Ο μικρός Ραφαήλ επισκέπτεται την πινακοθήκη

20.11.2015

Βαρβάρα Βορβή
& Μαρία Μυτερόζου
ISBN: 978-960-93-7398-2

Η αναγνώριση του παιδιού ως ισότιμου μέλους της κοινωνίας οδήγησε σε μία αύξηση των τίτλων που -με στόχο διάφορες ηλικίες- εντάσσονται στην παιδική λογοτεχνία γνωρίζοντας μεγάλη άνθηση. Η κοινωνία αποδέχτηκε ότι το παιδί είναι μέτοχος και συμμέτοχος των κοινωνικοπολιτικών γεγονότων και πως παρακολουθεί -ή βιώνει- τις εξελίξεις. Έτσι έγινε κοινή πεποίθηση ότι όλα τα θέματα και προβλήματα (βία, ναρκωτικά, διαζύγιο, σεξουαλικότητα, οικολογικές/αειφορικές αρχές, φαντασία, εμπλουτισμός λεξιλογίου κλπ) μπορούν να αναπτυχθούν στο παιδί με τον κατάλληλο τρόπο.

Η σημασία του παραμυθιού για την ψυχολογική και γνωστική ανάπτυξη του παιδιού έχει αναγνωριστεί από παλιά. Έχει πάψει από δεκαετίες να αποτελεί απλά ένα μέσο μεταφοράς ηθικών αξιών και συνδέεται πια με την γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού, την κοινωνικοποίηση, καλλιεργεί τη φαντασία του, έναν τόσο παρεξηγημένο τομέα που ακυρώνει η σχολική διαδικασία σήμερα.

Το παιδικό βιβλίο υποστηρίζει την ψυχοσυναισθηματική εξέλιξη του ατόμου ερμηνεύοντας τον κόσμο με τρόπο διασκεδαστικό θεμελιωμένο στο παιδικό "εξωκοσμικό" στοιχείο. Και τούτο το "αφελές" στην ουσία ανταποκρίνεται στην ανάγκη του παιδιού να μεγαλώσει και να ρισκάρει, να δοκιμάσει πράγματα που οι μεγάλοι αδυνατούν να κάνουν. Άλλωστε, η σοφία δομείται μέσα από εμπειρίες και το παραμύθι εκθέτει σε τέτοιες φανταστικές εμπειρίες τα παιδιά δίνοντας νόημα σε κοινωνικές παραστάσεις. Υποστηρίζει την κατανόηση του κόσμου και μεταφέρει σημαντικά μηνύματα στο συνειδητό, στο προσυνειδητό και στο ασυνείδητο.

Παράλληλα, όμως η επαφή του παιδιού με έργα τέχνης κρίνεται πολύ σημαντική επειδή του παρέχει ευκαιρίες να γνωρίσει χρώματα, να αντιληφθεί τα γεωμετρική σχήματα και την αποτύπωση παραστάσεων. Η δε προσέγγισή τους με τρόπο παιγνιώδη ελκύει το παιδί να ανακαλύπτει, να πειραματίζεται, να δημιουργεί, ακόμα και να διδάσκεται από αυτά. Προσφέρουν ένα -φαινομενικά- "εύπεπτο" κίνητρο για να εκφράσει τα συναισθήματά του, να προαγάγει την αισθητική του ανάπτυξη και να εκτιμήσει την αξία και την προσφορά των δημιουργών τους.

Η επαφή των παιδιών με τη ζωγραφική (πινακοθήκες, παραμύθι κλπ) υποστηρίζει την οπτική αντίληψή τους και ενισχύει την αντιληπτική τους ικανότητα, τα βοηθά να αναπτύξουν επαγωγικούς συλλογισμούς και να εντάσσουν το αντικείμενο ή τον εαυτό τους στο χώρο (αναγνώριση χώρου). Πάνω απ΄ όλα το παιδί απολαμβάνει αβίαστα αυτό που αισθητικά του προκαλεί το ενδιαφέρον με την αποδοχή διαφορετικών τρόπων εικαστικών εκφράσεων.

Ταυτόχρονα, οτα εικαστικά έργα καλούν το παιδί να περιγράψει, να αφηγηθεί δικές του ιστορίες (συντελώντας καταλυτικά στη νοητική κι αφηγηματική εξέλιξη του παιδιού και τη γλωσσική του ανάπτυξη). Έτσι, το «ζωντάνεμα» των καλλιτεχνημάτων και οι κατάλληλες δραστηριότητες από το γονέα ή τον εκπαιδευτικό βοηθούν στην ανάπτυξη της φαντασίας του μικρού παιδιού, στη διεύρυνση των γνώσεων του καθώς και στην απελευθέρωση του ψυχισμού του. Κι έτσι, δε μας ενδιαφέρει ψυχοπαιδαγωγικά η σχεδιαστική ικανότητα, αλλά η ψυχοσυναισθηατική πτυχή, η φαντασία, η κοινωνική διάσταση της ζωγραφιάς μέσα από τους συμβολισμούς που αποδίδονται στις "εικόνες".

Και φυσικά τούτα λειτουργούν ως οδηγοί για να ζωγραφίσουν τα ίδια τα παιδιά τις εμπειρίες και τις σκέψεις τους. Τους αρέσει να αποτυπώνουν με χαρτί και φαντασία ό,τι βιώνουν και να ερμηνεύουν με το μολύβι τον κόσμο γύρω τους. Εξάλλου, μία απλή μουτζούρα και ένα ακατανόητο/εξωπραγματικό σχήμα λειτουργεί σαν παιδική γλώσσα που εξωτερικεύει τη συμπάθεια, την οργή, την αγάπη, την ανάγκη για μια αγκαλιά, το θυμό και τη ζήλια, την αδιαφορία και την ανάγκη για προσοχή καθώς και γνωστικές εμπειρίες. Σε έναν κόσμο που ελέγχουν οι ενήλικες σε κάθε παιδικό βήμα, η ζωγραφική γίνεται ένα μέσο ταύτισης, ένας ρόλος στην κοινωνία των μεγάλων.

Αυτά τα δύο (ζωγραφική και παραμύθι) συνδυάζει και το ξεχωριστό παιδικό βιβλίο της Βαρβάρας Βορβή και της Μαρίας Μυτερόζου «ο μικρός Ραφαήλ επισκέπτεται την πινακοθήκη» (2015) σε εικονογράφηση της Στέλλας Βαρνά.

Το παραμύθι λειτουργεί ως μία ευκαιρία να έρθουν τα παιδιά σε επαφή με την έννοια της πινακοθήκης (ένα -ευτυχώς όχι για όλους τους εκπαιδευτικούς- λησμονημένο σημείο επισκέψεων), και με τα κλασσικά έργα Ελλήνων δημιουργών (Περικλής Πανταζής, Νικόλαος Γύζης, Θάλεια Φλωρά-Καραβία, Γιώργος Ιακωβίδης, Νικηφόρος Λύτρας, Πολυχρόνης Λεμπέσης).

Η κοινή δε θεματολογία των έργων (σταθερή αναφορά σε παιδιά) όχι μόνο διατηρεί το ενδιαφέρον του ανήλικου αναγνώστη, αλλά τον μεταφέρει και σε πρωτόγνωρες εικόνες. Βιώνει με τη φαντασία του τις περιπέτειες του μικρού Ραφαήλ και γνωρίζει καταστάσεις μιας άλλης εποχής. Μέσα από την εικόνα καλείται αυθόρμητα να συγκρίνει τα δικά του βιώματα με τα αναπαριστώμενα (καλλιέργεια επαγωγικής σκέψης, κάλυψη των κενών με φαντασία και λογική).

Την ίδια όμως στιγμή ιδιαίτερη σημασία έχει και το δεύτερο μέρος όπου οι συγγραφείς με απλές δραστηριότητες αξιοποιούν τη δημιουργική διάθεση του παιδιού ώστε να μετατρέψει σε πραγματικό βίωμα όσα βλέπει ή να εξάγει τα δικά του συμπεράσματα και να μάθει (διατροφική πυραμίδα, σημασία της εκπαίδευσης, παιχνίδια και έκφραση συναισθημάτων).

Σήμερα, όλοι οι Παιδαγωγικοί αναγνωρίζουν τη σημασία της διδασκαλίας της Τέχνης στα παιδιά και αυτό μπορεί να γίνει πρωτίστως με το παραμύθι και τις επισκέψεις σε χώρους τέχνης. Η καλλιέργεια της οπτικής ευαισθησίας, που είναι ιδιαίτερα σημαντική για την όλη προσωπικότητα του παιδιού. Η αυξημένη παρατήρηση, που απαιτείται για να ζωγραφίσει το παιδί ένα αντικείμενο, είναι πολλαπλά χρήσιμη. Οι δε σύγχρονες αφαιρετικές τάσεις της εικαστικής αντίληψης βοηθούν ακόμη περισσότερο στην κατεύθυνση αυτή.

 

Ακολουθήστε μας

Ο φυσιοθεραπευτής, της Μέμης Καρυώτου

Ο φυσιοθεραπευτής, της Μέμης Καρυώτου

γράφει η Κατερίνα Σιδέρη - Το βιβλίο "Ο φυσιοθεραπευτής", μια όμορφη νουβέλα, θυμίζει παραμύθι... πραγματεύεται φαινόμενα της εποχής όπως το bulling και τον παιδικό ρατσισμό και μας περιγράφει τη μοναχική πορεία του ήρωα Σταύρου, γεμάτη ερωτηματικά και χαμένα κομμάτια...

Το τρίτο λάθος, του Κωνσταντίνου Μανίκα

Το τρίτο λάθος, του Κωνσταντίνου Μανίκα

γράφει η Βάλια Καραμάνου - Όλα ξεκινούν εξήντα χρόνια πριν στο κέντρο της Αθήνας μιας άλλης εποχής σε ένα νεοκλασικό κτίριο που θα δοθεί -κατά το σύνηθες- για αντιπαροχή. Μαζί του γεννιέται και η ιστορία του κυρίου Μιχάλη και της οικογένειάς του, που προσπαθούν να...

Ίνκουμπους, του Βαγγέλη Γιαννίση

Ίνκουμπους, του Βαγγέλη Γιαννίση

Μια γυναίκα πέφτει θύμα βιασμού μέσα στο σπίτι της και ένα πτώμα ανακαλύπτεται σ’ ένα ποτάμι της πόλης του Έρενμπρο. Πώς συνδέονται αυτά τα δύο εγκλήματα; Ο βιαστής θα ξαναχτυπήσει; Πόσο βαθιά στο παρελθόν πρέπει να σκάψει ο Αρχιεπιθεωρητής Άντερς Οικονομίδης; Ποιοι...

Η Μάρτα κοιμάται, της Romy Hausmann

Η Μάρτα κοιμάται, της Romy Hausmann

Μετά το συγγραφικό της ντεμπούτο με το Καλό μου παιδί, η Romy Hausmann επιστρέφει από τις εκδόσεις Μεταίχμιο με ένα ακόμα ψυχολογικό θρίλερ στο ύφος που ξέρει να χειρίζεται καλά, το Η Μάρτα κοιμάται. Πριν αρκετά χρόνια, η δεκαπεντάχρονη Νάντια Κούλκα καταδικάστηκε για...

Η ιέρεια με το τατουάζ, της Πασχαλίας Τραυλού

Η ιέρεια με το τατουάζ, της Πασχαλίας Τραυλού

Η αρχαιολόγος Αίθρα Μπάξερ αφήνεται στο αλκοόλ και στην κατάθλιψη μετά τον θάνατο του γιου και του συζύγου της σε τροχαίο και παραιτείται από τη ζωή. Μια ενδιαφέρουσα επαγγελματική πρόταση όμως και ένα αναπάντεχο γεγονός σπάνε το κουκούλι της και ξαναδίνουν σκοπό και...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Η ιέρεια με το τατουάζ, της Πασχαλίας Τραυλού

Η ιέρεια με το τατουάζ, της Πασχαλίας Τραυλού

Η αρχαιολόγος Αίθρα Μπάξερ αφήνεται στο αλκοόλ και στην κατάθλιψη μετά τον θάνατο του γιου και του συζύγου της σε τροχαίο και παραιτείται από τη ζωή. Μια ενδιαφέρουσα επαγγελματική πρόταση όμως και ένα αναπάντεχο γεγονός σπάνε το κουκούλι της και ξαναδίνουν σκοπό και...

Το σεντούκι με τα αμύθητα σεντέφια, της Τζέμης Τασάκου

Το σεντούκι με τα αμύθητα σεντέφια, της Τζέμης Τασάκου

Τι συνέβη το 1922 στη Μικρά Ασία και πώς φτάσανε τα πράγματα ως εκεί; Τι κρύβει το σεντούκι του παππού και τι είδους σεντέφια θα βρει η μικρή Κλειώ εκεί μέσα όταν μεγαλώσει; Πώς μπορεί η Ιστορία να γίνει ελκυστική και κατανοητή μέσα από ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα; Η...

Άννα Ιωαννίδου: ‘Αποτυπώματα’

Άννα Ιωαννίδου: ‘Αποτυπώματα’

_ γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης - Από τις εκδόσεις Αρμίδα κυκλοφορεί η πρώτη ατομική ποιητική συλλογή της Άννας Ιωαννίδου, που φέρει τον τίτλο ‘Αποτυπώματα.’ Εν αρχή, μπορούμε να πούμε πως ο τίτλος της ποιητικής συλλογής παραπέμπει άμεσα στο ιστολόγιο ποίησης και...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου