_

γράφει ο Ηρακλής Μίγδος

–

Πριν από περίπου 3 μήνες κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο η συλλογή «Μερικές ακόμα… σημειώσεις ενός πορνόγερου». Με αφορμή αυτή την έκδοση ας μιλήσουμε για την ζωή και το έργο του Μπουκόφσκι που συνεχίζει να διχάζει.

Γίνεται να αγαπηθεί τόσο ένας άνθρωπος με το παρατσούκλι «πορνόγερος»; Κι όμως ο Τσαρλς Μπουκόφσκι το κατάφερε. Ένας συγγραφέας που όποτε ακούμε το όνομα του το μυαλό μας πηγαίνει αβίαστα στο σεξ, στο αλκοόλ και στα ναρκωτικά. Ένας συγγραφέας με φανατικούς οπαδούς αλλά και φανατικούς εχθρούς. Ποιο είναι το έργο του και ποια είναι η αξία του;

Ο Μπουκόφσκι είναι η κλασική περίπτωση του καλλιτέχνη που το έργο του ήταν περισσότερο ανάγκη έκφρασης παρά πάρεργο. Γεννημένος το 1920 στη Γερμανία και μεγαλωμένος στην Αμερική ζει μια μυθιστορηματική ζωή. Από τον ίδιο τον πατέρα του γνωρίζει τη βία και στην συνέχεια από την καθημερινότητα την συνηθίζει. Ζει στο περιθώριο, συναναστρέφεται τον υπόκοσμο και αποκτά «κακές» συνήθειες.

Όλη αυτή η χολιγουντιανή-υποκοσμική καθημερινότητα εμφανίζεται στα γραπτά του με έναν αριστοτεχνικό κυνισμό. Ακόμα και οι τίτλοι των βιβλίων του φέρνουν κάτι καινούριο στον λογοτεχνικό χώρο. Τίτλοι που δεν προϊδεάζουν τον αναγνώστη για το τι θα αντικρίσει. Ίσα ίσα τον απωθούν θεωρώντας το βιβλίο ελαφρύ (π.χ. Τοστ ζαμπόν). Γράφει με έναν τρόπο τόσο ζωντανό που κάνει τον αναγνώστη να νοιώθει πως η συζήτηση του κειμένου διαδραματίζεται μπροστά του και παρά την προφορικότητα δε κουράζει.

Όπως όμως είναι λογικό όλες αυτές οι καινοτομίες δημιούργησαν εχθρούς. Η βασικότερη κατηγορία που του απαγγέλθηκε ήταν αυτή του σεξιστή. Ένα τραγικό λάθος γιατί ο Μπουκόφσκι δεν είναι σεξιστής. Αγαπάει τις γυναίκες και αυτό φαίνεται από τα κείμενα του, αν κανείς τα διαβάσει έχοντας διώξει από πάνω του κάθε είδος προκατάληψης. Η αλήθεια είναι ότι χρησιμοποιεί αρκετές φορές «υποτιμητικούς» χαρακτηρισμούς για τις γυναίκες αλλά για να μας αποδείξει πως δεν υποβαθμίζουν κανέναν οι λέξεις αλλά ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιούνται. Έτσι μπορεί κανείς να ερμηνεύσει κάποια γραφτά του ως άκρως σεξιστικά ή και ως έναν ύμνο για την γυναίκα.

Ακόμα ο αγαπημένος μας «πορνόγερος» δέχτηκε επιθέσεις και από λόγιους. Η λογοτεχνία του θεωρήθηκε από πολλούς παραλογοτεχνία. Όντως ο Μπουκόφσκι δεν ήταν λόγιος συγγραφέας. Ήταν ένας άνθρωπος του πεζοδρομίου. Ένας άνθρωπος που έχει κάνει όλες τις δουλειές που μπορεί κανείς να φανταστεί για να μπορέσει να ζήσει. Ένας άνθρωπος απελπισμένος. Αλλά άμα το έργο ενός καλλιτέχνη δεν είναι η διέξοδος της απελπισίας του γιατί να ταυτιστεί κανείς μαζί του; Θα ήταν ο Ντοστογιέφσκι αυτός που είναι άμα η ζωή του δεν χαρακτηρίζονταν από τραγικότητα; Ο Κάφκα; Ο Νίτσε; Η τέχνη υπάρχει για να εκφράζεται ο πόνος και η ανησυχία του ανθρώπου. Η αισθητική έρχεται μετά. Πολύ μετά…

Πρέπει να διαβάσουμε Μπουκόφσκι για να κατανοήσουμε τον ποιητικό χαρακτήρα της καθημερινής βιοπάλης του μέσου ανθρώπου. Και αν τελικά δε μας ταιριάζει ιδιοσυγκρασιακά την απάντηση μας την έχει δώσει ο ίδιος…

Ξέρω τα ελαττώματα μου πολύ καλά για να έχω την απαίτηση να με αγαπούν…