Ομ(π)αδικό πνεύμα

Δημοσίευση: 21.01.2024

Ετικέτες

Κατηγορία

γράφει η Βάλια Καραμάνου

Διαδίκτυο και βιβλία, μια σχέση δημιουργική και ενίοτε ολέθρια, αλλά δυστυχώς ή ευτυχώς αναγκαία. Και συγκεκριμένα Facebook, μπλογκ, βιβλιοομάδες. Να ξεκαθαρίσω στο σημείο αυτό πως υπάρχουν πολύ αξιόλογες ομάδες, από τις οποίες έχουμε μάθει πολλά, έχουμε κάνει όμορφες συναντήσεις και δημιουργικές συλλογικές δράσεις. Μάλιστα μερικές είναι πολύ φιλόξενες και με ανοιχτό πνεύμα. Υπάρχουν άνθρωποι αξιοπρεπείς που διατηρούν αξιόλογα μπλογκ. Θα ειπωθούν όμως κάποιες πικρές αλήθειες που αφορούν στην άλλη πλευρά του νομίσματος και όχι απαραίτητα των βιβλίων. Ένας διάσημος ψυχαναλυτής έλεγε πως «οι συλλογικοί χώροι συχνά βρίθουν κακοήθειας και φθόνου». Ίσως να μην είχε τόσο άδικο…

Η αλήθεια είναι πως το φαινόμενο το έθρεψε η καραντίνα. Ο περιορισμός στο σπίτι, η αποκοπή από τα βιβλιοπωλεία, τις παρουσιάσεις και τις εκθέσεις βιβλίων συνετέλεσαν ώστε οι αναγνώστες να καταφύγουν στις ομάδες του φατσοβιβλίου προκειμένου να γεμίσουν τον χρόνο τους και να ξεχαστούν από την επιδημία και την επικρατούσα νοσηρότητα γενικότερα. Τα live, οι συνεντεύξεις είχαν την τιμητική τους και όλο αυτό δεν ήταν απαραίτητα κάτι κακό. Αποτελούσαν μια ωραία εναλλακτική που έφερνε τον κόσμο κοντά, όσο μακριά και να βρισκόταν. Προσωπικά έλαβα μέρος σε τέτοιες δραστηριότητες και σε αναγνωστικές λέσχες. Αρκετές από αυτές πήραν τον δρόμο του ολέθρου. Τι συνέβη λοιπόν; Εισβολή «αρπακτικών» μέσω επιθετικής διαφήμισης που κατέκλυσαν τον χώρο με συγκεκριμένα βιβλία, εκδοτικούς, συγγραφείς. Θα μου πείτε είναι κακό αυτό; Όχι απαραίτητα αν δεν βρισκόμασταν τελικά σε μια λούπα εκμετάλλευσης, σε έναν μονόδρομο που οδηγούσε σε αδιέξοδο. Ας δούμε μερικά χαρακτηριστικά αυτής της χειριστικής σχέσης που αναπτύχθηκε με συγγραφείς και αναγνώστες:

  • Αρκετές ομάδες ανακύκλωναν πέντε το πολύ δέκα ονόματα συγγραφέων. Οι υπόλοιποι- αν έστελναν τα βιβλία τους – κατέληγαν στα αζήτητα. Η επιλογή μάλιστα δεν γινόταν με βάση την βιβλιογραφία, αλλά την συμπάθεια. Ακόμα και σήμερα, αν δώσει κάποιος προσοχή, θα παρατηρήσει πως συγκεκριμένες ομάδες συνεργάζονται με συγκεκριμένους εκδοτικούς οίκους. Και είναι κακό αυτό; Όχι, αν – έστω για ξεκάρφωμα – έδιναν λόγο και σε άλλους, κάτι που σπάνια γίνεται. Μάλιστα πολλές αναρτήσεις απορρίπτονταν αν δεν συμπαθούσαν τον συγγραφέα, κάτι που ακόμα δυστυχώς γίνεται. Ολιγοπώλιο λοιπόν!
  • Αν πάλι έστελνε κάποιος το βιβλίο του – ακόμα και αν ήταν καλογραμμένο – πάντα θα βρισκόταν ένα σκαλί κάτω από τα «αριστουργήματα» που διαφήμιζαν. Τουλάχιστον μια διαχειρίστρια κάποτε είχε το θάρρος να εξομολογηθεί πως της άρεσε το βιβλίο μου αλλά συνεργάζεται με εκδοτικούς για να βάζει πέντε αστέρια σε συγκεκριμένα έργα και επομένως πρέπει να με βαθμολογήσει τα υπόλοιπα από τέσσερα και κάτω. Και δεν κακό αυτό, έχει μια δόση απόλυτης ειλικρίνειας. Το κακό είναι να υποκρίνεσαι πως όντως είναι αυθόρμητη η κριτική σου. Ίσως το χειρότερο να είναι να μην πληρώνεσαι καν, αλλά να θρέφεις τον ναρκισσισμό σου ασκώντας «εξουσία» αποθεώνοντας ή γκρεμίζοντας ονόματα κερδίζοντας μερικά δωρεάν αντίτυπα. Τελευταία, αξίζει να πούμε πως αυτά τα «αριστουργήματα» άρχισαν να αποκαθηλώνονται από τους αναγνώστες. Μην γελιόμαστε, ο αναγνώστης δεν πιάνεται κορόιδο. Ίσως την πρώτη φορά, δεύτερη δεν έχει. Και αυτό ισχύει τόσο για τον αναγνώστη όσο και για τον συγγραφέα που πλέον επιλέγει πιο προσεχτικά τις προσεγγίσεις του.
  • Να πούμε γι’ αυτούς που δεν ειδοποιούσαν καν για το αν έλαβαν το βιβλίο που τους έστελνε κάποιος ανίδεος, για εκείνους που έδωσαν μεν βήμα αλλά παρέλειψαν «τυχαία» τα σημαντικότερα στοιχεία της βιβλιογραφίας κάποιου, ακόμα και αν αυτή είχε περάσει τα σύνορα; Εκεί ούτε ένα λάικ δεν πατούν και μετά κόπτονται για την ελληνική λογοτεχνία που δεν βγαίνει προς τα έξω. Λάθος, κόπτονται που δεν βγαίνουν οι ευνοούμενοί τους προς τα έξω, αλλιώς θα είχαν προβάλει το αντίστοιχο θέμα στους «άλλους» που δεν ήταν στην παρέα τους. Δεν αναφέρω καν τα «ξεκατινιάσματα» και τις επιθέσεις σε πρόσωπα που τόλμησαν να διαφωνήσουν ή να μιλήσουν έστω ανοιχτά με τις επικρατούσες απόψεις.

Πολλά μπορούμε να πούμε για το θέμα, αλλά η ουσία είναι μία: πως σε ορισμένες περιπτώσεις ομαδικό πνεύμα δεν υπάρχει, μάλλον οπαδικό θα έλεγα. Το καλό είναι όμως πως οι συγκεκριμένες συστάσεις μαζών δεν ζουν πολύ, η επίδρασή τους εξασθενεί γρήγορα, συνήθως διαλύονται εκ των έσω. Οι αναγνώστες βγήκαν ξανά στα βιβλιοπωλεία, στα φεστιβάλ βιβλίου, σε διάφορες εκδηλώσεις και δεν έχουν ούτε χρόνο ούτε χρήμα για άσκοπες «επενδύσεις», οι οποίες ανέκαθεν υπήρξαν τελικά αμφίβολες. Βλέπετε, τα λάικ και οι καρδούλες είναι δωρεάν, πόσοι όμως βάζουν το χέρι στην τσέπη τους για να αγοράσουν ένα βιβλίο, ενώ ελπίζουν να το κερδίσουν δωρεάν σε μια κλήρωση;

Τελικά, υπάρχουν βιβλία που κάνουν διαρκείς ανατυπώσεις και μένουν στον χρόνο, ακόμα και αν έχουν αναρτηθεί σε ελάχιστες ομάδες. Υπάρχουν συγγραφείς που δεν έχουν καν προφίλ στα κοινωνικά δίκτυα – όπως η Ζυράννα Ζατέλη- αλλά είναι γνωστοί για δεκαετίες και θα παραμείνουν έτσι. Στον αντίποδα, όσες γνωριμίες και να επιστρατεύσει κανείς, ένα θα είναι το όπλο του (αν το διαθέτει φυσικά): το καλογραμμένο κείμενο. Χωρίς αυτό κάνει ένα σύντομο πέρασμα από το μικρό μας ευνοιοκρατούμενο «σύμπαν».

Το οπαδικό πνεύμα μπορεί να γίνει τυραννικό, αλλά δεν μακροημερεύει. Είναι μια νοσηρή παρένθεση στην ατέρμονη πορεία του βιβλίου που δεν ανακόπτεται ανά τους αιώνες. Μπορεί να φαίνεται απίστευτο, αλλά βιβλία έβγαιναν πολύ πριν το Facebook και θα υπάρχουν ακόμα και όταν όλη αυτή η μόδα θα έχει ξεχαστεί και θα γίνει μια ξεθωριασμένη μπλε ανάμνηση.

Ευτυχώς.

Ακολουθήστε μας

Οι προσφορές των εφημερίδων για το Σαββατοκύριακο 24 – 25 Φεβρουαρίου 2024

Οι προσφορές των εφημερίδων για το Σαββατοκύριακο 24 – 25 Φεβρουαρίου 2024

Real News https://youtu.be/Ls_AhdE_48oΚαθημερινή https://youtu.be/e4WcN0I4SeE?si=FMFk6LVSJyUZKDMJ Πρώτο Θέμα Το Βήμα της Κυριακής Δώστε μας το email σας και κάθε Παρασκευήθα έχετε στα εισερχόμενά σας τις προσφορές των εφημερίδων (Δεν στέλνουμε...

Τεχνητή Λογοτεχνία

Τεχνητή Λογοτεχνία

γράφει η Γεωργία Βασιλειάδου Κι αν μπορούσαμε όλοι να γίνουμε συγγραφείς; Κι αν μπορούσε ο καθένας μας να γράψει ένα τέλειο σονέτο, ένα υπέροχο τραγούδι; Αυτό μοιάζει να υπόσχεται η έλευση της τεχνητής νοημοσύνης, μεταξύ πολλών άλλων, προκαλώντας ποικίλες  αντιδράσεις...

Ο αστερισμός του μικρού δράκου

Ο αστερισμός του μικρού δράκου

_ γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης - ‘Ο αστερισμός του μικρού δράκου’ Ο συγγραφέας Κώστας Θερμογιάννης έγραψε ένα διήγημα που φέρει τον τίτλο ‘Ο αστερισμός του μικρού δράκου’.[1] Κινούμενοι σε ένα θεωρητικό επίπεδο, επιθυμούμε να κάνουμε κάποιες επισημάνσεις για το...

Μεγάλες προσδοκίες

Μεγάλες προσδοκίες

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Η αλήθεια είναι πως στην συγγραφική μου πορεία τα πιο όμορφα μηνύματα τα έχω λάβει σε ιδιωτική συνομιλία, την οποία ποτέ δεν θα ανέβαζα δημόσια, μια και αυτό επέλεξε ο συνομιλητής μου. Πρόσφατα διάβασα στο περιβόητο και πολύπαθο Goodreads...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Επιμέλεια άρθρου

Διαβάστε κι αυτά

Βιβλιοκριτικές
«…και χορεύω τις νύχτες», της Γαβριέλλας Νεοχωρίτου

«…και χορεύω τις νύχτες», της Γαβριέλλας Νεοχωρίτου

 Γαβριέλλα Νεοχωρίτου Εκδόσεις ΦΙΛΙΠΠΟΤΗ - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Τι είναι ο κόσμος μας; «Ένα όνειρο μέσα σε όνειρο» ισχυριζόταν ο Πόε, ένα «καταφύγιο που φθονούμε» έγραφε ο Καρυωτάκης. Ένας τέτοιος κόσμος ξεδιπλώνεται στην ποιητική συλλογή της Γαβριέλλας...

ΑρθρογραφίαΤεχνητή Νοημοσύνη
Τεχνητή Λογοτεχνία

Τεχνητή Λογοτεχνία

γράφει η Γεωργία Βασιλειάδου Κι αν μπορούσαμε όλοι να γίνουμε συγγραφείς; Κι αν μπορούσε ο καθένας μας να γράψει ένα τέλειο σονέτο, ένα υπέροχο τραγούδι; Αυτό μοιάζει να υπόσχεται η έλευση της τεχνητής νοημοσύνης, μεταξύ πολλών άλλων, προκαλώντας ποικίλες...

Αρθρογραφία
Ο αστερισμός του μικρού δράκου

Ο αστερισμός του μικρού δράκου

_ γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης - ‘Ο αστερισμός του μικρού δράκου’ Ο συγγραφέας Κώστας Θερμογιάννης έγραψε ένα διήγημα που φέρει τον τίτλο ‘Ο αστερισμός του μικρού δράκου’.[1] Κινούμενοι σε ένα θεωρητικό επίπεδο, επιθυμούμε να κάνουμε κάποιες επισημάνσεις για το...

Δελτία τύπουΝέες κυκλοφορίες
Βάλια Καραμάνου – STELLA

Βάλια Καραμάνου – STELLA

Βάλια Καραμάνου STELLA Εκδόσεις Φιλιππότη ISBN: 9789602951200 Σελ. 184 Τιμή: 13,72 ευρώ Τον Σεπτέμβρη του 2021 η Στέλλα  επιστρέφει στην Θασιά, λόγω της μυστηριώδους εξαφάνισης της θείας της Ανδρομάχης, που ήταν και η γιατρός του νησιού.  Στο μακρινό αυτό  νησί του...

Αρθρογραφία
Μεγάλες προσδοκίες

Μεγάλες προσδοκίες

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Η αλήθεια είναι πως στην συγγραφική μου πορεία τα πιο όμορφα μηνύματα τα έχω λάβει σε ιδιωτική συνομιλία, την οποία ποτέ δεν θα ανέβαζα δημόσια, μια και αυτό επέλεξε ο συνομιλητής μου. Πρόσφατα διάβασα στο περιβόητο και πολύπαθο...

EditorialΑρθρογραφία
Εμπόριο νοημοσύνης

Εμπόριο νοημοσύνης

- γράφει ο Κώστας Θερμογιάννης - Η υπαρξιακή σκέψη αποτέλεσε πρώτη ύλη για τη φιλοσοφία ήδη από τη στιγμή που η νοητική δραστηριότητα του ανθρώπου ξέφυγε από, τη δεσμευτική για τον ίδιο, χρεία της ύλης κι έθεσε σοβαρά πνευματικά ερωτήματα συνειδητοποιώντας ότι ζωή...

Αρθρογραφία
Σεμινάρια δημιουργικής (δια)γραφής

Σεμινάρια δημιουργικής (δια)γραφής

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Ας πούμε μια πικρή για πολλούς αλήθεια: συγγραφέας γεννιέσαι, δεν γίνεσαι. Φυσικά καλός συγγραφέας γίνεσαι μόνο μέσα από διαρκή τριβή και αδιάκοπη εργασία. Όμως αν δεν έχεις μέσα σου το «μικρόβιο», δεν γίνεται τίποτα. Στην αντίθετη...

Αρθρογραφία
Πατούχας: Ο αγαθός γίγαντας του Ιωάννη Κονδυλάκη

Πατούχας: Ο αγαθός γίγαντας του Ιωάννη Κονδυλάκη

Ιωάννης Κονδυλάκης - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Τα καλοκαίρια των παιδικών μας χρόνων τα περνούσαμε στο αγρόκτημα με τις πορτοκαλιές, στο σπίτι του παππού στο Κουρτάκι Αργολίδας. Όλη την ημέρα βουτούσαμε στις λάσπες και στα χώματα ή σκαρφαλώναμε στις πορτοκαλιές....

Αρθρογραφία
Το βιβλίο και η υποκειμενική εκδοχή!

Το βιβλίο και η υποκειμενική εκδοχή!

- γράφει η Άννα Δεληγιάννη - Τσιουλπά - Ο αγώνας για επιβίωση είναι μια συνεχής προσπάθεια του ανθρώπου, που γίνεται αποδεκτή ως απαραίτητη παράμετρος της επικράτησης του στη γη αλλά και ως καταδίκη, την οποία θα τερματίσει ο θάνατος! Ως εκ τούτου στη λογοτεχνική...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου