όσο και από τους χαμηλούς τόνους που γενικώς υιοθετεί ο Ζευγόλης.

__________________
[1] βλ. Δήμος Χλωπτσιούδης, Οι ποιητές της αγανάκτησης, τοβιβλίο (12.05.2015).

Ακολουθήστε μας

Ο κοσμικός ταξιδιώτης

Ο κοσμικός ταξιδιώτης

Στο στέρφο αμπέλι φύσηξε κρύος ο βοριάς, την ώρα του φωτός της τελευταίας αχτίδας. Ματιά υγρή, από ταξίδι, θαρρώ, πως έρχεται μακρύ,  ξανθή˙ στο χρώμα της σταφίδας.   Ο ξένος ψάχνει για μια γη, στάση να κάνει… λίγη θαλπωρή…  Της ιστορίας το κουβάρι του σα...

Monty

Monty

Εγώ που σ' αγαπώ σου υπόσχομαι να τρέξω αν τύχει και προσέξω πως έχεις πληγωθεί Κι η γη κι ο ουρανός δεν θα 'χουν σημασία θα ‘ναι χωρίς αξία μάρτυς μου ο Θεός   Εγώ που σ' αγαπώ αν χρειαστεί θα διώξω του ουρανού το τόξο το φως θα παραβγώ Σε μια σταλαγματιά θα...

Σοβόφ 1: Ο κινούμενος ήλιος, της Λέττας Βασιλείου

Σοβόφ 1: Ο κινούμενος ήλιος, της Λέττας Βασιλείου

Ένα αλληγορικό, δυνατό, ανατρεπτικό μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας, αρκετά διαφορετικό από όλα όσα έχω διαβάσει ως τώρα. Ένα κείμενο-ύμνος για τη φιλία, την επανάσταση που φέρνουν στο μυαλό το διάβασμα και η ψυχαγωγία και ταυτόχρονα μια αστυνομικής υφής πλοκή που...

Πέρνα με

Πέρνα με

Πέρνα με. Μη με κοιτάς στη διαδρομή  και μην χρεώσεις τη βροχή στον ουρανό. Το ξέρουμε και οι δυο πως και την πιο μικρή ψιχάλα  την έφεραν τα μάτια μας όταν συνειδητά αλλάξαμε πορείες.   Πέρνα με, μα μην προπορευτείς. Θυμήθηκα τα χρόνια μας. Νέα ανάσα. Ξημέρωμα...

Ούτου, του Caryl Ferey

Ούτου, του Caryl Ferey

- γράφει η Ανθή Λεκάτη - Το Ούτου, που στη γλώσσα των Μαορί σημαίνει εκδίκηση (=utu), αποτελεί μαζί με το βιβλίο Χάκα την Σάγκα Μαορί του συγγραφέα, δηλαδή δύο αστυνομικά μυθιστορήματα που διαδραματίζονται στη Νέα Ζηλανδία και μιλάνε- με όχημα την noir αστυνομική...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Ούτου, του Caryl Ferey

Ούτου, του Caryl Ferey

- γράφει η Ανθή Λεκάτη - Το Ούτου, που στη γλώσσα των Μαορί σημαίνει εκδίκηση (=utu), αποτελεί μαζί με το βιβλίο Χάκα την Σάγκα Μαορί του συγγραφέα, δηλαδή δύο αστυνομικά μυθιστορήματα που διαδραματίζονται στη Νέα Ζηλανδία και μιλάνε- με όχημα την noir αστυνομική...

Πάπυρος, της Irene Vallejo

Πάπυρος, της Irene Vallejo

- γράφει η Λεύκη Σαραντινού - Την ιστορία του βιβλίου από την αρχαιότητα έως σήμερα, ιδίως όμως κατά τα αρχαία χρόνια, μας αφηγείται η Ισπανίδα διδάκτωρ της Κλασικής Φιλολογίας Ιρένε Βαγέχο. Έχοντας η ίδια, εκτός από πάμπολλες γνώσεις στον τομέα της, μεγάλη αγάπη στο...

Χρυσό Αίμα, του Θεόφιλου Γιαννόπουλου

Χρυσό Αίμα, του Θεόφιλου Γιαννόπουλου

γράφει η Κατερίνα Σιδέρη - Το βιβλίο Χρυσό Αίμα, του Θεόφιλου Γιαννόπουλου είναι ένα ταξίδι με αμείωτο ενδιαφέρον στην Κωνσταντινούπολη,  στα γραφικά σοκάκια της πόλης, στα παλιά καφενεία που σερβίρουν τσάι με μήλο, στις γεμάτες μυρωδιές από μπαχαρικά και αρώματα...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου