γράφει η Κλεοπάτρα Στρατή

Με το έργο του αυτό ο Νομπελίστας της Λογοτεχνίας του 1929 δίκαια απολαμβάνει, μέχρι σήμερα, τον παγκόσμιο θαυμασμό μας, τόσο για τη γραφή του όσο και για τη διαχείριση του υλικού του. Πρόκειται για ένα επικό μυθιστόρημα βασισμένο σε γαλλικούς και γερμανικού θρύλους και μεσαιωνικά τραγούδια, τα οποία ο Τόμας Μάνν κατάφερε να αποδώσει με μοναδικό τρόπο.

Σε ένα πρώτο επίπεδο η χαρακτηριστική γλώσσα του Μάνν γεμάτη συμβολισμούς, γλαφυρότητα και δυναμισμό μας διηγείται την ιστορία του Πάπα Γρηγορίου της πέτρας, ο οποίος παρά την αμαρτωλότητα που βάραινε τους γεννήτορες του αλλά και τον ίδιο κατέληξε να γίνει ο πιο άξιος Πάπας της Ρώμης. Ο μύθος που παίρνει ζωή από το συγγραφικό χέρι του Μάνν είναι λίγο πολύ γνωστός. Καρπός του έρωτα δύο αδελφών, ο Γρηγόριος, μωρό ακόμα κι αβάφτιστο, ρίχωεται στη θάλασσα μέσα σε ένα βαρελάκι που φανέρωνε την ευγενική του καταγωγή, φτάνει σε ένα ψαροχώρι, όχι μακριά από την πατρίδα του τη Φλάνδρα, όπου μεγαλώνει από μια οικογένεια φτωχών και μορφώνεται με τη βοήθεια των μοναχών του κοντινού μοναστηριού. Στα δεκαεπτά του μαθαίνει την αλήθεια κι αποφασίζει να γυρίσει τον κόσμο για να βρει τους γονείς του. Στην πρώτη χώρα όπου φτάνει αποφασίζει να μείνει και να σώσει τη δέσποινα της περιοχής από τον ερωτικό πόλεμο του δούκα του Αρτουά. Καταφέρνει να κερδίσει σε μονομαχία όχι μόνο τον δούκα αλλά και το χέρι της δέσποινας, την οποία παντρεύεται. Μετά από έναν ευτυχισμένο έγγαμο βίο τριών ετών κι ένα κοριτσάκι, η δέσποινα ανακαλύπτει ότι ο Γρηγόριος είναι το παιδί που είχε πετάξει με πολύ πίκρα στη θάλασσα. Όταν το μαθαίνει ο Γρηγόριος, αποφασίζει να φύγει από τη γυναίκα και μητέρα του και παραμένει για δεκαεπτά χρόνια πάνω σε έναν βράχο, από τον οποίο κατεβαίνει για να γίνει ο Πάπας Γρηγόριος της Ρώμης.

Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα του Μάνν βρίθει συμβολισμών διαβάζοντας ότι το μωρό ρίχθηκε στη θάλασσα ως άλλος Μωυσής· τραγικών ειρωνειών, όπου εμείς γνωρίζουμε – ενώ ο Γρηγόριος όχι – το μέγεθος της αμαρτίας των γονιών του, αλλά και το ότι η γυναίκα την οποία παντρεύεται είναι, τελικά, η μητέρα του· και διπλής αναγνώρισης όπου η μεν πρώτη λαμβάνει χώρα όταν η γυναίκα του ανακαλύπτει ότι ο άνδρας της είναι το ίδιο της το παιδί, η δε δεύτερη, όταν πια ο Γρηγόριος έχει γίνει Πάπας της Ρώμης και τον επισκέπτεται για να του ζητήσει συγχώρεση. Σε αυτήν τη εξαιρετική τεχνική της γλώσσας θα πρέπει να προστεθεί και το λεπτό χιούμορ που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας μέσα από το πνεύμα της αφήγησης με τα ειρωνικά σχόλια, τα οποία πολύ εύστοχα οδηγούν την ιστορία ένα βήμα παρακάτω, συνδυάζοντας με τον δικό του τρόπο τη θρησκεία, την αρχαία ελληνική τραγωδία και τους γερμανικούς μύθους και θρύλους.