Επιλέξτε Page

Οι ποιητές της αγανάκτησης

12.05.2015

Σε μια εποχή ταχύτατων μεταβολών και συννεφώδη, θα περιμέναμε ίσως η ποίηση να φθίνει ή έστω να κρυφτεί στα χαρακώματα της κοινωνικής μελαγχολίας. Ωστόσο, παρατηρούμε ότι στους σκοτεινούς καιρούς μας ετούτη συνεχίζει να μας φωτίζει. Η ποιητική παραγωγή αν και ελαφρώς περιορισμένη συνεχίζει να χαρίζει το δικό της φως και να μετέχει στα κοινωνικά δρώμενα.

Μάλιστα έχω σχηματίσει την άποψη ότι η κρίση λειτούργησε ως μοχλός έγερσης της ποίησης. Στράφηκε προς την κοινωνία, προς τις αγωνίες της, τα βάσανα και τους πόνους, τις αναζητήσεις και τα βιώματά της.

Αν και παλαιότερα εισηγήθηκα τον όρο γενιά της κρίσης (βλ. δοκίμιά μου στον ιστότοπο τοβιβλίο.net και στο ηλεκτρονικό περιοδικό vakxikon.gr), θα μου επιτρέψετε να αποποιηθώ τον όρο και να επανατοποθετηθώ με τον όρο ποιητές της αγανάκτησης.

Η άρνηση της «γενιάς» οφείλεται στην κομφορμιστική διάσταση του όρου, καθώς επιβάλλει ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά στο σύνολο των ποιητών και μάλιστα υπό το φως μιας συγκεκριμένης κοινής ηλικίας. Ο δε κομφορμισμός συντελεί και στην ανάπτυξη ομαδικής σκέψης πάνω στα ελάχιστα χαρακτηριστικά. Οι ποιητές συνειδητά προσπαθούν να ενταχθούν στη γενιά και να ικανοποιήσουν τα ελάχιστα γνωρίσματα που όρισαν οι κριτικοί, χάνοντας την αυτοτέλειάς τους.

Αντίθετα, σήμερα παρατηρούμε μία μάλλον συλλογική φωνή, αλλά όχι ταυτόσημη. Είναι εμφανής η πολυφωνία και διαφορετικότητα (ύφους και θεματικών) στους «ποιητές της αγανάκτησης». Μάλιστα, είναι χαρακτηριστικό ότι οι ποιητές που εμφανίζονται μετά το 2004 δεν ανήκουν στην ίδια ηλικιακή ομάδα. Η πρώτη τους εμφάνιση στα ελληνικά γράμματα δεν συμπίπτει με τη νεότητά τους, αλλά συχνότατα έρχεται σε ώριμη ηλικία.

Συναντούμε στοιχεία εντελώς ετερόκλητα. Έναν λόγο άλλες φορές κοφτό και απέριττο και άλλοτε ένα λόγο που θυμίζει θεατρικό. Άλλοτε μια γλώσσα ειρωνική και καταγγελτική με αμεσότητα και προφορικότητα και άλλοτε κατασκευασμένη εσώστροφα, επηρεασμένη από εκφάνσεις της ελληνικής γλώσσας σχεδόν ξεχασμένες όπως τα εκκλησιαστικά και αρχαιοελληνικά κείμενα.

Παρά ωστόσο τις σημαντικές διαφορές στο ύφος, τη θεματική, την ευαισθησία και την κοινωνική αφόρμηση και τις ίδιες τις αισθητικές τους αντιλήψεις, διακρίνεται μία μοναδική εγγύτητα στην ποιητική τους ώστε να είμαστε υποχρεωμένοι να τους κρίνουμε, να τους προσεγγίσουμε, ως μία ομάδα με συλλογική -προς το παρόν- αντίληψη (σε αντίθεση πχ με τη "γενιά του ‘80" ή "γενιά της ιδιώτευσης"), αλλά όχι ως γενιά λόγω ακριβώς των διαφορών ύφους και ηλικιών (όπως πχ συναντάμε στη "γενιά του ‘70" ή "γενιά της αμφισβήτησης").

Αμφισβητείται ο προηγούμενος μεταμοντερνισμός, εξοστρακίζεται η ελιτίστικη εικόνα που αναπτύχθηκε για την Ποίηση κατά τις προηγούμενες δεκαετίες και αναζητείται διέξοδος μέσα από την Τέχνη. Ο παλιός υπαρξιακός πυρήνας με το ατομοκεντρικό στοιχείο εξορίζεται και εισάγεται η κοινωνικοϋπαρξιακή διάσταση στην ποίηση (σαν να αιωρείται ως ποιητικό υποκείμενο ένα εμείς).

Χαρακτηριστικό του στίχου των «ποιητών της αγανάκτησης» είναι η αμεσότητα του μηνύματος. Αρνούνται την κρυπτικότητα και τους κρυφούς συμβολισμούς των προηγούμενων γενεών, όπως και την επιθετική πεζολογία στο στίχο.

Καθιέρωσαν μια ποιητική που μιλά άμεσα στο αναγνωστικό κοινό. Η ποίηση στη νέα χιλιετία επιστρέφει στην κοινωνία και δραπετεύει από τα στενά όρια των δημιουργών. Η γλώσσα τους είναι απλή, δίχως επιτηδευμένα στολίδια και λογοτεχνικά σχήματα, στηριζόμενη στη μεταφορική χρήση των λέξεων και τη συνειρμική σύνδεση των εικόνων (με απόσταση όμως από το νεοϋπερρεαλισμό).

Η αγανάκτηση των ποιητών εμφανίζεται ως μία συνολική εικόνα. Είναι η ίδια εικόνα που διαπνέει το συνολικό θυμικό της κοινωνίας. Πρόκειται για μία έμπρακτα εκφρασμένη αγανάκτηση απέναντι στην κρυπτική τέχνη, μία αγανάκτηση απέναντι στο ελιτισμό της ποίησης.

Μπορείτε να αγοράσετε τη νέα ποιητική συλλογή του Δήμου Χλωπτσιούδη "κατάστιχα" από το cosmotebooks ή από το myebooks.gr στην τιμή των 6,49€

Η τέχνη και η ποίηση καλούνται να παίξουν έναν πιο ενεργητικό ρόλο, να μιλήσουν για την κοινωνία. Σε μια εποχή στην οποία οι αριθμοί φαίνεται να θριαμβεύουν -ως απόδειξη του φενάκη "ορθολογισμού"-, η ποίηση είναι η τέχνη εκείνη που παλεύει να φέρει στο προσκήνιο τον Άνθρωπο και την κοινωνία. Απέναντι στο τεχνοκρατικό ιδεώδες και την οικονομική λιτότητα, η Ποίηση αντιπροτείνει τη λιτότητα στην έκφραση και τη συναισθηματική φόρτιση που αυτή γεννά, επενδύει στην ίδια την ψυχή.

Και αυτή ακριβώς τη τάση εκφράζουν οι «ποιητές της αγανάκτησης». Στις δύσκολες εποχές η ποίηση μπορεί να ενδυναμώσει, να ισχυροποιηθεί, αρκεί να αποζητά νέες φόρμες, νέες εκφραστικές διεξόδους. Δύναται όχι μόνο να λειτουργεί ως παρηγοριά σε εποχές αβεβαιότητας, αλλά και να αφυπνίζει. Δεν πρόκειται για επαναστατικό κάλεσμα ούτε για ιαχές ανατροπής. Με τη διαχείριση του συναισθήματος μπορεί να οδηγήσει στη συνειδητοποίηση του παρόντος και να διαμορφώσει συναισθηματικά τη δική της ονειρική αντιπρόταση.

Το παραπάνω κείμενο αποτέλεσε εισαγωγή σε εκδηλώσεις κατά τη διάρκεια της 12ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης και βασίστηκε στο δοκίμιο «προβληματική για την ποιητική γενεαλογία και τον όρο "γενιά"»

Μπορείτε να διαβάσετε λεπτομερέστερες κριτικές παρουσιάσεις των ποιητών της αγανάκτησης στα δοκίμια στον διαδικτυακό τόπο τοβιβλίο.net και στο ηλεκτρονικό περιοδικό vakxikon.gr.

Στην περίπτωση που πιο πάνω εμφανίζεται μήνυμα λάθους απλώς κάντε ανανέωση (refresh) της σελίδας ή κάντε κλικ εδώ.

Ακολουθήστε μας

Βασιλικός ίσον αναμνήσεις

Βασιλικός ίσον αναμνήσεις

  Ένα κλωνάρι βασιλικό κρατεί το παιδί την πρώτη του μέρα στο σχολειό• για να πάρει κουράγιο τ' άμοιρο, του τ’ έδωσε η μάνα του• για μια καλή νέα αρχή.  Το ίδιο και η Αρετούλα. Ένα κλωνάρι βασιλικό κρατά περιχαρής στ' αρραβωνιάσματά της. Ένα κλωνάρι βασιλικό...

Του πεπρωμένου σκάλες

Του πεπρωμένου σκάλες

Ανηφοριές, κατηφοριές έχει η ζωή μεγάλες κύκλους διαγράφουν οι στιγμές όμορφες, γκρίζες κι άλλες του πεπρωμένου σκάλες . Όταν η λύπη σου χτυπά απρόσκλητη την πόρτα δοκιμασία που ζητά υπομονής την νότα . Πολλών σου στόχων το βουνό απότομο κι οδυνηρό θα το ανεβείς...

Βερούκης

Βερούκης

ΒΕΡΟΥΚΗΣ Ο μάστορας Βερούκης, συνεργείο ονομαστό,  μόνος ήρθε απ’ το χωριό, 17 στα 18, έφτυσε αίμα, να το ανοίξει, δούλευε σαν το σκυλί, μα η ζωή καλή μαζί του, έγινε κάποιος και αυτός, έχει πια 6 υπαλλήλους, χρειάζεται και έβδομο, του προτείνανε παιδί, πατριώτη, απ’...

πλάκες – συγγράμματα

πλάκες – συγγράμματα

  Στην ακατάστατη μάντρα των αζήτητων αναμνήσεων θα βρεις τις πλάκες με τα συγγράμματα, τα ρητά  που ανακατεμένα πια δε βγάζουν νόημα. Μόνο σε μπερδεύουν, το μηδέν και το άγαν, το τίποτα με το άπαν, η δόξα συναντά τη λόξα και οι προσευχές τις κατάρες. Τα ονόματα...

Στην ερημιά της ελπίδας

Στην ερημιά της ελπίδας

Η μέρα τελειώνει, το φως χαμηλώνει η δύση αρπάζει φωτιά και ματώνει ο ήλιος βαθιά στον ορίζοντα γέρνει στην μοναξιά της ελπίδας μια αχτίδα του στέλνει   Η νύχτα που φέρνει μια μπόρα θυμώνει η αγάπη μονάχη στο κρύο παγώνει της βροχής οι ριπές αντηχούν στο περβάζι...

Διαβάστε κι αυτά

Στην ερημιά της ελπίδας

Στην ερημιά της ελπίδας

Η μέρα τελειώνει, το φως χαμηλώνει η δύση αρπάζει φωτιά και ματώνει ο ήλιος βαθιά στον ορίζοντα γέρνει στην μοναξιά της ελπίδας μια αχτίδα του στέλνει   Η νύχτα που φέρνει μια μπόρα θυμώνει η αγάπη μονάχη στο κρύο παγώνει της βροχής οι ριπές αντηχούν στο περβάζι...

Οι μικροί γαλαξίες – Νικηφόρος Βρεττάκος

Οι μικροί γαλαξίες – Νικηφόρος Βρεττάκος

γράφει η Άντια Αδαμίδου - Οι μικροί γαλαξίες Του Νικηφόρου Βρεττάκου Πᾶνε κι ἔρχονται οἱ ἄνθρωποι πάνω στὴ γῆ. Σταματᾶνε γιὰ λίγο, στέκονται ὁ ἕνας ἀντίκρυ στὸν ἄλλο, μιλοῦν μεταξύ τους. Ἔπειτα φεύγουν, διασταυρώνονται, μοιάζουν σὰν πέτρες ποὺ βλέπονται. Ὅμως, ἐσύ, δὲ...

Απογραφή

Απογραφή

Απόψε είχαμε απογραφή. Με επισκέφθηκαν όλες μου απελπισίες μαζεμένες.  Εγώ δεν είχα ιδέα – ποτέ δεν με ενημέρωσε καμία πριν έρθει. Με έπιασαν απροετοίμαστο. Πώς επισκέπτεσαι τον άλλο τέτοια ώρα κυρά μου; Είχα τροχιοδρομήσει να ζήσω μια ευτυχία – στον ύπνο μου....

3 σχόλια

3 Σχόλια

  1. Μάχη Τζουγανάκη

    […]Δεν πρόκειται για επαναστατικό κάλεσμα ούτε για ιαχές ανατροπής. Με τη διαχείριση του συναισθήματος μπορεί να οδηγήσει
    στη συνειδητοποίηση του παρόντος και να διαμορφώσει συναισθηματικά τη δική της ονειρική αντιπρόταση.

    πολύ εύστοχο βάφτισμα αυτής της ομάδας Ποιητών γιατί πράγματι δεν πρέπει να ταυτιστεί με μία νεότερη ηλικιακή ομάδα. Συλλογική φωνή αλλά όχι ταυτόσημη..με πολυφωνία…πολύ σωστά…!

    Την καλημέρα μου Δήμο!

    (η εικόνα επίσης ταιριαστή…)

    Απάντηση
    • Δήμος Χλωπτσιούδης

      Είναι ένα σκίτσο του Eric Drooker από το περιοδικό New Yorker (αν δεν κάνω λάθος) από συγκρούσεις των προγόνων του Occupy…

      Απάντηση
  2. ανωνυμος

    Πολυ καλό.

    Απάντηση

Υποβολή σχολίου