«παντομίμα» με την ποιητική του Τάκη Γκόντη

8.12.2015

Τάκης Γκόντης
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-336-827-4

Η κριτική και η μελέτη των μεταπολεμικών ποιητών συνήθως μένει εγκλωβισμένη στα δύο μεγαλύτερα αστικά κέντρα της χώρας και τις μεταξύ τους –σημαντικές- διαφορές· από τη μια η ποίηση της Θεσσαλονίκης και από την άλλη της Αθήνας, όπως διαμορφώθηκαν ως δύο ρεύματα από εκπροσώπους τους που επιδρούν σε νεώτερους δημιουργούς έως σήμερα. Ωστόσο, λίγες είναι οι ματιές σε ποιητές που διαβιούν σε αστικά κέντρα της υπαίθρου.

Μακριά από τα εκδοτικά κέντρα και τις συναναστροφές με ομοτέχνους διαμόρφωσαν το δικό τους προσωπικό ύφος· συχνά απόμακρα από τις επιρροές των δύο κυρίαρχων ρευμάτων απορρόφησαν ό,τι τους συγκίνησε και εισήγαγαν τη δική τους ανεξάρτητη ποιητική οπτική που στερεώθηκε στην υποδομή του ατομικού βιώματος. Μεταξύ πόλεως και φύσης διαμόρφωσαν μία ίδια γραφή που διακρίνεται εύκολα από τις κυρίαρχες τάσεις. Σε αυτή την ομάδα, μακριά από ρεύματα και γενιές (παρά τις όποιες ποιοτικές ομοιότητες) θα εντάξουμε και τον Τάκη Γκόντη από την Έδεσσα.

Ο Τάκης Γκόντης κινείται μεταξύ υπαρξιακής ποίησης και κοινωνικών ανησυχιών. Είναι χαμηλών τόνων και ξεχωρίζει για τη βραχυλογική στιχουργική του με τη λιτή έκφραση και την αβίαστη φυσιολατρική εικαστική. Στο «κολιμπρί» (Γαβριηλίδης, 2012) διακρίνονται πολλά κοινωνικά χαρακτηριστικά με συχνές πολιτικές αναφορές· το υπαινικτικό ύφος του καλλιεργεί μία στοχαστική διάθεση στον αναγνώστη χωρίς όμως να καταντά κρυπτικό. Στην «επιστροφή της Εκάβης» (Γαβριηλίδης, 2014) γίνεται πιο "κλειστός", πιο υπαρξιακός δίχως να εξοστρακίζει τις κοινωνικές παραστάσεις στην εικαστική του.

Τάκης Γκόντης
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-068-7

Στην τελευταία συλλογή παρατηρείται μία αύξηση των πεζολογικών στοιχείων που αργότερα υποτονούν. Στα πεζοποιήματα τα σημεία στίξης απουσιάζουν· οι περίοδοι συνεχίζουν στον επόμενο στίχο δίχως τελεία, μα με κεφαλαίο στην πρώτη λέξη της επόμενης (το πρώτο λάθος Ι, ΙΙ, το τίμημα). Η αποφθεγματική έκφραση και η λυρική λακωνικότητα αισθητοποιούν τη διάθεση του ποιητή και τις αγωνίες του. Η χρήση του α΄ και β΄ πληθυντικού προσδίδει μία συλλογική διάσταση στην ποίησή του, ενώ και οι αφηγηματικές συνθέσεις υποστηρίζουν το κοινό υπαρξιακό μήνυμα (το πρώτο λάθος ΙΙΙ, τίποτα δεν έχει χαθεί).

Η εικονοπλασία του είναι ζωηρή· άλλοτε εξωτερικών χώρων στηριζόμενη σε κοινωνικές παραστάσεις κι άλλες φορές σαν θέα από ένα παράθυρο που δραπετεύει απ’ τον αστικό ιστό και την αλλοτρίωση της πόλης. Χρώματα και ήχοι με μία αίσθηση λυρικότητας και φυσιολατρίας διανθίζουν τις σύντομες συνθέσεις χωρίς όμως να εγκλωβίζουν το κοινωνικό ή υπαρξιακό μήνυμα.

 

Τάκης Γκόντης
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-413-5

Στην «παντομίμα» (Γαβριηλίδης, 2015) η γραφή του είναι απλούστερη. Η έκφρασή του διατηρεί μία ξεχωριστή ζωντάνια και την ειλικρίνεια του καθημερινού λόγου. Διακρίνεται από το δυναμισμό της προφορικότητας και το φυσιολατρικό ρομαντισμό. Η λιτή έκφραση και το ανεπιτήδευτο ύφος θεμελιώνουν υπαρξιακές αγωνίες μέσα από την κοινωνική τους διάσταση.

Παράλληλα, η έκφρασή του διαμορφώνει μία παραστατικότητα που θυμίζει ποιητικό δράμα. Η θεατρικότητα υποστηρίζεται από τη χρήση του άμεσου διαλόγου (δωρητής λέξεων, Μαρίνα Σεπτέμβρης, αυτοδεσμώτες, ο μοναχικός δρόμος της ελευθερίας, δυσπιστία) και ενισχύεται από τη χρήση ερωτηματικών (ρωγμή, αναζητήσει, φόβος, αυτοπροσδιορισμός, μάταιη δόξα, δυσχερείς καταστάσεις, ιδεολογικές αναζητήσεις, αναζήτηση). Ταυτόχρονα ακολουθεί ένα ψευδοδιαλογικό ύφος που θεμελιώνεται στο μονολογικό α΄ ενικό γραμματικό πρόσωπο (σκαθάρι, προσδοκία) και το β΄ ενικό (κατευόδιο στερνό, ανυπομονησία).

Το βραχυλογικό ύφος του επιτρέπει να δημιουργεί αυτόνομες σκηνές/εικόνες εντείνοντας την αμεσότητα. Του παρέχει την ελευθερία να κινείται ανεμπόδιστα ακροβατώντας ανάμεσα στο μήνυμα και το συναίσθημα και ισορροπεί μεταξύ κοινωνιοϋπαρξιακής και υπαρξιακής θεματικής. Την ίδια στιγμή εντείνει το αναβλύζον συναίσθημα· εκθέτει με αμεσότητα όσα τον απασχολούν και προσανατολίζουν αποκλειστικά στην ουσία, διατηρούν την προσοχή στο μήνυμα και το συναίσθημα.

Η ποίησή του Γκόντη σχεδόν πάντα μένει "ανοιχτή" δίχως κρυπτικότητα. Εκτός από συνθέσεις για την ποίηση (κοκέτα, απόδραση, μάταιη δόξα) -και άλλες της ίδιας θεματικής πίσω από τις οποίες λανθάνουν κοινωνικές συνδέσεις (δωρητής λέξεων, συμβατότητες)- πολλά είναι τα ποιήματα με κοινωνικά χαρακτηριστικά (παντομίμα, η δόξα λείπει, μπαργούμαν, διαθήκη, Μαρίνα Σεπτέμβρης, μετάλλαξη, ο μοναχικός δρόμος της ελευθερίας, αυτοδεσμώτες).

Ωστόσο, συχνά διακρίνεται μία διάθεση αλληγορίας και μία στοχαστική τάση που υποφώσκουν πίσω από το εύληπτο πρώτο μήνυμα· μοιάζει σα να προσδίδει σε συνθέσεις μία συμβολική πτυχή και μία μεταφορική διάσταση· σαν πίσω από το "εύπεπτο" μήνυμα να υπάρχει ένα άλλο, πιο ουσιώδες. Έτσι, συντηρεί και μία στοχαστική διάθεση, στον αναγνώστη (παραπληροφόρηση, ελεύθερο βάδισμα, αυτοπροσδιορισμός, το δίλημμα, παραμορφωτικός καθρέπτης, στα τυφλά).

Η ολιγόστιχη στιχουργική και η ανεπιτήδευτη έκφραση εξοστρακίζει τον κίνδυνο της κρυπτικότητας· η δε αποφθεγματικότητα υποστηρίζει το συναίσθημα ώστε εκείνο να εισχωρήσει βαθιά στην ψυχή του αναγνώστη/ακροατή. Με τη μικρή έκταση και το "κοφτό" ύφος του αποτυπώνει την εικόνα της στιγμής ή την "αποσπασματική" σκέψη με αφορμή μια εικόνα ή μία κοινωνική κατάσταση.

Η ποιητική συλλογή του Δήμου Χλωπτσιούδη "κατάστιχα" στο cosmotebooks ή το myebooks.gr

Η εικονοπλασία του είναι λιτή, σαν εικόνες της φύσης μέσα από ένα αστικό παράθυρο, διαχέοντας έναν υπαρξιακό ρομαντισμό με σαφείς κοινωνικές αναφορές. Η εικαστική του πηγάζει από κοινωνικές παραστάσεις και το ποιητικό του κάδρο, φωτεινό ή σκοτεινό, εκφράζει την αγωνία της αστικής υπαίθρου που πασχίζει να ισορροπήσει μεταξύ της "ανάπτυξης" του πολύβοου αστικού κέντρου και της "πράσινης" υπαίθρου. Ωστόσο, μένει τις περισσότερες φορές στον ανοιχτό χώρο αποζητώντας την ειδυλλιακή οπτική της ζωής σε μία πόλη πολύ κοντά στην καρδιά της φύσης.

Οι ποιητές των άστεων της υπαίθρου κινούνται μεταξύ φύσης και πόλης. Ενσωματώνουν το φυσικό περιβάλλον στη στιχουργική τους με έναν ιδιαίτερο -βιωματικό- τρόπο. Δεν είναι τυχαία η απουσία της κυρίαρχης αστικής εικόνας, αλλά ο προσανατολισμός προς το "ανθρώπινο" στοιχείο της πόλης, που χάθηκε μέσα στην αστική αλλοτρίωση των μεγαλουπόλεων. Ο άλλος είναι πολύ κοντινός, όχι ένα απρόσωπο άτομο, προσδίδοντας έτσι έναν διαφορετικό χαρακτήρα με φυσιολατρικά στοιχεία στην ποιητική του.

Ακολουθήστε μας

Μην πατάς ξυπόλυτη, της Αστερόπης Λαζαρίδου

Μην πατάς ξυπόλυτη, της Αστερόπης Λαζαρίδου

- γράφει η Λεύκη Σαραντινού - "Γιατί γράφεις για σένα;" "Γιατί τόσο καλά δεν ξέρω κανέναν άλλο". "Η ζωή μου είναι αστεία και γλυκόπικρη. Σαν γαλλική ταινία με ρουμάνικους υπότιτλους. Και αποκτά νόημα, μόνο όταν την αφηγούμαι σε όσους έχουν όρεξη να ακούσουν. Αυτές...

Μια ήσυχη φιγούρα

Μια ήσυχη φιγούρα

Ήσυχη φιγούρα, ήσυχη προσωπικότητα που ταράζει άλλων τα νερά. Όχι και τόσο κοινωνική, ανήκει χωρίς να είναι ολόκληρη εκεί. Θέλησε να ζήσει διαφορετικά, με όνειρα και χωρίς σταθμά. Μα μάταιες σκέψεις ξεπρόβαλαν και μια πραγματικότητα αναπόφευκτη, Και στερνή της γνώση...

Η Λέσχη των Άλλοθι, της Tami Hoag

Η Λέσχη των Άλλοθι, της Tami Hoag

Η Έλενα Έστες ανακαλύπτει ένα πτώμα κοντά στο ιπποφορβείο όπου εργάζεται στο Παλμ Μπιτς της Φλόριντα και ο ντετέκτιβ Τζέιμς Λάντρι από το Γραφείο του Σερίφη ερευνά την υπόθεση. Η νεκρή γυναίκα, όπως όλα δείχνουν, ήταν η ψυχή των κοσμικών πάρτι της περιοχής, μόνο που...

Για του Κόσμου τα Μάτια, του Βαγγέλη Γιάννου

Για του Κόσμου τα Μάτια, του Βαγγέλη Γιάννου

- γράφει η Άννα Δεληγιάννη - Τσιουλπά - Ένα δυνατό συγγραφικό ταλέντο, αναδεικνύει για άλλη μια φορά το νέο μυθιστόρημα του Βαγγέλη Γιάννου «για του Κόσμου τα Μάτια». Στις σελίδες του- που συναρπάζουν με τη συνεκτικότητα, την απέριττη λιτότητα και το συμβολισμό...

Άγιο Αίμα, του Θοδωρή Παπαθεοδώρου

Άγιο Αίμα, του Θοδωρή Παπαθεοδώρου

Τι ρόλο έπαιξε η Τεργέστη στο προεπαναστατικό ζύμωμα, αν και κάτω από το αυστηρό βλέμμα του καγκελάριου Μέτερνιχ; Πώς φτάσαμε στην ανατίναξη στο Κούγκι και στον χορό του Ζαλόγγου; Γιατί ο Αλή πασάς των Ιωαννίνων ενόχλησε τελικά την Υψηλή Πύλη και πώς θα εκμεταλλευτούν...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Άγιο Αίμα, του Θοδωρή Παπαθεοδώρου

Άγιο Αίμα, του Θοδωρή Παπαθεοδώρου

Τι ρόλο έπαιξε η Τεργέστη στο προεπαναστατικό ζύμωμα, αν και κάτω από το αυστηρό βλέμμα του καγκελάριου Μέτερνιχ; Πώς φτάσαμε στην ανατίναξη στο Κούγκι και στον χορό του Ζαλόγγου; Γιατί ο Αλή πασάς των Ιωαννίνων ενόχλησε τελικά την Υψηλή Πύλη και πώς θα εκμεταλλευτούν...

Σείριος

Σείριος

Σε είδα σήμερα Μυστική μου ερωμένη. Μικρή μελαγχολική απροστάτευτη με έψαχνες χωρίς να ξέρεις το γιατί σε έψαχνα σε έβρισκα σε έχανα. Και ήσουν παντού δεν ήθελα να σου μιλώ να σε αρπάξω ήθελα να καταστρέψω τη εύθραυστη ηρεμία σου Να σου γυμνώσω τα στήθη Να τα δαγκώσω...

Αργότερα, του Stephen King

Αργότερα, του Stephen King

Πόσο εύκολο είναι για έναν συγγραφέα να συνδυάζει με επιτυχία τον τρόμο, το υπερφυσικό στοιχείο και τη συγκίνηση στο μυθιστόρημά του; Όταν πρόκειται για τον μετρ του είδους, τον Stephen King, η απάντηση είναι αυτονόητη και για άλλη μια φορά το αποδεικνύει μέσα από το...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου