Select Page

Ο Τελευταίος Αυτοσαρκασμός

Ο Τελευταίος Αυτοσαρκασμός

 

writer-patrick

 

Στη Νεφέλη Βουτυρά

 

‘Υπάρχουν τρεις κανόνες για να γράψεις ένα μυθιστόρημα. Δυστυχώς κανείς δεν ξέρει ποιοι είναι.’

Ουίλιαμ Σόμερσετ Μομ

 

Είμαι ένας αποτυχημένος. Έτσι πιστεύω τον περισσότερο καιρό. Αλλά ώρες ώρες με κυριεύουν ανεξέλεγκτες κρίσεις ματαιοδοξίας και αρχίζω να σκέφτομαι ότι είμαι ο πιο κουλ συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας που γεννήθηκε και δημιούργησε πάνω στη Γη. Διχασμένη προσωπικότητα θα με αποκαλέσετε αμέσως. Ή απλώς ανώριμα κυκλοθυμικό χαρακτήρα. Πίκρα! Και στις δύο περιπτώσεις πίκρα! Μα δε με νοιάζει στ’ αλήθεια πώς με βλέπετε, αδέρφια μου, γιατί τούτη τη στιγμή είναι που η υπερηφάνεια έχει φουσκώσει τα στήθη μου περισσότερο από ποτέ.

Τότε τί είναι αυτό που με κάνει να προσδιορίζω τον εαυτό μου αποτυχημένο λογοτέχνη; Αυτή δεν είναι η εύστοχη απορία που σας γεννιέται ως λογικό επακόλουθο των προηγούμενων συλλογισμών μου;

Να, είναι κάτι συζητήσεις σαν κι αυτήν με την εκδότριά μου, Έιμι Πιλού, και τον ατζέντη μου, Ρικάρντο Μαλρόζα, που συνέβη την προηγούμενη βδομάδα στη βεράντα του εξοχικού μου έξω από τη Ρώμη, οι οποίες μου κλονίζουν την αυτοπεποίθηση ώρες ώρες. Τι περίεργος διάλογος που διεξήχθη εκείνη τη μέρα! Αξίζει να γυρίσω τον χρόνο πίσω για να τον ξαναζήσω…

Τα παιδιά είχαν ξυπνήσει από νωρίς για να προλάβουν τις πρωινές πτήσεις για Ιταλία. Η Έιμι είχε βρει το σπίτι σχετικά εύκολα, γιατί είχε ξανάρθει δυο φορές για διακοπές, αλλά ο Ρικάρντο… Ω, αυτός ο βλάκας ο Ρικάρντο! Αυτός ο καθυστερημένος βρισκόταν όπως πάντα στον κόσμο του. Χωρίς χαρτάκι με αναλυτικές οδηγίες ούτε το σώβρακό του δεν ξέρει να φορέσει σωστά. Τόσο βλάκας! Το ταξί που είχε προσλάβει ο Μαλρόζα, λοιπόν, περιφερόταν άσκοπα στα προάστια της πρωτεύουσας για κανένα δίωρο, προτού ο χαζός φίλος μου θυμηθεί τη σωστή διεύθυνση και βρουν με τον οδηγό από ποιον δρόμο να βγουν από την πόλη.

Τι χαζός ο Ρικάρντο! Χρυσή καρδιά, δε λέω. Αλλά είναι να απορείς πώς έμπλεξα μαζί του. Και πώς κατάντησα να στηρίζομαι πάνω του στον επαγγελματικό τομέα. Και στον προσωπικό καμιά φορά…

Είχα βάλει και στους δύο από μια βότκα με πάγο και λεμόνι. Το δικό μου ποτήρι το ’χα γεμίσει με τζιν σκέτο. Πάντα σκέτο το πίνω. Δεν ξέρω αν έχει ωραία γεύση αλλιώς, γιατί απλώς δεν του ’χω προσθέσει ποτέ τίποτα. Όπως και σ’ όλα τα άλλα ποτά. Και όταν δε σκέφτομαι πόσο δυνατή ή ασθενής είναι η συγγραφική μου πένα, μ’ αρέσει να κάθομαι μπροστά στον καθρέφτη με ένα ποτήρι σκέτο ποτό στο χέρι, να κλείνω το μάτι στο είδωλό μου και να κοκορεύομαι: «Είσαι και πολύ σκληρός, δικέ μου!». Έτσι κάνω όποτε πίνω ουίσκι σκέτο. Ή βότκα σκέτη. Ή τζιν σκέτο. Μου ’χει γίνει τόση μανία πλέον που καμιά φορά το κάνω και με άδειο ποτήρι. Ή χωρίς να κρατάω ποτήρι…

Η Έιμι και ο Ρικάρντο πρέπει να ’ταν συνεννοημένοι από πριν για την πρόταση που θα μου έκαναν. Ο Ρικάρντο είχε προδοθεί γρήγορα με τα νοήματα που έκανε στη φίλη μας. Έτσι ήμουν προϊδεασμένος από νωρίς ότι μου ετοίμαζαν έκπληξη.

-Ξέρεις κάτι, Αλ, γύρισε προς το μέρος μου με χαμογελαστό ύφος η Έιμι. Έστειλα το βιβλίο σου στους Δανούς απ’ την Επιτροπή Αξιολόγησης Μυθιστοριογραφίας Φαντασίας.

-Αυτό με τα ρομπότ και τα τέρατα ή την άλλη μαλακία με τον αστροναύτη; ρώτησα αδιάφορα.

-Την άλλη τη μαλακία με τον αστροναύτη.

-Το διάβασε κανένας ολόκληρο ή ξέρασαν όλοι τα έντερά τους απ’ την πρώτη σελίδα;

Η Έιμι μισόκλεισε τα μάτια παιχνιδιάρικα. Με πιάνει μια ανεξήγητη ευφορία όποτε τη βλέπω να το κάνει αυτό. Λατρεία η Έιμι μου.

-Ναι, δυο τρεις από δαύτους άντεξαν μέχρι το τέλος!

-Ούτε καν εμένα δε μου αρέσει, Έιμι. Απορώ γιατί πας και το στέλνεις σε άλλους. Σπαταλάς τον πολύτιμο χρόνο των ανθρώπων. Ενώ αυτό με το ρομπότ και τα τέρατα είναι άλλη φάση. Μυστήριο. Γραφική βία. Πάθος ανάμεσα σε τεχνητούς οργανισμούς. Δράση που σου κόβει την ανάσα. Κλιμακωτή αγωνία για τη μοίρα των πρωταγωνιστών. Το καλύτερό μου είναι, Έιμι! Αυτό να στέλνεις στον κόσμο.

Και τότε η Έιμι πέταξε με τον πιο φυσικό τρόπο:

-Α, δε σου ’πα. Το διάβασα και αυτό. Εντάξει, δεν ήταν κακό. Ψιλομέτριο βασικά.

Με πόση άνεση το πρόφερε μόνο. Χωρίς να κοπιάσει καθόλου. Δίχως να διστάσει. Αυτή είναι η Έιμι, η λατρεία μου. Την αγαπώ.

Τι ψιλομέτριο, ρε μουρλή; Κάτσε γράψε εσύ καλύτερο, άμα μπορείς. Που στα μέιλ σου δε χρησιμοποιείς καν σωστή σύνταξη και δεν έχεις ιδέα από εκφραστικά μέσα να πούμε.

-Ναι, ε; αποκρίθηκα ψύχραιμα. Τι δε σ’ άρεσε;

-Πολλές αλλαγές στο ύφος. Άλλο το ύφος όταν μιλάει ο Μπομπ, τελείως διαφορετικό όταν μιλάει ο Τζορτζ. Χάθηκα λίγο. Διέκρινα μια ανομοιομορφία. Επίσης, ο Μπομπ δίνει υπερβολικά πολλές πληροφορίες, ενώ ο Τζορτζ υπερβολικά λίγες…

-Απόλυτα λογικό και αναμενόμενο, Έιμι. Ο Μπομπ και ο Τζορτζ είναι δύο ξεχωριστά πρόσωπα με εντελώς διαφορετικούς χαρακτήρες. Είναι ρεαλιστικοί χαρακτήρες! Στον πραγματικό κόσμο ποτέ δε δίνουν όλοι οι άνθρωποι τον ίδιο αριθμό πληροφοριών όταν εκφράζονται. Εγώ, για παράδειγμα, σου επεξηγώ αναλυτικά τα πάντα όποιο ζήτημα και αν θίξουμε, ενώ ο Ρικάρντο από ’δω μασάει τα λόγια του και ποτέ δε βγάζεις άκρη όταν έχεις πάρε δώσε μαζί του. Έτσι είναι και στο λογοτεχνικό μου γέννημα! Προφανώς και θα συναντήσεις διαφορές στο ύφος του Μπομπ και του Τζορτζ. Αποκλείεται να εκφράζονταν με τον ίδιο τρόπο. Αν το έκαναν, δε θα ήταν δύο διαχωρισμένοι χαρακτήρες, αλλά θα άκουγες εμένα απ’ τα στόματα όλων των ηρώων μου και θα είχα αποτύχει παταγωδώς σαν συγγραφέας.

Της την είπα για τα καλά!

-Με συγχωρείτε, παιδιά, επενέβη ο ατζέντης μου. Για ποιο μυθιστόρημα λέμε τώρα;

Τι χαζός ο Ρικάρντο! Στον κόσμο του πάντα. Ποτέ δεν ξέρει για ποιο πράγμα συζητάμε. Μα πώς έμπλεξα εγώ μαζί του! Εκτός και αν δεν είναι χαζός, αλλά παριστάνει τον χαζό… Χμμμ!

-Για το «Η Κιθάρα του Κόμη Ντόυλ», Ρικ, απάντησα ευγενικά.

Η Έιμι συνέχισε να μου ρίχνει μπηχτές:

-Άσε που και ο τίτλος δεν έχει πολλή σχέση με το περιεχόμενο.

-Όλα είναι σκόπιμα, Έιμι, εξακολούθησα να απολογούμαι ήσυχα. Όταν ένας επισκέπτης σε ηλεκτρονικό βιβλιοπωλείο κάνει προσπέλαση των βιβλίων στην υποκατηγορία της ελευθεριακής επιστημονικής φαντασίας, θα του κεντρίσει την προσοχή ο ανορθόδοξος τίτλος. Η αντίφαση του τίτλου με το εξώφυλλο ομοίως. Έτσι, θα του γεννηθεί η επιθυμία να αγοράσει το βιβλίο μου. Όλα είναι σχεδιασμένα. Όλα προμελετημένα σου λέω…

-Πάντως συνολικά εμένα δε μ’ έπεισε όσο περίμενα. Δεν είναι ότι δεν το διάβαζα με ευχαρίστηση, Άλαν. Είχε συμπαθητική ιστορία, απρόσμενες ανατροπές, καλά σχηματισμένους χαρακτήρες, και πάνω απ’ όλα αναδείκνυε τον ρομαντισμό και την υπερευαισθησία σου. Αλλά η δομή του με χάλασε. Στη ροή του δεν κατάφερα να το αφομοιώσω με τους δικούς σου ρυθμούς… Με τους ρυθμούς του αφηγητή… Με πιάνεις, Άλαν. Το ξέρω. Αλλά ξαναλέω: Δεν ήταν κακό.

Και κάπου τότε αισθάνθηκα ότι είχε έρθει η ώρα να κάνω την πιο κρίσιμη ερώτηση:

-Δηλαδή απ’ το 0 μέχρι το 100 τι βαθμολογία θα του ’βαζες;

Αν είχα μπροστά μου τον παλιό μου συμμαθητή και μαθηματική διάνοια, Ρότζερ Μπίλμπο, που αργότερα έκανε μεταδιδακτορικό στις τεχνικές βελτιστοποίησης και στις εφαρμογές των αριθμητικών μεθόδων, αναμφισβήτητα θα μου απαντούσε κάτι του στυλ 25π + 2e, όπου e ο αριθμός του Όιλερ. Έχοντάς τον κατά νου θεώρησα σκόπιμο να προσθέσω:

-Παρακαλώ, δώσε μου βαθμολογία με μη αρνητικό ακέραιο.

Αλλά είπα να’ ναι απ’ το 0 μέχρι το 100. Και αν βρήκε το βιβλίο μου τελείως χάλια; Αν θεωρεί ότι είναι για μηδέν; Ω, να πάρει! Είπε ότι δεν ήταν κακό, αλλά ποτέ δεν ξέρεις…

-Με θετικό ακέραιο για την ακρίβεια, συμπλήρωσα ξανά.

Η Έιμι έβγαλε τη γλώσσα της και άρχισε να χαϊδεύει κυκλικά πρώτα το κάτω και ύστερα το πάνω χείλος. Ένδειξη ότι σκεφτόταν. Όταν εξήλθε απ’ την αφηρημάδα της, μου χαμογέλασε γλυκά.

-Ε, γύρω στο 74. Όχι, άντε, 75. Κάπου εκεί πάντως.

Κάθε φορά που ακούω αναγνώστη ή αναγνώστρια να δίνει στο έργο μου βαθμολογία χαμηλότερη από 90 στα 100 νιώθω πως βράζω από μέσα. Με το ζόρι συγκρατιέμαι να μην ξεσπάσω. Μου ’ρχεται να σηκωθώ, να αρπάξω όποιο εύθραυστο αντικείμενο βρεθεί στο οπτικό μου πεδίο και να το πετάξω προς τον κοντινότερο τοίχο. Να τα διαλύσω όλα. Να γεννήσω χάος. Να μετατραπώ σε καταστροφέα. Σε εξολοθρευτή. Να αρχίσω να βρίζω.

Φυσικά καταλήγω να κρύβω καλά αυτές μου τις διαθέσεις. Ή τουλάχιστον νομίζω ότι κατορθώνω να τις κρύψω. Δεν ξέρω.

Στην εκδότριά μου απευθύνθηκα μειλίχια:

-75, ε; Τη βρίσκω πολύ ικανοποιητική βαθμολογία, Έιμι. Και προφανώς καταλαβαίνω ότι δε γίνεται να αρέσουν σε όλους τα έργα μου. Δηλαδή εσένα σου άρεσε λιγάκι, απλώς δεν το βρήκες άριστο. Έχεις κάθε δικαίωμα να υιοθετείς τέτοια άποψη, Έιμι. Τη σέβομαι απόλυτα και σου είμαι χίλιες φορές ευγνώμων που την εξέφρασες και μοιράστηκες τις παρατηρήσεις σου μαζί μου.

Αλλά αν συνεχίσεις να βάζεις κάτω από 90 στα 100 στα μυθιστορήματά μου, δεν ξέρω αν θα συνεχίσω να σε καλώ στο εξοχικό μου, μουρμούρισα έπειτα από μέσα.

Ήπια τόσες γουλιές τζιν όσες ήταν αρκετές για να μου κάψουν τον λαιμό. Ύστερα ξαναγέμισα το ποτήρι μέχρι πάνω. Σώπασα.

-Αυτός είναι και ένας απ’ τους βασικούς λόγους για τους οποίους θέλαμε τόσο πολύ να σε δούμε με τον Ρικάρντο, είπε η εκδότρια, και η φωνή της έσταζε μέλι, γάλα, ροδέλαιο και… δηλητήριο οχιάς!

Ο ατζέντης μου ρεύτηκε με το που άκουσε να ξεστομίζουν το όνομά του. Κάρφωσε το ερωτηματικό του βλέμμα στα χείλη της Έιμι.

-Ρικάρντο, αγάπη μου, θα πεις στον Άλαν για το δώρο που είχαμε σκοπό να του κάνουμε; Το χαμόγελο της Έιμι έφτανε μέχρι τα αυτιά και φανέρωνε δυο σειρές από άσπιλα και άψογα αστραφτερά κατάλευκα δόντια.

Ο καημένος ο φουκαράς ο Ρικάρντο φαινόταν μπερδεμένος. Τη ρώτησε σαστισμένα:

-Ποιο δώρο λες;

Έχει τόση πλάκα να παρατηρείς τον Ρικάρντο να τα χάνει. Το κεφάλι του αρχίζει να δονείται και το τσουλούφι μαλλιά που πετάγεται πάνω απ’ το κούτελό του να κυματίζει ρυθμικά.

-Εκείνο το δώρο που θα βελτιστοποιούσε τη λογοτεχνική εκφραστικότητα του φίλου μας, Ρικάρντο, αγάπη μου.

-Αααααααα! -Το πρόσωπο του ατζέντη άστραψε-. Τη ΔΗΜΑΝ λες!

-Τι θα πει ΔΗΜΑΝ; ρώτησα γεμάτος περιέργεια.

-Δημιουργική Αναγέννηση, αποσαφήνισε ο Μαλρόζα. Είναι ένα λογισμικό που διαβάζει τις σκέψεις σου και τις μετατρέπει αυτοματοποιημένα σε λέξεις, φράσεις και προτάσεις.

-ΔΗΜΑΝ, που είναι τα αρχικά της Δημιουργικής Αναγέννησης, αναφώνησα. Μάνα μου! Ακούγεται σαν όνομα αποτυχημένου κεντροαριστερού κόμματος που μάταια προσπαθεί να παντρέψει τον κοινωνικό φιλελευθερισμό με τον δημοκρατικό σοσιαλισμό, προκειμένου να ξεγελάσει τον κοσμάκη και να κερδίσει καμιά έδρα παραπάνω στη Bουλή.

Ο Ρικάρντο γέλασε απ’ τα βάθη της καρδιάς του. Και η Έιμι γέλασε η άτιμη, αλλά πιο συγκρατημένα. Το παίζει λίγο ξινή ώρες ώρες, μα εγώ το ξέρω ότι βρίσκει τους αστεϊσμούς μου πολύ πετυχημένους. Απλώς φοβάται να εκδηλωθεί το κορίτσι μας.

-Και λοιπόν; Τι ακριβώς κάνει αυτή η ΔΗΜΑΝ;

-Θαύματα, Άλαν, θαύματα! -Ο Μαλρόζα είχε ενθουσιαστεί για τα καλά-. Δε σου ’χει τύχει να ’χεις στο κεφάλι σου φοβερές ιστορίες, καταπληκτικές ιστορίες, να ’χεις στήσει την πλοκή ολόκληρου μυθιστορήματος με κάθε λεπτομέρεια, αλλά όταν κάθεσαι μπροστά στο λάπτοπ να μη βρίσκεις τις κατάλληλες λέξεις να καταγράψεις την ιστορία; Να νιώθεις πως χάνεσαι; Να γράφεις μερικές σελίδες, αλλά διαβάζοντάς τις εκ των υστέρων να αισθάνεσαι ότι είναι πολύ υποδεέστερες σε σχέση με όσα είχες αρχικά κατά νου;

-Ναι, η αλήθεια ήταν ότι αυτό μου συνέβαινε όλη την ώρα, ένευσα καταφατικά.

-Με τη ΔΗΜΑΝ δεν έχεις να ανησυχείς για τίποτα! Η ΔΗΜΑΝ ξέρει ακριβώς τι θες να πεις και το λέει για σένα. Και μόλις διαβάσεις αυτά που θα αναγραφούν στην οθόνη, θα ξαφνιαστείς που θα είναι ακριβώς αυτά που είχες στο μυαλό σου. Και ήδη την χρησιμοποιούν καταξιωμένοι συγγραφείς, όπως η Μπάρμπαρα Κάλμαν και ο Κιαμάλ Ορσάν.

-Ποιοι; τον διέκοψα έντρομος. Εκείνη η αδαής που κάθε δίμηνο ξερνάει από ένα φθηνό ρομάντζο για ηλικιωμένες αριστοκράτισσες που τσιλιμπουρδίζουν με νεαρότερους άνδρες και εκείνος ο παλιάτσος με τις απόλυτα προβλέψιμες αστυνομικές ιστοριούλες που είναι ανίκανες να αιφνιδιάσουν τον αναγνώστη και να τον κρατήσουν σε αγωνία;

Πλατάγησα με τις παλάμες. Ειρωνικά φυσικά.

-Σπουδαία πρότυπα μου βρίσκεις, Ρικάρντο. Αν ο Ορσάν είναι καταξιωμένος συγγραφέας, τότε εγώ αξίζω Πούλιτζερ.

-Μας νοιάζει ότι πουλάνε, Άλαν. Το «Φόνος στη Μέση της Ερήμου» του Ορσάν είχε σχεδόν τις διπλάσιες πωλήσεις απ’ το «Ο Μπερδεμένος Χρονοταξιδιώτης» που ’χες γράψει πρόπερσι!

-Γιατί ως γνωστόν ο αριθμός των πωλήσεων ενός βιβλίου αναδεικνύει πάντα την καλλιτεχνική του αξία, γκρίνιαξα ψιθυριστά.

-Μην αλλάζεις το θέμα της συζήτησης, Αλ! Είτε θεωρείς τον Ορσάν σπουδαίο, είτε όχι, αυτό που έχει σημασία είναι ότι η ΔΗΜΑΝ τον βοηθά να γράφει καλύτερα σε σχέση με προηγουμένως. Έχω διαβάσει ιστορίες του γραμμένες πριν και μετά την έναρξη της χρήσης της και έχω να σου πω ότι η αλλαγή είναι αξιοσημείωτη!

Αναπήδησα έκπληκτος και εν μέρει έντρομος στην καρέκλα μου.

-Εσύ έχεις διαβάσει ολόκληρο βιβλίο στη ζωή σου; Σοβαρά;

Ο Μαλρόζα δε σχολίασε. Δεν θα κατάλαβε ότι η έκπληξή μου ήταν ειλικρινής και όχι απόπειρα να το παίξω είρωνας, εξυπνάκιας ή αστειάκιας, που είμαι όλα αυτά, αλλά εκείνη τη στιγμή δεν είχε και τόση σημασία.

-Και λοιπόν; Πώς λειτουργεί αυτό το θαύμα της σύγχρονης τεχνολογίας; ρώτησα βαριεστημένα.
-Κάμποσες βελόνες εισέρχονται κάτω από το δέρμα μέσα στο κεφάλι σου και συνδέονται με το νευρωνικό σου δίκτυο, είπε νωχελικά ο Μαλρόζα. Αλλά μη φοβάσαι. Δεν πονάει. Δεν νιώθεις τίποτα. Το ’χουν τελειοποιήσει.

-Δε φοβάμαι τον πόνο, Ρικάρντο. Φοβάμαι μη χάσω τη συνείδησή μου… Ή μήπως το δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου μου αρχίσει να υπολειτουργεί και απαξιωθεί η δημιουργικότητά του.

-Χαχαχαχα, Αλ. Μα πόσο πίσω έχεις μείνει. Οι νευρολόγοι έχουν καταρρίψει την αντίληψη ότι το αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου είναι το αναλυτικό, λογικό και πρακτικό μέρος του, ενώ το δεξιό το ποιητικό, αισθηματικό και δημιουργικό. Η δημιουργικότητα δεν αφορά μια μόνο περιοχή ή πλευρά του εγκεφάλου. Αντ’ αυτού ολόκληρη η δημιουργική διαδικασία συναποτελείται από ένα σύνολο αλληλεπιδρόντων γνωστικών διαδικασιών και συναισθημάτων, τα μισά απ’ τα οποία συμβαίνουν ασυνείδητα. Ο Ρικάρντο ξερόβηξε. Εγώ τον κοιτούσα με μάτια έτοιμα να ξεπηδήσουν απ’ τις κόγχες.

Κάθε φορά περιοχές του εγκεφάλου που ανήκουν είτε στο δεξί είτε στο αριστερό ημισφαίριο συνεργάζονται για να ολοκληρωθεί η δημιουργική διαδικασία, μέσω μιας δυναμικής αλληλεπίδρασης κατανεμημένων εγκεφαλικών περιοχών που λειτουργούν σε δίκτυα μεγάλης κλίμακας. Η ΔΗΜΑΝ καταγράφει και το μικρότερο ερέθισμα απ’ τον εξωτερικό κόσμο και την επίδραση που προκαλεί στα προαναφερθέντα δίκτυα μεγάλης κλίμακας.

Έστω ότι παρατηρείς μια εικόνα ενώ κάθεσαι ξαπλωμένος στην παραλία και αυτή η εικόνα σε εμπνέει να αποτελέσει τοπίο στο λογοτεχνικό έργο που θα γράψεις. -Οφείλω να ομολογήσω ότι ο Ρικάρντο είχε αρχίσει και μιλούσε με μεγαλύτερη ζωηράδα και σβελτάδα απ’ όσο είχα συνηθίσει να τον ακούω-. Η ΔΗΜΑΝ ξέρει τι συμβαίνει εκείνη τη στιγμή, δηλαδή κατά την ενεργοποίηση του οπτικοχωρικού δικτύου, γιατί διαβάζει την επικοινωνία ανάμεσα στον οπτικό φλοιό που βρίσκεται στον ινιακό λοβό με το συνειρμικό οπτικό πεδίο που βρίσκεται περιφερειακά του οπτικού φλοιού, αλλά και την βρεγματο-ινιακή περιοχή όπου λαμβάνει χώρα η αναγνώριση-αντίληψη της εικόνας που παρατηρείς, ενώ εσύ μετακινείς αυτήν την εικόνα στη φαντασία σου. Την ώρα που προσπαθείς να αποδώσεις την εικόνα με λέξεις, η ΔΗΜΑΝ παρακολουθεί την περιοχή του Μπροκά και ακόμη περισσότερο την περιοχή Βέρνικε, προμαντεύει τη γλώσσα που θες να χρησιμοποιήσεις και μέσα από τεράστιες βάσεις δεδομένων ανακαλεί λέξεις και φράσεις με τις οποίες θα βελτιστοποιήσει τον τρόπο με τον οποίον θες να αποδώσεις την εικόνα που παρατηρείς! Και εμφανίζει στην οθόνη της το τέλειο κείμενο της περιγραφής. Θαύμα δεν είναι; Δεν σου είπα ότι είναι θαύμα;

Είχα την αίσθηση ότι ο καταιγισμός με άγνωστους όρους είχε σταματήσει, αλλά πού τέτοια τύχη!

-Για να είμαι απόλυτα τίμιος, ας επισημάνω ότι η ΔΗΜΑΝ δεν καταγράφει απλώς τη λειτουργία του εγκεφάλου σου, αλλά επιδρά πάνω της… Και ειδικά στη λειτουργία του θαλάμου που είναι το κέντρο των πάντων – από την αίσθηση και την κίνηση μέχρι το συναίσθημα και το ένστικτο! Το κάνει όμως με μοναδικό σκοπό να ενισχύσει τη δημιουργικότητά σου. Αν είσαι σε φάση που θέλεις να φανταστείς νέες προοπτικές, η ΔΗΜΑΝ διατάζει τη μερική αναστολή των δικτύων εκτελεστικών λειτουργιών που είναι χρήσιμα μόνο όταν προσπαθείς να λύσεις ένα πολύπλοκο πρόβλημα το οποίο απαιτεί μνήμη εργασίας. Κατ’ αυτόν τον τρόπο το προεπιλεγμένο δίκτυο ή δίκτυο φαντασίας, όπως μ’ αρέσει να το αποκαλώ, δηλαδή ένα δίκτυο που αποτελείται από περιοχές βαθιά μέσα στον προμετωπιαίο φλοιό και τον κροταφικό λοβό που επικοινωνούν με περιοχές του βρεγματικού φλοιού, έχει μεγαλύτερη ελευθερία να δράσει. Ο εγκέφαλός σου, λοιπόν, εκτελεί ψυχικές προσομοιώσεις που συνθέτουν εναλλακτικές, προοπτικές και σενάρια, τα οποία θα ήταν σε θέση να αξιοποιηθούν σε ένα λογοτεχνικό έργο. Η ΔΗΜΑΝ καταγράφει διεξοδικά αυτά τα σενάρια και τα επεξεργάζεται για σένα!

Είχα την ελπίδα ότι στην επιστημονική διάλεξη θα έμπαινε ένα τέλος κάπου ’κει, μα ο Μαλρόζα την ανανέωσε απτόητος:

-Και πού ’σαι; Η νέα έκδοση της ΔΗΜΑΝ που θα κυκλοφορήσει τον ερχόμενο Μάιο θα περιέχει και σκάνερ λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας τελευταίας τεχνολογίας. Προς το παρόν το μηχάνημα είναι λίγο ογκώδες, αλλά οι μηχανικοί ήδη ρίχνουν στο τραπέζι ιδέες για τη σμίκρυνσή του. Ένα λογισμικό θα βελτιώνει την ακρίβεια στην εικόνα που ειδάλλως αλλοιώνεται από τις κινήσεις του κεφαλιού του. Θα είναι φοβερές οι εικόνες που θα προκύπτουν. Από τώρα σε ζηλεύω που θα χρησιμοποιείς τη συσκευή. Αλλά και εμφανισιακά θα είναι πανέμορφη. Μια μεταμοντερνιστική διάταξη. Για να μη σχολιάσω και τα αναπτυγμένα συστήματα ανάληψης πληροφοριών σε συνεργασία με τον ιππόκαμπο. Αλλά το καλύτερο είναι ότι πριν την έναρξη λειτουργίας, το νέο μοντέλο ΔΗΜΑΝ μπορεί να ρυθμίζεται ώστε να συνυπολογίζει τα προσωπικά χαρακτηριστικά του χρήστη, λ.χ. αν χρησιμοποιεί περισσότερο περιοχές γευστικής αντίληψης του εγκεφάλου ή αν για την ανάκληση ενός συμβάντος στηρίζεται παραπάνω στους ήχους. Με πιάνεις;

Είχα απομείνει ανίκανος να αρθρώσω λέξη. Κοιτούσα τον Μαλρόζα με ανοιχτό το στόμα. Η Έιμι μου χαμογελούσε συγκαταβατικά.

-Ε; Δεν θα με ρωτήσεις κάτι; Δεν έχεις τίποτα να σχολιάσεις;

-Ναι… Ναι, τραύλισα, ενώ η όψη μου πρέπει να φάνταζε ολίγον ταραγμένη σαν να ’χα πετύχει φάντασμα. Έχω να σχολιάσω ότι τόσον καιρό σε είχα για έναν τελείως άχρηστο κουφιοκέφαλο κρετίνο και υπέθετα ότι το IQ σου στην χειρότερη περίπτωση ήταν όσο ενός ραδικιού και στην καλύτερη όσο μιας κατσίκας. Και τώρα ξαφνικά εμφανίζεται ένας νέος Ρικάρντο μπροστά μου ψαγμένος και εμπειρογνώμων νευροεπιστήμονας. Μου την έφερες, δικέ μου!

Ο Ρικάρντο κοκκίνισε ο καημενούλης. Το κομπλιμέντο μου έπιασε τόπο. Το ’χω με το να λέω επαίνους στους ανθρώπους γενικά. Έτσι φαίνεται.

-Ε, να, είναι που είμαι και φυσιολόγος στο δεύτερο πτυχίο. Δε σ’ το έχω αναφέρει ποτέ, ε;

-Όχι! Ποτέ! Σε βρίσκω ικανό να σε προσλάβουν στη NASA με τέτοιες γνώσεις πάντως.

Δεύτερο πετυχημένο κομπλιμέντο. Ο Ρικάρντο κοκκίνισε ακόμη περισσότερο.

-Εεεεε, είχα υποβάλει αίτηση για συμμετοχή σε πρόγραμμα ιατρικής παρακολούθησης αστροναυτών σε αντίξοες συνθήκες στον ESA τώρα που το λες. Στα νιάτα μου βέβαια…

-Αλήθεια; Κοίταξα τον Μαλρόζα με δυσπιστία. Και σε δέχτηκαν;

-Μπα. Έκανα υπερβολική χρήση κοκαΐνης σ’ εκείνη την περίοδο της ζωής μου και με πήρανε πρέφα κατά τις πρώτες δοκιμαστικές βδομάδες. Μετά με πέταξαν με τις κλωτσιές…

-Και τώρα την πληρώνω εγώ που σ’ έχω προσλάβει για ατζέντη. Καταλαβαίνω. Πάντως να μιλάς πιο πολύ για επιστήμη. Ο λόγος σου γίνεται πιο ζωντανός, η έκφρασή σου αποκτά περισσότερη πειθώ και μπορείς να ψαρώσεις εύκολα καμιά ανίδεη από βιολογία γιαγιά ή καμιά ελαφρόμυαλη εικοσάχρονη. Και αυξάνονται και οι πιθανότητές σου να πηδήξεις. Ειδικά αν βρεθείς ποτέ σε παρέα με χίπστερ γκόμενες που να τη βρίσκουν με τέτοια και να μην προσέχουν ιδιαίτερα τη φάτσα σου.

-Ω, Άλαν! Σ’ ευχαριστώ για τα ευγενικά σου λόγια! Αυτό σημαίνει ότι έπεισα και εσένα να χρησιμοποιήσεις τη ΔΗΜΑΝ;

Το βλέμμα μου έγινε χαιρέκακο. Συνοφρυώθηκα, αλλά ένα ειρωνικό χαμόγελο σχηματίστηκε στα χείλη μου.

-Φυσικά και όχι! Είμαι εγώ ελαφρόμυαλη εικοσάχρονη για να με πείσεις;

Η αλήθεια είναι ότι ο Ρικάρντο με είχε ψαρώσει και μένα, αλλά δεν ήθελα να το παραδεχτώ.

-Δηλαδή αμφισβητείς τα πλεονεκτήματα της ΔΗΜΑΝ; Θα αρχίσω να παρεξηγούμαι, αλύχτησε ο Ρικάρντο φανερά εκνευρισμένος.

-Πλεονεκτήματα; Αμφιβάλλω ότι έχει τόσα πολλά πλεονεκτήματα. Εσύ και η Έιμι υπονοείτε ότι η συσκευή αυτή με το απαίσιο όνομα υπερτερεί έναντι της νοημοσύνης μου!

-Δεν τη συγκρίναμε με τη νοημοσύνη σου, Άλαν, επενέβη η εκδότριά μου. Άλλος είναι ο ρόλος της ΔΗΜΑΝ. Είναι συμπληρωματικός… Να σε ολοκληρώσει, όχι να σε υποβιβάσει. Να οδηγήσει τον τρόπο έκφρασής σου στην τελειότητα. Να μετατρέψει τις τυχόν άχαρες λέξεις που σου ’ρχονται στο μυαλό σε κομψές και γλαφυρές.

-Και αν θέλω οι λέξεις μου να είναι άχαρες; διαμαρτυρήθηκα με παραπονιάρικο ύφος. Κι αν σκοπός μου είναι να είμαι καυστικός και να μην εκφράζομαι ωραία; Θα μπορέσει η ΔΗΜΑΝ σας να εντοπίσει και ικανοποιήσει την επιθυμία μου αυτή;

Η Έιμι και ο Μαλρόζα κοιτάχτηκαν προβληματισμένοι. Ο Ρικάρντο μουρμούρισε υπόκωφα:

-Όλο το παίζεις δύσκολος, Αλ. Λες ότι εγκρίνεις την εξέλιξη της τεχνολογίας, αλλά γίνεσαι σκεπτικός μόλις βρεθείς αντιμέτωπος με ένα νέο επίτευγμα. Θα μείνεις πίσω απ’ τους συναδέλφους σου, αν δεν προμηθευτείς μια ΔΗΜΑΝ – εγώ αυτό ξέρω. Και ναι, Άλαν, η ΔΗΜΑΝ είναι σχεδιασμένη, ώστε να μπορείς να είσαι σαρκαστικός με κάποιον απ’ τους ήρωες του βιβλίου σου.

-Ακόμα και με τον εαυτό μου; Σαν αφηγητής μπορεί να θέλω να είμαι σαρκαστικός με τον εαυτό μου. Θα με αφήσει η ΔΗΜΑΝ να αυτογελοιοποιηθώ; Να με κατακρίνω; Να κοροϊδέψω το ίδιο μου το ήθος; Ή θα το εκλάβει ως ατέλεια και θα αποπειραθεί να με διορθώσει.

Η Έιμι κούνησε περιφρονητικά το χέρι.

-Μπα. Είμαι βέβαιη ότι η ΔΗΜΑΝ θα ξέρει πότε θες να είσαι σαρκαστικός με τον εαυτό σου. Και θα τα καταφέρει να σε σαρκάσει καλύτερα και από σένα τον ίδιο.

Γέλασα καθαρά, αβίαστα, ασύστολα, απροκάλυπτα, αυθόρμητα, δυνατά.

-Χαχαχαχαχα! Μα αυτό είναι αδύνατο! Καμία τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να με σαρκάσει καλύτερα από μένα τον ίδιο.

Κατόπιν σώπασα. Έμεινα λιγομίλητος από ’κείνη τη στιγμή και έπειτα, ενώ περίμενα υπομονετικά ο Ρικάρντο και η Έιμι να πιουν τα ποτά τους και να ξεκουμπιστούν απ’ το σπίτι μου.

Για το υπόλοιπο εκείνης της επίσκεψης καθόμουν κατσουφιασμένος στην καρέκλα μου. Δεν έδινα καν προσοχή στις εξάρσεις του ατζέντη για τις νέες επιστημονικές μελέτες πάνω σε περιοχές του εγκεφάλου με δυσανάλογα μεγαλύτερο αριθμό συνδέσεων με άλλες περιοχές για τη βελτιστοποίηση της εγκεφαλικής συνδεσιμότητας και μεταφοράς πληροφοριών σε μεγάλες αποστάσεις. Αισθανόμουν σαν να είχα κάνει κρύο ντους. Ή σαν να είχα φάει αρνίσιο κρέας που το ’χαν αλείψει με σοκολάτα και μαρμελάδα φράουλα. Μπορεί η ΔΗΜΑΝ να έβρισκε πιο κομψά λόγια για να περιγράψει το πώς ακριβώς αισθανόμουν τότε, αλλά ελπίζω να πιάσατε το νόημα και χωρίς να καταφύγω στη χρήση της…

 

* * *

 

Δεν είμαι στενόμυαλος γενικά. Ό,τι και αν λένε οι φίλοι μου για μένα. Όταν ακούσω για ένα πρωτότυπο προϊόν που βγήκε στην αγορά, αμέσως θα μπω στο διαδίκτυο και θα αναζητήσω περισσότερες πληροφορίες γι’ αυτό. Και με τη ΔΗΜΑΝ το ίδιο έκανα. Αναμενόμενο. Στο κάτω κάτω αν μπορεί ο Ρικάρντο Μαλρόζα να καταλάβει από νευρολογία, μπορεί ο καθένας!

Με εξέπληξε που οι ερευνητές είχαν αποπειραθεί να συνδέσουν κάποιες δομές του εγκεφάλου με τη δημιουργικότητα εδώ και δεκαετίες. Από παλιά ήταν γνωστή η σχέση μεταξύ της δημιουργικής επίλυσης προβλημάτων και της αυξημένης δραστηριότητας στην παρεγκεφαλίδα που θεωρείτο το κέντρο συντονισμού των κινήσεων του σώματος. Μάλιστα είχε αποδειχτεί ότι η ενεργοποίηση των κέντρων εκτελεστικού ελέγχου του εγκεφάλου, οι περιοχές δηλαδή του εγκεφάλου που συνδέονται με τη σχεδίαση, την οργάνωση και τη διαχείριση των δραστηριοτήτων, συνδέεται αρνητικά με τη δημιουργική εκτέλεση μιας εργασίας. Επιπλέον, ο εξαναγκασμός ενός ανθρώπου να σκέφτεται δημιουργικά μπορεί στην πραγματικότητα να παρεμποδίσει τη δημιουργικότητά του. Συνεπώς, η δημιουργική δραστηριότητα χρειάζεται να πραγματοποιείται σε συνθήκες ευχάριστου περιβάλλοντος που να αυξάνουν την απόδοση και να εξαφανίζουν τους παράγοντες που προκαλούν άγχος.

Τέτοιο φιλικό προς τον χρήστη περιβάλλον αποσκοπούσε να χτίσει η ΔΗΜΑΝ με την προβολή εικόνων που ανακουφίζουν το μάτι εν ώρα χρήσης, πολλές φορές υπό τη συνοδεία μουσικής. (Ή μάλλον να προκαλέσει στον χρήστη την ψευδαίσθηση ότι βρίσκεται σε ευχάριστο περιβάλλον, υποβάλλοντάς τον σε μερική νάρκωση και παράλληλα απενεργοποιώντας προσωρινά κάποιες περιοχές εκτελεστικού ελέγχου. Ζήτω η ψυχεδέλεια!).

Η δημιουργικότητα είναι σαν τη στύση, τώρα που το σκέφτομαι. Όσο περισσότερο χαλιέσαι να την τελειοποιήσεις, τόσο πιο πολύ απομακρύνεσαι απ’ το επιθυμητό αποτέλεσμα…

Ασφαλώς άλλες ερευνητικές ομάδες είχαν επισημάνει ότι το γράψιμο από μόνο του ήταν αρκετό για την αντιμετώπιση του άγχους ακόμα και με τη μορφή σύνθεσης κειμένου στο μυαλό δίχως την αποτύπωσή του σε χαρτί. Απ’ την άλλη, βέβαια, με το γράψιμο οι συγγραφείς ανέκαθεν ήταν σε θέση να επηρεάσουν τους αναγνώστες τους εμφυτεύοντας συναισθήματα, σκέψεις και ιδέες στο μυαλό τους και μέσω της κάθαρσης λυτρώνοντας απ’ το άγχος και το αναγνωστικό κοινό. Απαραίτητη προϋπόθεση για να λειτουργήσει σωστά όλος αυτός ο ανασχηματισμός του νου του αναγνώστη όμως ήταν να καταπολεμηθούν οι μεγαλύτεροι εχθροί του αρραβώνα της δημιουργικής γραφής με την απελευθερωτική καθαρτική ανάγνωση. Να δολοφονηθούν βάναυσα οι θανάσιμοι εχθροί της ποιοτικής λογοτεχνίας και των πυλώνων της ανθρώπινης ανανεωτικής δομικής καλλιτεχνικής σκέψης: τα κλισέ∙ οι φράσεις που μας είναι τόσο οικείες που όταν υποπέσουν στην αντίληψή των αισθητήριων οργάνων μας τα τελευταία αντιδρούν νωθρά και στην τελική η νόηση του δέκτη τις εκλαμβάνεται απλά ως ακολουθία λέξεων που έχει συναντήσει επανειλημμένα στο παρελθόν. Οι φράσεις εκείνες που όχι απλά δε γεννούν συναισθήματα, αλλά πνίγουν τα ήδη διαμορφωμένα. Και η ΔΗΜΑΝ είχε μια βασική αποστολή να διεκπεραιώσει: την αποκοπή των κλισέ. Τη δολοφονία των κλισέ. Το ανελέητο πετσοκόψιμο των κλισέ με ειδικό αλγόριθμο και την αντικατάστασή τους με λεκτικές καινοτομίες.

Ή τουλάχιστον αυτό προσποιούταν πως έκανε. Δεν την έχω δοκιμάσει για να ξέρω με σιγουριά αν ήταν καλή στη δουλειά της. Αλλά για να φτάσει η ΔΗΜΑΝ στο σημείο να είναι δημιουργική και να εξοπλιστεί με προγράμματα αντικατάστασης των κλισέ με καινοτόμες εκφράσεις, έπρεπε να περάσουν δεκαετίες βιολογικής μελέτης των λειτουργιών στον εγκέφαλο που σχετίζονται με τη δημιουργικότητα…

Ως γνωστόν, οι πιο πολλές από τις λειτουργίες υψηλού επιπέδου σε έναν ανθρώπινο εγκέφαλο ανακύπτουν από τα έξι στρώματα των νευρικών κυττάρων και χάρη στους δενδρίτες που είναι ενσωματωμένοι σε μια τεράστια επιφάνεια, που ονομάζεται εγκεφαλικός φλοιός. Η τελευταία είναι συμπιεσμένη σε όγκο αρκετά μικρό ώστε να χωρέσει σε ένα κεφάλι ικανό να στηριχτεί και να κουβαληθεί απ’ τους ώμους μας. Πέραν των περιοχών του εγκεφάλου που συλλέγουν αισθητηριακές πληροφορίες από όργανα όπως τα μάτια, τα αυτιά ή τη μύτη, στο κεφάλι μας εκτυλίσσονται και εκτεταμένες περιοχές, οι οποίες ονομάζονται συνειρμικοί φλοιοί και μας βοηθούν να ερμηνεύουμε την εξειδικευμένη πληροφορία που συλλέγεται από τις κύριες οπτικές, ή ακουστικές, ή σωματαισθητικές περιοχές. Για παράδειγμα, κατά την ανάγνωση λέξεων με μαύρο χρώμα από τις σελίδες ενός βιβλίου στον οπτικό φλοιό καταγράφονται μαύρες γραμμές σε λευκό φόντο. Το μυαλό στη συνέχεια μέσω πολύπλοκων διαδικασιών διαβιβάζει τα εν λόγω μαύρα γράμματα σε συνειρμικές περιοχές του φλοιού, έτσι ώστε το νόημα να συνδεθεί με αυτά και ύστερα στις περιοχές γλωσσικής συσχέτισης στους κροταφικούς λοβούς, έτσι ώστε οι λέξεις να συνδέονται όχι μόνο μεταξύ τους αλλά και με τις αναμνήσεις που σχετίζονται μ’ αυτές και που τις προσδίδουν πιο πλούσια νοήματα. Αυτές οι συσχετισμένες αναμνήσεις και τα αντίστοιχα νοήματα συνθέτουν το λεξικό στο οποίο γίνεται προσπέλαση από κάθε άτομο κάθε φορά που απαιτείται να διαβάσει, μιλήσει, γράψει ή ακούσει. Κι εφόσον ο κάθε άνθρωπος διαθέτει διαφορετικές λεκτικές αναμνήσεις, το προαναφερθέν λεξικό διαφέρει από οντότητα σε οντότητα. Οι μεγάλοι συγγραφείς έχουν στην κατοχή τους πλουσιότερο λεξικό στους κροταφικούς συνειρμικούς φλοιούς τους, αλλά και διαφορετική πολυπλοκότητα των συνδέσεων των φλοιών με άλλες συνειρμικές περιοχές των μετωπιαίων, βρεγματικών και ινιακών λοβών. Η ΔΗΜΑΝ, λοιπόν, διέθετε ξεχωριστή επιλογή εμφύτευσης επιπρόσθετων λεκτικών νοημάτων στα λεξικά των κροταφικών συνειρμικών φλοιών των χρηστών της.

Η ΔΗΜΑΝ έκανε ακόμα απελπισμένες απόπειρες να διατηρήσει όσο το δυνατόν πιστότερα το ύφος του εκάστοτε συγγραφέα-χρήστη. Γι’ αυτό προσπαθούσε να ανακαλύψει όλα τα στοιχεία και περιστατικά που είχαν σφυρηλατήσει την προσωπικότητά του καταφεύγοντας τακτικά στην επεισοδιακή «αυτοβιογραφική» μνήμη του εγκεφάλου του, όπου διαφυλάσσονται πληροφορίες που έχουν να κάνουν με τις προσωπικές εμπειρίες του ατόμου – ακολουθιακές πληροφορίες συνδεδεμένες με τον χρόνο. Η συσκευή κάθε φορά ανάγκαζε τον χρήστη να ανακαλέσει ένα συγκεκριμένο γεγονός του παρελθόντος που πιθανώς να έμοιαζε με τη σκηνή που διαδραματιζόταν στο υπό συγγραφή λογοτεχνικό έργο.

Και φυσικά η ΔΗΜΑΝ ήταν προγραμματισμένη να διαβάζει τους ελεύθερους συνειρμούς των συγγραφέων διεισδύοντας στα υποσυνείδητά τους. Να ενισχύει τις ασυνείδητες διαδικασίες που συνδράμουν στη δημιουργική εργασία και γέννηση ιδεών του μυαλού σε μια σχεδόν ονειρική κατάστασή του. Να χαλαρώνει το ίδιο το μυαλό, ώστε μετά από σειρά μακρών περιόδων προετοιμασίας και εκκόλαψης να επέρχεται μια απροσδόκητη στιγμή επιφοίτησης.

Τα βράδια, όσο βούρτσιζα τα δόντια ή ξυριζόμουν, χαλάρωνα το μυαλό μου και το άφηνα να ρέει ελεύθερα. Τότε ήταν που καθόμουν και αναλογιζόμουν τη σημασία της δημιουργικότητας – μια ζωτική σημασία για την εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού και την καλλιέργεια των διαδικασιών που απαρτίζουν την ανθρώπινη λογική ενός πολύπλοκου κατασκευάσματος. Μα σάμπως δημιουργικοί είναι μονάχα οι χαρισματικοί, οι ιδιοφυΐες ή μήπως προοπτική για την επίτευξη παραγωγικής καινοτομίας κρύβει μέσα του και ο πιο απαρατήρητος ανάμεσα στους ανθρώπους; Και αν οι διερευνητικές δοκιμές της σκέψης μέχρι και του πιο ατάλαντου όντος μπορούν να ξεπεράσουν τα ίδια τους τα όρια με την διέγερση από μια μηχανή; Και αν οι ενίοτε ατάλαντοι καθίσουν στους θρόνους που προορίζονται για τις αυθεντίες στο πάνθεον της λογοτεχνίας;

Μα μήπως γίνομαι ελιτιστής; Ποιος είμαι εγώ που θα κρίνω σε ποιον επιφυλάσσει η μοίρα να γίνει αυθεντία;

Αλλά όχι – δε νομίζω ότι η ΔΗΜΑΝ θα κατορθώσει να μεταμορφώσει τον κάθε τυχαίο απαίδευτο τυπάκο σε συγγραφέα. Δεν το αρνούμαι φυσικά ότι οι επόμενές της εκδόσεις θα συμπεριλαμβάνουν και άλλες πιασάρικες λειτουργίες. Ενσωματωμένα όργανα για απεικόνιση τανυστή διάχυσης ή μαγνητοεγκεφαλογραφία για την πληρέστερη αξιολόγηση χαρακτηριστικών του εγκεφάλου που συνδέονται με την εκτέλεση μιας διαδικασίας συγγραφής ίσως. Ή και ολόκληρη εργαλειοθήκη για αυτοματοποιημένες χειρουργικές επεμβάσεις που θα αποσκοπούν στη μεταβολή του όγκου της φαιάς ουσίας σε υποφλοιικές περιοχές. Μήπως κυκλώματα για διέγερση με ηλεκτρικούς παλμούς περιοχών που σχετίζονται με το συναίσθημα; Ή εξελιγμένο σύστημα που θα καθοδηγεί τη ροή των πληροφοριών ανάμεσα σε διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου; Αλλά όλα αυτά τα μαραφέτια απλά θα μετατρέψουν τον εγκέφαλο του χρήστη σε πουρέ. (Σε σάλτσα. Σε σαλάτα. Σε σούπα… Εντάξει, δεν ξέρω ποια είναι η βέλτιστη λέξη που ταιριάζει καλύτερα στη σύγκριση που προσπαθώ να κάνω, καθώς δεν χρησιμοποιώ τη ΔΗΜΑΝ, αλλά η διαίσθησή μου, η διαίσθηση ενός κοινού θνητού συγγραφέα, μου υπαγορεύει ότι πρέπει να χρησιμοποιήσω όρο από τη μαγειρική…).

Και αν νομίζατε ότι η ΔΗΜΑΝ θα παρέμενε το μοναδικό προϊόν στην αγορά που θα στόχευε στη βελτίωση της γνωστικής ανάπτυξης και της πνευματικής επίτευξης, απατάστε βαθιά. Μέσα στις επόμενες ημέρες μετά την επίσκεψη που δέχτηκα από τον Μαλρόζα και την εκδότριά μου, πέτυχα τυχαία στην τοπική εφημερίδα διαφήμιση για χάπια που αύξαναν τάχα τη λευκή ουσία στον εγκέφαλο, μεγέθυναν τις διαμέτρους των νευραξόνων αυξάνοντας έτσι την αγωγιμότητα των νεύρων με τελικό αποτέλεσμα την καλύτερη ενσωμάτωση πληροφοριών και την ποικιλομορφία νοητικών λειτουργιών. Σοβαρά; Εμένα πάντως η απλή λογική μου ψιθύριζε ότι τα παιδιά που είχαν ανεβάσει την προκειμένη διαφήμιση ήταν επιδέξιοι τσαρλατάνοι!

Τσαρλατάνοι και κομπογιαννίτες, αρνούμαι να εναποθέσω την απαρχή της καλλιτεχνικής ενόρασής μου στα χέρια σας!

 

* * *

 

Η επώαση των ιδεών που συναθροίζονται για να συνθέσουν μια ολότητα, ένα δημιούργημα, ένα λογοτεχνικό έργο δε διαρκεί όσο η συγγραφή του έργου. Διαρκεί μια ζωή. Μπορώ να είμαι μονίμως συνδεδεμένος σε μια συσκευή για όλη μου τη ζωή; Με μερικές βελόνες διαρκώς μπηγμένες στο κεφάλι μου; Δε νομίζω!

Αλλά ακόμα και αν εμπιστευτώ τη Δημιουργική Αναγέννηση, πώς θα μπορώ να είμαι σίγουρος ότι δε θα αλλοιωθεί η δική μου συγγραφική ταυτότητα και το χαρακτηριστικό μου ύφος και στυλ γραφής; Ότι δε θα χάσω τον εαυτό μου; Πού θα σταματά η δική μου συνεισφορά και θα αρχίζει να εμπλέκεται η μηχανή;

Κι αν στο μέλλον οι συγγραφείς-φυσικά πρόσωπα εξαλειφθούν; Αν η λογοτεχνία πέσει εξολοκλήρου στα χέρια των μηχανών; Ποιο θα είναι το μέλλον της πέμπτης τέχνης; (Βασικά στην παραδοσιακή κατάταξη ως πέμπτη τέχνη αναφέρεται η ποίηση. Εγώ πάλι υπονοώ τη λογοτεχνία-δημιουργική γραφή γενικότερα, αλλά θα πρέπει να συγχωρεθώ επειδή δε διαθέτω μια ΔΗΜΑΝ πρόχειρη να ανατρέξει στη βάση δεδομένων με την παραδοσιακή κατάταξη των τεχνών και να με διορθώσει.).

Ξύλινος λόγος και μονοδιάστατες περιγραφές. Να τι μας περιμένει αν υποκύψουμε στον πειρασμό και αφήσουμε τις μηχανές να μας υπαγορεύουν τί να αποτυπώνουμε στις σελίδες των βιβλίων μας!

Αλλά εγώ δε θέλω να είμαι μέρος αυτής της διαστρέβλωσης της τέχνης. Προτιμώ να παραμείνω ο τελευταίος γνήσιος συγγραφέας που πλάθει ιστορίες με τον κλασικό πατροπαράδοτο τρόπο. Αφέντης του εαυτού μου, αν και αποκληρωμένος απ’ την αποδοχή στον επαγγελματικό μου κύκλο και απαξιωμένος απ’ τους κριτικούς του μέλλοντος. Έχω ακλόνητη πίστη ότι η ομορφιά της τέχνης κρύβεται στις ατέλειες της συλλογιστικής, στη διαφυγή από τον κοινότυπο και επαναλαμβανόμενο τρόπο έκφρασης, στις παρεκκλίσεις από την γεωμετρική απλότητα, στην παρεκτροπή από την πεπατημένη, στη διαφοροποίηση απ’ τη συνήθη δομή της ανθρώπινης σκέψης, στο βάδισμα πάνω σε απόμερα μονοπάτια, στην απεξάρτηση από τα προσδοκώμενα μοτίβα, στις ασυναρτησίες των καθημερινών διαλόγων, στο φτύσιμο του κοινά αποδεκτού, στις εκπλήξεις, στις βρισιές, στην ειρωνεία, στη σάτιρα, στη γελιοποίηση ακόμη και του εαυτού σου, στην αντίθεση της στάσης του καλλιτέχνη ως προς αυτήν που κρατά ο υπόλοιπος κόσμος. Γιατί είναι φορές που ο καλλιτέχνης μαγεύει τον κόσμο με τη σιγή του σε εποχές που τα πλήθη ουρλιάζουν και άλλες που το καταφέρνει με την κραυγή του σε εποχές που τα πλήθη σωπαίνουν.

Γι’ αυτό και προχτές, προς το τέλος της πρώτης βδομάδας που πέρασε από τότε που πρωτόμαθα τι εστί ΔΗΜΑΝ, άρπαξα το τηλέφωνο, κάλεσα τον αριθμό της εκδότριάς μου και κόλλησα το ακουστικό στ’ αυτί με χέρι που έτρεμε από έξαψη. Μα και από περηφάνια συνάμα!

-Γεια χαρά, Έιμι! Ενοχλώ μήπως; Δεν πιστεύω να διακόπτω κάποια πολύ προσωπική στιγμή. Να ’χεις αράξει για παράδειγμα στην πολυθρόνα και να ’χεις βυθιστεί σ’ έναν μαγικό ειδυλλιακό κόσμο ενώ διαβάζεις κανένα απ’ τα βιβλία μου. Να ανακαθορίζεις τη συνείδησή σου και να αναθεωρείς την θέση σου στο σύμπαν, ενώ φιλοσοφείς πάνω στα βιώματα των ηρώων μου, ε;

-Μπα, τέτοια ώρα; Ούτε καν! Ετοιμαζόμουν να κάνω σεξ βασικά.

-Α, ωραία. Τότε θα μ’ ακούσεις.

Μου πήρε κανένα μισάωρο μέχρι να της εκθέσω όλη τη λογική πορεία που είχε διαγράψει ο νους μου μετά απ’ την τελευταία μας συνάντηση.

-Οπότε πες στον Ρικάρντο ότι η απάντησή μου για τη χρήση της ΔΗΜΑΝ είναι ένα ηχηρό όχι, κατέληξα να φωνάζω με παθιασμένη φωνή λίγο πριν κλείσω το τηλέφωνο.

-Εντάξει, Άλαν. Αφού είσαι έτσι ξεροκέφαλος… Σ’ αγαπάμε και έτσι!

-Και θα ξεκινήσω να γράφω αμέσως μια ιστορία στην οποία θα σαρκάζω τον εαυτό μου. Και είμαι βέβαιος πως θα σε ξετρελάνει αυτή η ιστορία. 95 στα 100 θα της βάλεις. Όχι, 98, τώρα που το σκέφτομαι… Θα σ’ αρέσει πολύ πάντως. Στο εγγυώμαι. Και όταν την τελειώσω, θα ξαναγυρίσω στα μυθιστορήματά μου με ρομπότ, τέρατα και ταξιδιώτες στον χρόνο.

-Έγινε, γλυκέ μου.

-Χαίρομαι που με νιώθεις, Έιμι. Καληνύχτα! Και καλά μυαλά!

Λατρεία η Έιμι μου. Το ανέφερα;

-Καληνύχτα, Άλαν!

Κάθομαι ευθύς στο λάπτοπ μου λοιπόν. Δημιουργικές στιγμές με περιμένουν!

Πρώτη πρόταση της πρώτης παραγράφου, πρόλογος… Κόλλησα ήδη! Αχ, μα πώς να αρχίσω την ιστορία μου; Δε μου ’ρχεται καμιά πρωτότυπη ιδέα. Να ’χω άραγε ανάγκη από κανένα φουτουριστικό μηχάνημα να μου πετάξει συμβουλή;

Μπα. Ούτε καν. Αν δε μου ’ρθει τώρα, θα προσγειωθεί ουρανοκατέβατος ο πρόλογος στο κεφάλι μου αύριο. Άλλωστε για ποιο λόγο να βιάζομαι να τελειώνω τη μία ιστορία και να αρχίζω αμέσως την επόμενη; Αφού έχω όλη τη ζωή μπροστά μου. Για την πρώτη πρόταση της πρώτης παραγράφου όλο και κάτι θα σκεφτώ!

 

_

γράφει ο Πάτρικ Ασένοβ

 

 

_____

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ: Οφείλω ένα θερμό ευχαριστώ στην Αρτέμιδα Μαυρίδη για όλες τις πολύτιμες πληροφορίες πάνω σε ιατρικά και βιολογικά θέματα.

 

Η επιμέλεια του κειμένου έγινε από τις Δήμητρα και Άρτεμις Γκιτάκου.

 

(πηγή εικόνας)

Επιμέλεια κειμένου

Υποβολή σχολίου

Ακολουθήστε μας!

Follows

Ημερολόγιο 2018 – Πρόσκληση

Εγγραφείτε στο newsletter

Εκδηλώσεις

Φόρτωση περισσότερων

Διαγωνισμοί σε εξέλιξη

Υποβολή συμμετοχής!

Αρχείο

Είσοδος

Pin It on Pinterest

Αν σας άρεσε...

κοινοποιήστε το στους φίλους σας!