Select Page

“Τρεις ανάσες και μία σιωπή” στην ποίηση

“Τρεις ανάσες και μία σιωπή” στην ποίηση

Ματθαίος Ζευγόλης
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-336-541-9

Έχουμε υπογραμμίσει και παλαιότερα ότι ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ποιητικής παραγωγής μετά το 2004 είναι η εμφάνιση ποιητών σε προχωρημένη σχετικά ηλικία, ώστε να είναι επικίνδυνη –κριτικά- η ένταξή τους σε γενιά είτε με βάση βιολογικά χαρακτηριστικά είτε με λογοτεχνικά, αφού εμφανίζονται πολύ αργότερα από τους συνομηλίκους τους και έχουν εντελώς διαφορετική εμπειρία από τους νεότερους ηλικιακά που εμφανίζονται όμως για πρώτη στα ελληνικά γράμματα κατά την ίδια περίοδο. Για αυτό το λόγο, άλλωστε, κάνουμε λόγο για ποιητές της αγανάκτησης και όχι για "γενιά"[1].

Μία περίπτωση είναι και ο Ματθαίος Ζευγόλης γεννημένος το 1960 που εμφανίζεται όμως στην ελληνική ποίηση μόλις το 2010 με τη συλλογή «το μυστικό μου πρόσωπο» (Γαβριηλίδης, 2010). Πρόκειται για ποίηση εικονιστική που σε σύντομη φόρμα αποτυπώνει τη σκέψη της στιγμής, με κεντρικό θέμα τον έρωτα που δομείται σε μία έκφραση που αναδύει έναν ερωτικό λυρισμό. Άλλωστε, η επί έτη ενασχόλησή του με τη γλυπτική αποτυπώνεται στην ιδιόμορφη λιτότητα της γραφής του.

Ο δημιουργός, στα τιτλοφορημένα με λατινική αρίθμηση ποιήματα, μιλά για το όνειρο με αισιοδοξία (37, 39), εκμυστηρεύεται την προσωπική του -υπαρξιακής φύσης- αγωνία (36, 35) και εκθέτει την ατομική απογοήτευση (34, 29). Ταυτόχρονα, όμως, εκθέτει την προσωπική του αγωνία για τα κύματα μετανάστευσης και τον πόνο όσων παραμένουν πίσω και αποτυπώνει ποιητικά την κοινωνική απογοήτευση (28, 41) ή την κοινωνική αγωνία (40). Με την ίδια λογική διάθεση πραγματεύεται σκηνές από παραμύθια άλλοτε με ρομαντική απογοήτευση και άλλες φορές με αισιοδοξία (47, 48, 49).

Ο Ζευγόλης δίνει έμφαση στις αισθήσεις διαστέλλοντας το συναίσθημα. Μία φυσιολατρική εικαστική με σταθερή αναφορά σε άψυχα αντικείμενα (σύννεφα, άνθη, αστέρια, θάλασσα) ντύνουν τις ολιγόστιχες συνθέσεις. Οι ανοιχτοί χώροι και σχετική φωτεινότητα εντείνουν τη ρομαντική διάθεση στο νυχτερινό κατά βάση καναβάτσο. Οι ρομαντικές μεταφορές εντείνουν την ερωτική αισιοδοξία και έναν λανθάνοντα συναισθηματισμό με δόσεις υπερβάλλοντος αισθησιασμού που επηρεάζει συχνά ανισομερώς τη συναισθηματική ένταση του ποιήματος.

Ματθαίος Ζευγόλης
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-491-3

Στη νεότερη του όμως συλλογή, «τρεις στιγμές και μία σιωπή» (Γαβριηλίδης, 2016),  αποκαλύπτεται ένα τελείως διαφορετικό ύφος. Η έκφρασή του έχει μετασχηματιστεί, ενώ υιοθετεί μία μεγαλύτερη φόρμα και αλλάζει πια και η θεματική του.

Τα κοινωνικά στιγμιότυπα, που ενσωματώνονται αβίαστα στη στιχουργική του, λειτουργούν ως κοινωνικό φόντο στην ανάδειξη της υπαρξιακής αγωνίας. Η κοινωνική εμπειρία δίνει την αφορμή στον ποιητή να στοχαστεί για διάφορες πτυχές του ανθρώπινου βίου με επίκεντρο τις αλλαγές της ζωής και να αναδεύσει τα συναισθήματα του κοινού και κυρίως την ευαισθησία του. Μέσα στη σουρεαλιστική αχλή (εκθεση, το γράμμα, Νάξος, πριν αλλάξουν όλα, μετάβαση, φως και σκιά) η μετάβαση από την εικόνα στο στοχασμό γίνεται με φυσικότητα με οδηγό την υπερρεαλιστική συνειρμικότητα (καληνύχτα, μετακόμιση, επικοινωνία, αποκάλυψη).

Η λυρική πνοή στις εκφράσεις του ευνοεί τη συναισθηματική αυτή ανάδευση. Η ώριμη πια αξιοποίηση του φυσιολατρικού στοιχείου (ειμαρμένη, επικοινωνία, Νάξος, εσωστρέφεια, πριν αλλάξουν όλα, μαραθίτης, ερμηνεία) σε συνδυασμό με τις πρωτότυπες ιμπεριαλιστικής φύσης μεταφορές κεντρίζουν τις αισθήσεις (όλα τελειώνουν, ειμαρμένη, ενδοσκόπηση). Ωστόσο, η εικονοπλασία δεν μονοπωλεί την προσοχή του αναγνώστη ακροατή.

Η εικαστική του μέσα στη μεταφορική δύναμη της ρεαλιστικής γραφής παραμένει ζωντανή. Με κινηματογραφική ακρίβεια αποτυπώνει σε ασπρόμαυρο φιλμ κίνηση και ήχους τόσο σε κλειστούς όσο και σε ανοιχτούς χώρους. Διαρκής είναι και η ανθρώπινη παρουσία των προσώπων που άλλοτε εκφράζονται άμεσα και ενίοτε μέσα από το αποτέλεσμα της δράσης τους.

Δήμος Χλωπτσιούδης
Μανδραγόρας, 2016
ISBN: 978-960-592-032-6

Η εικαστική του διατηρώντας σαφώς λιγότερα φυσιολατρικά στοιχεία κινείται πια στο πεδίο της κοινωνικής παρατήρησης (ειμαρμένη, μαραθίτης, μεταφυσική) ή αναζήτησης (εσω ους) με ένα υπαρξιακό υπόβαθρο για τις μεταβολές της ζωής (το καφενείο, όλα τελειώνουν, ερώτηση, ενδοσκόπηση). Συλλογάται ποιητικά για τη μοίρα (ειμαρμένη, γενέθλια), τη μνήμη (Ναύπλιο, για μία συνάντηση, επιθυμία, η βόλτα) και το χρόνο (αιωνιότητα, ανεκπλήρωτο παρελθόν, πριν αλλάξουν όλα, γενέθλια) με το χαμό (μετάβαση, μεταφυσική, μαραθίτης) και το όνειρο (φως και σκιά, ενδοσκόπηση).

Αξίζει όμως να υπογραμμίσουμε ότι το γενικό συναίσθημα που εξάγεται από τη συλλογή είναι μία συγκρατημένη αισιοδοξία. Παρά τα μελαγχολικά ζητήματα που θίγονται στις σκοτεινές εικόνες αποπνέει έναν ελεγχόμενο οπτιμισμό που ισορροπεί με το υπαρξιακό περιεχόμενο. Η αισιοδοξία του ότι αναδύεται τόσο από την υπερρεαλιστική έκφραση όσο και από τους χαμηλούς τόνους που γενικώς υιοθετεί ο Ζευγόλης.

__________________
[1] βλ. Δήμος Χλωπτσιούδης, Οι ποιητές της αγανάκτησης, τοβιβλίο (12.05.2015).

Επιμέλεια κειμένου

Δήμος Χλωπτσιούδης

Ο Δήμος Χλωπτσιούδης είναι φιλόλογος και ποιητής. Γράφει δοκίμια και κριτικές ποίησης παρακολουθώντας τις νέες τάσεις στην Τέχνη. Ασχολείται με επιμέλειες κειμένων και εκδόσεων.
Έχει συγγράψει ιστορικές και κοινωνικές μελέτες. Άρθρα (πολιτικά, εκπαιδευτικά, λογοτεχνικά) του δημοσιεύονται στο site tovivlio.net, στο tvxs.gr, στα “Ενθέματα” της Κυριακάτικης Αυγής κ.ά.
Έχουν εκδοθεί οι ποιητικές συλλογές: «η οργή της πεταλούδας» (2013), «κατάστιχα» (2014) και «ακατάλληλο» (2016).
Έχει συγγράψει τα πολιτικά δοκίμια βιβλία «η δημαγωγία της δημοκρατίας» (2009), «Τοπική Αυτοδιοίκηση, προοπτικές ανάπτυξης των τοπικών κοινωνιών» (δοκιμιακή μελέτη, 2011), και «η μεσαία τάξη στην αγχόνη της κρίσης» (2014). Επίσης, έχει εκδόσει τη συλλογή κοινωνικών δοκιμίων «7 δοκίμια» (2013).

Υποβολή σχολίου

Ακολουθήστε μας!

Follows

Κερδίστε το!

Εγγραφείτε στο newsletter

Εκδηλώσεις

Φόρτωση περισσότερων

Διαγωνισμοί σε εξέλιξη

Υποβολή συμμετοχής!

Αρχείο

Είσοδος

Pin It on Pinterest

Αν σας άρεσε...

κοινοποιήστε το στους φίλους σας!