Select Page

Ο Νίκος Καζαντζάκης στην Ελληνική Δισκογραφία

Ο Νίκος Καζαντζάκης στην Ελληνική Δισκογραφία

Τι να πρωτογράψει κανείς για το σπουδαίο Έλληνα συγγραφέα Νίκο Καζαντζάκη; Πριν λίγες μέρες συμπληρώθηκαν 57 χρόνια από το θάνατό του (πέθανε στο Φράιμπουργκ της Γερμανίας το 1957). Το σημαντικό του έργο έχει εμπνεύσει πολλούς καλλιτέχνες όλα αυτά τα χρόνια, μεταξύ των οποίων και αρκετούς συνθέτες της Κρήτης και όχι μόνο. Ας θυμηθούμε, λοιπόν, τους δίσκους όπου περιλαμβάνονται μελοποιημένοι στίχοι του Νίκου Καζαντζάκη από το 1959 μέχρι και σήμερα. Θέλω να ευχαριστήσω προσωπικά έναν Δάσκαλο, με το "Δ" κεφαλαίο, που με ενέπνευσε και με βοήθησε να γράψω το συγκεκριμένο άρθρο, το Δημήτρη.

1) Νίκος Μαμαγκάκης - Μουσική για τέσσερις πρωταγωνιστές (1959)

Στα τέλη της δεκαετίας του '50 Ο Νίκος Μαμαγκάκης ασχολείται με την ηλεκτρονική μουσική, ενώ, από τα πρώτα του έργα στα τέλη εκείνης της δεκαετίας είναι η «Μουσική για τέσσερις πρωταγωνιστές» για 4 φωνές και 10 όργανα πάνω σ' ένα κείμενο του Καζαντζάκη με την ορχήστρα της ραδιοφωνίας του Αμβούργου.

 

2) Μάνος Χατζιδάκις - Καπετάν Μιχάλης (1966)

Το μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη «Καπετάν Μιχάλης» είναι ένα από τα τελευταία έργα του. Γράφτηκε το 1949-50 και εκδόθηκε το 1953. Αν και αναφέρεται ως ποιητής του κειμένου ο Νίκος Καζαντζάκης, ουσιαστικά πρόκειται για μια πρωτότυπη εργασία του θεατρικού συγγραφέα Γεράσιμου Σταύρου ο οποίος δραματοποίησε το εκτεταμένο μυθιστόρημα του Καζαντζάκη. Στο εξώφυλλο αναγράφεται:

«στίχοι των τραγουδιών σχηματίστηκαν από αυτούσιες φράσεις του Ν. Καζαντζάκη που περιέχονται στο βιβλίο του «Καπετάν Μιχάλης» και πως «την επιλογή και σύνθεση σε επτά ενότητες έκαμε ο Γεράσιμος Σταύρου».

Έτσι προέκυψαν επτά «ποιήματα», τα οποία μελοποίησε ο Μάνος Χατζιδάκις. Η συγκεκριμένη θεατρική μορφή του έργου με τη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι ανέβηκε το 1966 από το «Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο» του Μάνου Κατράκη.

Το άλμπουμ ηχογραφήθηκε στο Studio Alfa, στα Μελίσσια, στο διάστημα 10-19/7/1966 και περιέχει επτά τραγούδια («Όμορφη πούναι η Κρήτη», «Δεν ήταν νησί», «Κυρά μου Αμπελιώτισσα», «Η Κρασογιώργαινα», «Μεγαλοβδόμαδο», «Βαριά απόψε η νύχτα», «Που είναι ο Θεός») και τέσσερα ορχηστρικά. Τα τραγούδια ερμηνεύει ο Γιώργος Ρωμανός.

3) Αντώνης Καλογιάννης - Αντώνης Καλογιάννης (1975)

Το 1975 ο Αντώνης Καλογιάννης έκλεινε σχεδόν δέκα χρόνια στο τραγούδι. Τα τραγούδια καλύπτουν την τριετία 1972-1975 και κάποια είχαν ήδη γίνει γνωστά είτε μέσα από τα 45άρια, είτε από τις κατά καιρούς συμμετοχές του Καλογιάννη. Στο δίσκο περιέχεται και το τραγούδι «Λευτεριά» σε στίχους του Νίκου Καζαντζάκη και μουσική του Νάσου Παναγιώτου.

4) Κώστας Μουντάκης - Αναφορά στον Καζαντζάκη (1976)

Παραφράζοντας τον τίτλο του μυθιστορήματος «Αναφορά στον Γκρέκο» του Νίκου Καζαντζάκη ο σπουδαίος κρητικός λυράρης Κώστας Μουντάκης ηχογράφησε το 1976 το δίσκο «Αναφορά στον Καζαντζάκη» εμπνεόμενος από το έργο του μεγάλου συμπατριώτη του και ειδικότερα από τον «Ζορμπά». Τα τραγούδια ερμηνεύει ο δημιουργός τους μαζί με το γιο του Μάνο Μουντάκη, ενώ συμμετέχουν ο Δημήτρης Ντουνάκης και η Χάρις Αλεξίου.

5) Νάσος Παναγιώτου - Ήλιε Μεγάλε (1977)

Το 1977 ο συνθέτης Νάσος Παναγιώτου παρουσιάζει το δίσκο «Ήλιε Μεγάλε» αφιερωμένο στην Κύπρο που δεινοπαθούσε μετά την εισβολή των Τούρκων (1974). Ο Νάσος Παναγιώτου μελοποιεί Kύπριους ποιητές, καθώς και απόσπασμα από την «Οδύσσεια» του Νίκου Καζαντζάκη (που δίνει και τον τίτλο στο δίσκο) ενώ διαλέγει για ερμηνευτές τον Αντώνη Καλογιάννη , τη Μαρία Δουράκη, τον κύπριο Σταύρο Σιδερά, τη Βασιλική Αναστασιάδου και τη Μαρινέλλα. Το τραγούδι «Ήλιε Μεγάλε Ανατολίτη μου» ερμηνεύει η χορωδία, ενώ στο «Ξένο Δέντρο» ακούγονται ως αφηγητές οι Β. Καυκαρίδης και Β. Αναστασιάδου.

6) Νίκος Μαμαγκάκης - Οδύσσεια (1984, 2011)

Ο δίσκος του Νίκου Μαμαγκάκη περιλαμβάνει εκτενή μελοποιημένα αποσπάσματα από το ομώνυμο επικό έργο του Νίκου Καζαντζάκη. Επιστρέφοντας στο Ηράκλειο το 1924 ο Νίκος Καζαντζάκης αρχίζει να γράφει την Οδύσσεια. Ένα έπος που περιλαμβάνει 24 ραψωδίες και που του πήρε 14 χρόνια για να το ολοκληρώσει. Η Οδύσσεια του Καζαντζάκη ξεκινά από εκεί που σταματά η Οδύσσεια του Ομήρου. Σ’ αυτήν ξεδιπλώνει την κοσμοθεωρία του, ο Οδυσσέας του Καζαντζάκη δεν ελπίζει τίποτα , δεν φοβάται τίποτα, είναι ελεύθερος. Στο δίσκο τραγουδούν οι Νένα Βενετσάνου, Κάτια Γέρου, Σπύρος Σακκάς, Λάκης Χαλκιάς και Νίκος Μαμαγκάκης.

7) Μανώλης Καλομοίρης - Πρωτομάστορας (Κρατική Ορχήστρα της κινηματογραφίας της ΕΣΣΔ ) (1990)

Μουσική Τραγωδία σε 2 μέρη και ένα ιντερμέδιο, από την ομώνυμη τραγωδία του Νίκου Καζαντζάκη. Η όπερα του Μανώλη Καλομοίρη «Ο Πρωτομάστορας» πρωτοπαρουσιάστηκε την Παρασκευή 11 Μαρτίου 1916 στο Δημοτικό Θέατρο Αθηνών. Το έργο ήταν αφιερωμένο στον Ελευθέριο Βενιζέλο, του οποίου θερμός υποστηρικτής ήταν ο Καλομοίρης. Ο Πρωτομάστορας βασίστηκε σε τραγωδία του Νίκου Καζαντζάκη και ήταν γραμμένο στη δημοτική γλώσσα μια και ο Καλομοίρης εκτός από βενιζελικός ήταν και φανατικός δημοτικιστής. Την εποχή εκείνη τα πνεύματα μεταξύ βενιζελικών και βασιλοφρόνων είχαν ιδιαίτερα οξυνθεί όπως και τα πνεύματα μεταξύ δημοτικιστών και καθαρευουσιάνων.

8) Νένα Βενετσάνου - Εικόνες (1994)

Ο δίσκος «Εικόνες» αρχικά εκδόθηκε από την ετικέτα «Ανατολή» της Lyra το 1994 κι εν συνεχεία το 1996 επανεκδόθηκε από τη «Musurgia Graeca», το διεθνές τμήμα εταιρίας. Περιλαμβάνονται τραγούδια κορυφαίων συνθετών μας, όπως του Μάνου Χατζιδάκι, του Μίκη Θεοδωράκη και του Νίκου Μαμαγκάκη, αλλά και τραγούδια από την προσωπική της δισκογραφία. Όλα τα τραγούδια αποδίδονται σε νέες εκτελέσεις. Τη μουσική στα τραγούδια του Νίκο Καζαντζάκη υπογράφει ο Νίκος Μαμαγκάκης, δηλαδή στα τραγούδια «Κοιμάται η Κρήτη», «Το τραγούδι της Ελένης» και «Το τραγούδι της γυναίκας».

9) Εργαστήρι Παλιάς Μουσικής - Εάλω η Πόλις (1993)

Το Εργαστήρι Παλιάς Μουσικής ιδρύθηκε το 1980 και συγκέντρωσε περισσότερα από 20000 μουσικά έργα κάθε εποχής και περισσότερα από 100 αντίγραφα αυθεντικών μουσικών οργάνων. Εδώ παρουσιάζει τραγούδια για την Άλωση της Κωνσταντινούπολης όπως τραγουδήθηκαν σε διάφορες περιοχές του Ελληνισμού. Περιλαμβάνεται το τραγούδι «Πήραν την πόλιν, πήραν την» από την όπερα του Μ. Καλομοίρη «Κωνσταντίνος Παλαιολόγος» σε κείμενο Νίκου Καζαντζάκη.

10) Μουσικό Λύκειο Καλαμάτας - Όσο οι άνθρωποι θα σκέφτονται τη γη (1998)

Πρόκειται 16 πρωτότυπα τραγούδια για το δάσος και τον Ταΰγετο, για τη θάλασσα και την Καλαμάτα, για τα πουλιά. Παίζουν όλα τα όργανα και τραγουδούν μαθητές του Μουσικού Σχολείου Καλαμάτας. Φιλική συμμετοχή: Ελένη Τσαλιγοπούλου κι υπεύθυνη καθηγήτρια η Εύη Ντινοπούλου. Περιλαμβάνεται το «Ύλη τηλεθόωσα» σε μουσική Εύης Ντινοπούλου και μετάφραση Νίκου Καζαντζάκη.

11) Μάνος Μουντάκης - Οδύσσεια (2003)

Η μελοποίηση του Μάνου Μουντάκη με τη μορφή της λαϊκής όπερας με κρητικό χαρακτήρα και ενορχήστρωση που αξιοποιεί με τον καλύτερο τρόπο την ομορφιά των παραδοσιακών μουσικών οργάνων, μας κάνει κοινωνούς της κρητικής σκέψης και της κρητικής ματιάς μεταδίδοντάς μας με τη μουσική του, τα μηνύματα του μεγάλου κρητικού συγγραφέα και στοχαστή.

12) Κική Καγιαβά - Ο επαναστάτης νους (2007)

Η επιλογή των στίχων, η δημιουργία τραγουδιών και οι μουσικές συνθέσεις ανήκουν στην Κική Καγιαβά. Για πρώτη φορά έργο για τον Νίκο Καζαντζάκη παρουσιάζεται με μουσικοχορευτική μορφή. Η πρώτη παρουσίαση του έργου έγινε στο κηποθέατρο Ν. Καζαντζάκης, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 50 χρόνων από τον θάνατό του.

13) Νίκος Μαμαγκάκης - Κρήτη: Μεγάλο Ορατόριο των Χρονικών (2007)

H συγκεκριμένη έκδοση αποτελεί - κατά δήλωση του ίδιου του συνθέτη Νίκου Μαμαγκάκη - την πιο ολοκληρωμένη του μουσική σπουδή για την Κρήτη. Ένα χρονικό που διατρέχει την ιστορία του νησιού μέσα στο χρόνο από την εποχή του μύθου, της αρχαιότητας και του Βυζαντίου ίσαμε τη Βενετοκρατία, την Τουρκοκρατία και τη γερμανική εισβολή. Ο Νίκος Μαμαγκάκης αξιοποίησε κείμενα κρητικών λογοτεχνών, μεταξύ των οποίων και το «Πιστεύω» του Νίκου Καζαντζάκη από την «Ασκητική».

14) Νίκος Μαμαγκάκης - Ασκητική - Salvatores Dei (2011)

Διαβάζει Ο Νίκος Μαμαγκάκης και τραγουδά ο Τάσης Χριστογιαννόπουλος.

15) Κάρμα - Το Χρέος (2012)

Οι Κάρμα είναι ένα ελληνικό ροκ μουσικό συγκρότημα που δημιουργήθηκε το 1998 στην Αθήνα. H δεύτερη δισκογραφική δουλειά τους με τίτλο «Το χρέος», κυκλοφόρησε το Καλοκαίρι του 2012. Οι Κάρμα είχαν την τιμή να συμπεριλάβουν σε αυτόν τον δίσκο αποσπάσματα από την «Ασκητική» του Νίκου Καζαντζάκη, κάτι που γίνεται για πρώτη φορά στο Ελληνόφωνο ροκ τραγούδι. Την περίοδο που κυκλοφορούν αυτόν τον δίσκο είναι τα 55 χρόνια από τον θάνατο του Νίκου Καζαντζάκη.

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Επιμέλεια κειμένου

Αντώνης Ευθυμίου

Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Αθήνα σε μια από τις πιο ιστορικές περιοχές του Κέντρου, την Κυψέλη. Σπούδασα Πολιτικός Μηχανικός στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και συνέχισα με Μεταπτυχιακές Σπουδές στην Επιστήμη και Τεχνολογία Υδατικών Πόρων. Το 2010 έλαβα υποτροφία από την Ιαπωνική Κυβέρνηση και το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Ιαπωνίας για Μεταπτυχιακές Σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο στον τομέα της Ακτομηχανικής. Επίσης, αποτέλεσα και μέλος του Ελληνο-Ιαπωνικού Συνδέσμου. Για μικρό χρονικό διάστημα εργάστηκα στην Ολλανδία σε μια μεγάλη πετρελαϊκή εταιρεία και από φέτος ζω κι εργάζομαι μόνιμα στο Μόναχο ως πολιτικός μηχανικός σε επίβλεψη έργων.

Ασχολούμαι με τη λογοτεχνία από την εφηβεία μου γράφοντας ποιήματα, στίχους, διηγήματα, θεατρικά έργα και σενάρια. Επίσης, έχω αρθρογραφήσει σε ιστοσελίδες τέχνης και πολιτισμού, όπως www.cine.gr, www.myfilm.gr και koyinta.gr. Τα τελευταία χρόνια έλαβα μέρος σε διάφορους λογοτεχνικούς διαγωνισμούς κι εκδηλώσεις με σημαντικές διακρίσεις, όπως 1ο Βραβείο Καλύτερης Ταινίας Μικρού Μήκους στον 3ο Διαγωνισμό Σεναρίου «Scripta Manent» το 2007, 1ο Βραβείο στο 2ο Διεθνή Λογοτεχνικό Διαγωνισμό της ΑΜΚΕ «ΔΙΟΤΙΜΑ Κ ΜΟΥΣΕΣ» το 2011, 1ο Βραβείο Ποίησης Προβληματισμού στο 27ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Ποίησης και Πεζογραφίας Σικελιανά το 2011, 1ο Βραβείο και Μετάλλιο στον Β’ Πανελλήνιο Ποιητικό Διαγωνισμό «Καισάριος Δαπόντες» και 1ο Βραβείο στο Διεθνή Ποιητικό Διαγωνισμό UNESCO ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ το 2013 με θέμα: «Η μαγεία της πλεύσης στην ρότα του Οδυσσέα». Επίσης, έχω συμμετάσχει σε διάφορες εκδόσεις, όπως της «ΜΚΑΕ Διοτίμα κ’ Μούσες», «Αμφικτυονίας Ελληνισμού» και «Μίμης Σουλιώτης – Ποίηση» (Εκδόσεις Δίγαμμα).

2 Σχόλια

  1. Μάχη Τζουγανάκη

    Αντώνη το είχα δει και παλιότερα…αλλά αμέλησα να σχολιάσω. Πολύ καλό το μάζεμα που έκανες μπράβο!
    Ο,τι και να πούμε θα ναι λίγο για αυτόν τον Σπουδαίο Συγγραφέα. Όπως πολύ σπουδαίοι είναι και οι άνθρωποι που τον πλαισιώνουν στις δισκογραφίες που αναφέρεις…ένας κι ένας… Προσωπικά ξεχωρίζω το μαγικό συνδυασμό Καζαντζάκη – Χατζιδάκι – Κατράκη…

    Απάντηση
    • Αντώνης Ευθυμίου

      Σ’ ευχαριστώ πάρα πολύ Μάχη! Να είσαι καλά που διάβασες το κείμενό μου.

      Απάντηση

Υποβολή σχολίου

Ακολουθήστε μας!

Follows

Κερδίστε το!

Εγγραφείτε στο newsletter

Εκδηλώσεις

Φόρτωση περισσότερων

Διαγωνισμοί σε εξέλιξη

Υποβολή συμμετοχής!

Αρχείο

Είσοδος

Pin It on Pinterest

Αν σας άρεσε...

κοινοποιήστε το στους φίλους σας!