Ο Ουγκώ για την Ελληνική Επανάσταση

Δημοσίευση: 21.04.2021

Ετικέτες

Κατηγορία

Το όνομα του Βίκτωρος Ουγκώ (1802-1885) είναι περισσότερο συνδεδεμένο με τα μυθιστορήματά του, όπως «Η Παναγία των Παρισίων» και «Οι Άθλιοι», ωστόσο το έργο του περιλαμβάνει, επίσης, δοκίμια, διηγήματα, θεατρικά  και ποιήματα, με μία ευρεία θεματολογία γύρω από τις ιδεολογικές και πολιτικές του απόψεις, αλλά και από την περιπετειώδη και τραγική προσωπική του ζωή. Ο Ουγκώ έγινε ο ηγέτης του ρομαντικού κινήματος και το 1841 εξελέγη στη Γαλλική Ακαδημία. Δύο χρόνια αργότερα πεθαίνει η κόρη του Λεοπολντίνη σε ένα τραγικό δυστύχημα που θα τον σημαδέψει. Έκτοτε αρχίζει να συμμετέχει ενεργά στη γαλλική πολιτική ζωή της χώρας. Το 1851 ο Ναπολέων Γ΄ θα αναδειχθεί με πραξικόπημα αυτοκράτορας της Γαλλίας και ο Ουγκώ, αφού εκφράσει με έντονο τρόπο την εναντίωσή του, θα αυτοεξοριστεί από τη χώρα για είκοσι χρόνια, για να γλιτώσει τη δίωξη από το νέο αυτοκράτορα. Επιστρέφοντας στη δημοκρατική πια Γαλλία το 1870, εκλέγεται βουλευτής και γερουσιαστής και στις 22 Μαΐου 1885 πεθαίνει από πνευμονική συμφόρηση.

Ο Ουγκώ γνώριζε καλά την ιστορία της αρχαίας Ελλάδας και εμπνεύστηκε από τον Επαναστατικό Αγώνα του 1821 και το πάθος του Λόρδου Βύρωνα  λίγο πριν από την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Ο ίδιος, με τη σειρά του, επηρέασε το έργο πολλών Ελλήνων λογοτεχνών.

Δεκατρία από τα σαράντα ένα ποιήματα της Συλλογής «Τα Ανατολίτικα» (ή «Τα Ανατολικά»)[1] (1829) εκφράζουν τον γνήσιο φιλελληνισμό του (κυρίως τα: Κανάρης, Τα κεφάλια του Σαραγιού, Ενθουσιασμός, Ναβαρίνο, Το Ελληνόπουλο, Λαζάρα[2]). Ο νεαρός Ουγκώ (27 χρονών τότε) εξυμνεί την προσπάθεια του ελληνικού έθνους για ελευθερία («Στην Ελλάδα! Στους φίλους μου. Τιμωρία κ’ Ελευθερία!»[3]), χωρίς να αναλώνεται στα αρχαιοελληνικά ιδεώδη και τη χαμένη δόξα της αρχαιότητας.  Ο ποιητής στρέφει το βλέμμα στο τώρα της εποχής του και στην επικράτηση των δημοκρατικών αξιών και της ελευθερίας, κάνοντας σαφή παραλληλισμό του ελληνικού αγώνα στον πρόλογο του έργου του με την επιδίωξη των καλλιτεχνών της εποχής για ελευθερία στην τέχνη και αντίθετα με τους αυστηρούς κανόνες που επέβαλλε ο κλασικισμός.

Το Μεσολόγγι και η σφαγή της Χίου φαίνεται ότι συγκλόνισαν περισσότερο τους ευρωπαίους καλλιτέχνες. Όπως ο Ντελακρουά, έτσι και ο Ουγκώ αφιέρωσε το πιο διάσημο ποίημά του «Το ελληνόπουλο» (L’enfant)[4] από «Τα Ανατολίτικα» στη σφαγή της Χίου. Ο Ουγκώ, με μία πικρή και ρεαλιστική απεικόνιση όσων απέμειναν μετά τη σφαγή, μιλάει για ένα άγνωστο παιδί που από ένα μικρό και αθώο πλάσμα που έτυχε να βρίσκεται μέσα στη δίνη του πολέμου και της οθωμανικής αναλγησίας (᾽Ερμιὰ παντοῦ. Μὰ κοίταξε κι ἀπάνου ἐκεῖ στὸ βράχο,/στοῦ κάστρου τὰ χαλάσματα κάποιο παιδί μονάχο, κάθεται, σκύβει θλιβερὰ/τὸ κεφαλάκι, στήριγμα καὶ σκέπη τοῦ ἀπομένει/μόνο μιὰ ν’ ἄσπρη ἀγράμπελη σὰν αὐτὸ ξεχασμένη/μέσ’ στὴν ἀφάνταστη φθορά) μεταμορφώνεται σε θαρραλέο αγωνιστή, σε αντρειωμένο Έλληνα, παίρνοντας δύναμη από το χάος που αντικρίζει ολόγυρά του:

 

Τί θὲς κι ἀπ’ ὅλα τ’ ἀγαθὰ

τοῦτα; Πὲς! Τ’ ἄνθος, τὸν καρπό; θὲς τὸ πουλί; -Διαβάτη,

μοῦ κράζει τὸ ᾽Ελληνόπουλο μὲ τὸ γαλάζιο μάτι·

βόλια, μπαρούτη θέλω, νά!

(Μτφρ. Κωστής Παλαμάς)

Το ποίημα «Τα κεφάλια του Σαραγιού» (Les têtes du Sérail) είναι αφιερωμένο στην καταστροφή του Μεσολογγίου. Ο ποιητής βάζει τρεις διαφορετικές φωνές αγωνιστών να περιγράφουν τα δρώμενα, ενώ κάνει έκκληση προς την Ευρώπη να συνδράμει τον δίκαιο αγώνα των Ελλήνων:

Ευρώπη! Έκλεξε! Προτού ακόμη η Δευτέρα

η Παρουσία τρομερή σημάνει του Θεού μας

αναμεσίς του Ιησού και του Μωάμεθ πέρα

εκείνης της Ρομφαίας του και τούτου του Σταυρού μας.

(μτφρ: Ανδρέας Καφετζόπουλος)

Η αγάπη του Ουγκώ για τους Έλληνες συνεχίστηκε και στο μετέπειτα έργο του, χωρίς, ωστόσο μία τόσο έντονη και ρητή αναφορά στον Αγώνα του 1821. Εξακολουθούσε να ενημερώνεται για τις εξελίξεις μετά την ίδρυση του Ελληνικού κράτους, ενώ τη δεκαετία του 1860 συνέβαλε με τον τρόπο του στον απελευθερωτικό αγώνα των Κρητικών, μεσολαβώντας σε διπλωμάτες και στέλνοντας επιστολές εμψύχωσης προς τους αγωνιστές.

Ο φιλελληνισμός του Ουγκώ δεν θεωρείται συγκρίσιμος με αυτόν του Λόρδου Βύρωνα ή του Σατωμπριάν, ενώ συχνά αποδίδεται στο ρεύμα της εποχής[5] και στον «ενθουσιασμό» της νιότης του Ουγκώ για το μεγάλο ιδανικό της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας. Ακόμη, το εξωτικό στοιχείο που χαρακτήριζε αυτόν το αγώνα: η Ανατολή ιδωμένη από τους δυτικούς καλλιτέχνες ως τόπος ονειρικός γεμάτος ηρωισμό και ερωτισμό, συνεπαίρνει τον Ουγκώ ο οποίος φαίνεται να θεωρεί ότι η αντίθεση μεταξύ των δύο αντιμαχόμενων λαών δεν πηγάζει από τις θρησκευτικές ή πολιτιστικές τους διαφορές ούτε και θα έπρεπε να τίθεται ζήτημα θρησκευτικής διάσπασης. Ο Ουγκώ πίστευε ότι οι ο μουσουλμανισμός και ο χριστιανισμός και, τελικά, η Ανατολή και η Δύση, μπορούν να συνυπάρχουν αρμονικά, υπό την προϋπόθεση, εν προκειμένω, της ελληνικής ανεξαρτησίας. Η ιδέα αυτή διατρέχει το σύνολο των «Ανατολίτικων» ποιημάτων του.

 

Πηγές:

Γαλλικό Ινστιτούτο στην Ελλάδα, «L’art au combat», διαθέσιμο ηλεκτρονικά: https://1821.ifg.gr/gr/chapitre-5/#article-3.

Λ. Δρούλια, Βίκτωρ Ουγκώ: οι φιλελληνικές του εκδηλώσεις, διαθέσιμο ηλεκτρονικά: http://helios-eie.ekt.gr/EIE/bitstream/10442/774/1/M01.021.04.pdf.

F. Laurent, Chapitre I. L’Europe, aux frontières. In Victor Hugo : espace et politique (jusqu’à l’exil : 1823-1852). Presses universitaires de Rennes, 2008, doi:10.4000/books.pur.29409.

S. Filipetti, Victor Hugo. Paris : Éditions Gallimard, coll. “Folio biographies”, 2011.

 

 

[1] Στα γαλλικά «Les Orientales».

[2] Στα γαλλικά Canaris, Les têtes du Sérail, Enthousiasme, Navarin, l’Enfant, Lazzara.

[3] Από το ποίημά του  «Ενθουσιασμός» (Enthousiasme) σε μτφρ. Πέτρου Αποστολίδη- Παύλου Νιρβάνα.

[4] Η ακριβής μετάφραση του τίτλου είναι «Το Παιδί».

[5] Όπως αναφέρει ο καθηγητής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Bourgogne, Hervé Mazurel, το φιλελληνικό κίνημα «είναι ένα κίνημα ενθουσιασμού, συμπόνιας, φιλο-ελληνικής αλληλεγγύης που θα αγγίξει την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω της Ρωσίας».

Ακολουθήστε μας

Οι προσφορές των εφημερίδων για το Σαββατοκύριακο 27 – 28 Απριλίου 2024

Οι προσφορές των εφημερίδων για το Σαββατοκύριακο 27 – 28 Απριλίου 2024

Real News Καθημερινή Πρώτο Θέμα Το Βήμα της Κυριακής Δώστε μας το email σας και κάθε Παρασκευήθα έχετε στα εισερχόμενά σας τις προσφορές των εφημερίδων (Δεν στέλνουμε ανεπιθύμητη αλληλογραφία ενώ μπορείτε να διαγραφείτε με ένα κλικ και δεν θα...

Για την ποιητική συλλογή του Λευτέρη Χονδρού «ΔΕΚΑ ΜΗΝΕΣ ΑΥΤΑΡΕΣΚΕΙΑΣ»

Για την ποιητική συλλογή του Λευτέρη Χονδρού «ΔΕΚΑ ΜΗΝΕΣ ΑΥΤΑΡΕΣΚΕΙΑΣ»

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Ο Λευτέρης Χονδρός είναι ένας νέος ηλικιακά ποιητής (γεννημένος το 1997). Παρά το νεαρό της ηλικίας του έχει εκδώσει τρεις ποιητικές συλλογές. Το 2019 εξέδωσε τη πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Το τελευταίο χειρόγραφο» από τις εκδόσεις...

Για τη συλλογή διηγημάτων «Η νοσταλγία της απώλειας» του Θεόδωρου Γρηγοριάδη

Για τη συλλογή διηγημάτων «Η νοσταλγία της απώλειας» του Θεόδωρου Γρηγοριάδη

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Έπεσε στα χέρια μου, αρκετά καθυστερημένα, η συλλογή διηγημάτων του Θεόδωρου Γρηγοριάδη με τίτλο «Η νοσταλγία της απώλειας» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη. Αφορμή ήταν η επικείμενη μετάφραση του εν λόγω έργου στα γαλλικά. Το...

Η Αναβίωση της Ανάγνωσης: Τα Οφέλη των Audiobooks για τον Σύγχρονο Βιβλιόφιλο

Η Αναβίωση της Ανάγνωσης: Τα Οφέλη των Audiobooks για τον Σύγχρονο Βιβλιόφιλο

_ Στην εποχή της ψηφιακής επανάστασης, η αγάπη για το βιβλίο παραμένει αμετάβλητη. Όμως, οι τρόποι με τους οποίους απολαμβάνουμε τη λογοτεχνία έχουν υποστεί μια εξέλιξη που μας προσφέρει νέες δυνατότητες και προοπτικές. Τα Audiobooks αναδεικνύονται ως μια σημαντική...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Επιμέλεια άρθρου

Διαβάστε κι αυτά

Αρθρογραφία
Για την ποιητική συλλογή του Λευτέρη Χονδρού «ΔΕΚΑ ΜΗΝΕΣ ΑΥΤΑΡΕΣΚΕΙΑΣ»

Για την ποιητική συλλογή του Λευτέρη Χονδρού «ΔΕΚΑ ΜΗΝΕΣ ΑΥΤΑΡΕΣΚΕΙΑΣ»

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Ο Λευτέρης Χονδρός είναι ένας νέος ηλικιακά ποιητής (γεννημένος το 1997). Παρά το νεαρό της ηλικίας του έχει εκδώσει τρεις ποιητικές συλλογές. Το 2019 εξέδωσε τη πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Το τελευταίο χειρόγραφο» από τις...

Αρθρογραφία
Για τη συλλογή διηγημάτων «Η νοσταλγία της απώλειας» του Θεόδωρου Γρηγοριάδη

Για τη συλλογή διηγημάτων «Η νοσταλγία της απώλειας» του Θεόδωρου Γρηγοριάδη

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Έπεσε στα χέρια μου, αρκετά καθυστερημένα, η συλλογή διηγημάτων του Θεόδωρου Γρηγοριάδη με τίτλο «Η νοσταλγία της απώλειας» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη. Αφορμή ήταν η επικείμενη μετάφραση του εν λόγω έργου στα γαλλικά. Το...

Αρθρογραφία
Η Αναβίωση της Ανάγνωσης: Τα Οφέλη των Audiobooks για τον Σύγχρονο Βιβλιόφιλο

Η Αναβίωση της Ανάγνωσης: Τα Οφέλη των Audiobooks για τον Σύγχρονο Βιβλιόφιλο

_ Στην εποχή της ψηφιακής επανάστασης, η αγάπη για το βιβλίο παραμένει αμετάβλητη. Όμως, οι τρόποι με τους οποίους απολαμβάνουμε τη λογοτεχνία έχουν υποστεί μια εξέλιξη που μας προσφέρει νέες δυνατότητες και προοπτικές. Τα Audiobooks αναδεικνύονται ως μια σημαντική...

EditorialΑρθρογραφία
Η ουσία της Φύσης απέναντι στην αλήθεια του ανθρώπου

Η ουσία της Φύσης απέναντι στην αλήθεια του ανθρώπου

- γράφει ο Κώστας Θερμογιάννης - Η Φύση ουδέποτε υπαγόρευσε την Ηθική, η οποία άλλωστε, ως σύνολο θεσμοθετημένων κανόνων, καθορίζεται αποκλειστικά και μόνο από τις κοινωνικές ανάγκες των ανθρώπων αλλά και την ιστορική συγκυρία. Τι είναι όμως ‘Φύση’; Τι είναι φυσικό...

Αρθρογραφία
Πέντε αγαπημένα βιβλιοκαφέ στην Αθήνα

Πέντε αγαπημένα βιβλιοκαφέ στην Αθήνα

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Τα βιβλιοκαφέ δεν εμφανιστήκαν ξαφνικά. Στο εξωτερικό υπάρχουν εδώ και χρόνια και με μεγάλη επιτυχία. Τα τελευταία χρόνια ήρθαν και στη χώρα μας και ενώ πολλοί πίστευαν πως είναι άλλη μια ξενόφερτη μόδα που θα περάσει γρήγορα όλα...

Αρθρογραφία
Μπουκόφσκι: Ο καλλιτέχνης του πεζοδρομίου

Μπουκόφσκι: Ο καλλιτέχνης του πεζοδρομίου

_ γράφει ο Ηρακλής Μίγδος - Πριν από περίπου 3 μήνες κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο η συλλογή «Μερικές ακόμα… σημειώσεις ενός πορνόγερου». Με αφορμή αυτή την έκδοση ας μιλήσουμε για την ζωή και το έργο του Μπουκόφσκι που συνεχίζει να διχάζει.   Γίνεται...

ΑρθρογραφίαΤεχνητή Νοημοσύνη
Τεχνητή Λογοτεχνία

Τεχνητή Λογοτεχνία

γράφει η Γεωργία Βασιλειάδου Κι αν μπορούσαμε όλοι να γίνουμε συγγραφείς; Κι αν μπορούσε ο καθένας μας να γράψει ένα τέλειο σονέτο, ένα υπέροχο τραγούδι; Αυτό μοιάζει να υπόσχεται η έλευση της τεχνητής νοημοσύνης, μεταξύ πολλών άλλων, προκαλώντας ποικίλες...

Αρθρογραφία
Ομ(π)αδικό πνεύμα

Ομ(π)αδικό πνεύμα

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Διαδίκτυο και βιβλία, μια σχέση δημιουργική και ενίοτε ολέθρια, αλλά δυστυχώς ή ευτυχώς αναγκαία. Και συγκεκριμένα Facebook, μπλογκ, βιβλιοομάδες. Να ξεκαθαρίσω στο σημείο αυτό πως υπάρχουν πολύ αξιόλογες ομάδες, από τις οποίες έχουμε...

Αρθρογραφία
Ο αστερισμός του μικρού δράκου

Ο αστερισμός του μικρού δράκου

_ γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης - ‘Ο αστερισμός του μικρού δράκου’ Ο συγγραφέας Κώστας Θερμογιάννης έγραψε ένα διήγημα που φέρει τον τίτλο ‘Ο αστερισμός του μικρού δράκου’.[1] Κινούμενοι σε ένα θεωρητικό επίπεδο, επιθυμούμε να κάνουμε κάποιες επισημάνσεις για το...

1 σχόλια

1 Σχόλιο

  1. Ανώνυμος

    Εξαιρετικο!Ευχαριστούμε πολύ!

    Απάντηση

Υποβολή σχολίου