ποίηση σε μια κοινωνία “εν υπνώσει”

2.09.2015

Νάσος Αθανασίου
vakxikon.gr
ISBN: 978-618-5144-32-6

Η "ποίηση της αγανάκτησης" διαφέρει από τις προηγούμενες γενιές στην εξωτερίκευση της τέχνης και στον κοινωνικό ρόλο των δημιουργών. Οι "ποιητές της αγανάκτησης" έχουν από χρόνια ξεφύγει από τον "κλειστό χώρο" και ως β΄ γενιά (ή γ΄) αστυφιλίας αφουγκράζονται μέσα από προσωπικά βιώματα ή προβολές τρίτων τα κοινωνικά πάθη, Και αυτά εκφράζονται στην ποίηση σχεδόν σε κάθε στίχο ή στροφή. Έτσι, η ποίηση της αγανάκτησης είναι μέρος -ή κτήμα- της κοινωνίας δίχως κρυπτικότητα και συμβολισμούς, καθώς διακρίνεται μία σχέση αλληλεπίδρασης και εξωτερίκευσης αυτής της σχέσης

Είναι πολύ αφελές -αν όχι επικίνδυνο- να αναζητήσουμε κοινό ύφος ή κοινές στιχουργικές τεχνικές στους “ποιητές της αγανάκτησης”. Οι σύγχρονοι ποιητές έχουν μεταξύ τους τόσες πολλές διαφορές στο στίχο, τη βαρύτητα του ρυθμού ή της εικόνας ώστε καθιστούν μεθοδολογικά και λάθος τη χρήση του όρου “γενιά”[1] (τα κοινά σημεία τους εντοπίζονται στη γλώσσα και τις κοινωνικές εικόνες στην ποιητική τους[2]).

Αυτό ακριβώς εντοπίζεται και στην ποιητική του Νάσου Αθανασίου, όπως αποτυπώνεται στην πρώτη του ποιητική συλλογή "εν υπνώσει" (vakxikon.gr, 2015).

Η ποίηση του Αθανασίου εξάγει μία ήπια αγανάκτηση, έναν βαθύ πόνο για τα πράγματα και μία μελαγχολία για την κοινωνία και τους ανθρώπους της. Η εικονοπλασία υποτάσσεται στον κοινωνικό λυρισμό και το μελαγχολικό συναίσθημα, Οι εικόνες είναι έμμεσες. Πηγάζουν αυθόρμητα, μέσα από την αφήγηση (4 γράμματα, διαφορά ηλικίας).

Στην ποίησή του θίγονται πλήθος κοινωνικών ζητημάτων, όπως εφήμεροι έρωτες, παραϊατρική και ασθένειες, σχέσεις, όνειρα και παιδικότητα, εφηβική ανωριμότητα, ενώ πλήθος είναι έμμεσες αναφορές σε κοινωνικά πάθη όπως άστεγοι, βία, αστικός βίος, βάφτιση και ονοματοδοσία, άμισθη εργασία, ναυάγια και πολλά άλλα. Όπως λέει και ο ίδιος ο ποιητής, η η συλλογή πραγματεύεται έναν έρωτα, έναν θάνατο και μια αμνησιακή παιδική ηλικία.

 

Ο συνδυασμός του μεγάλου στίχου με τη λιτή -μα όχι φειδωλή- έκφραση εντείνει το λυρισμό και προσδίδει έναν ιδιαίτερο ρυθμό. Ο στίχος του Αθανασίου κινείται μεταξύ πρόζας, πεζοποιήματος και στιχουργικών θραυσμάτων, ενώ πειραματίζεται και με την ομοιοκαταληξία (δεν σ' είδα). Ακόμα και στο ίδιο έργο η ποικιλία είναι συχνά μεγάλη (προσθαφαίρεση, το 2, κατ(ευά)στε με). Η ποικιλία αυτή προσφέρει μία ιδιαίτερη ελευθερία στο δημιουργό να δίνει έμφαση στα σημεία που επιθυμεί και να μεταδίδει το ακριβές συναίσθημα στον αναγνώστη. Και τούτο τελικά είναι ο στόχος της πρόσληψης κάθε ποιήματος.

Η γλώσσα του είναι ειλικρινής. Σφιχτή, προφορική κι απέριττη. Ο ποιητής απορρίπτει κάθε στολίδι. Κυριαρχούν τα βασικά μέρη του λόγου (ουσιαστικά, ρήματα) κι επιρρήματα. Χαρακτηριστική είναι η έντονη χρήση του ρήματος σε πολλά ποιήματα (προκήρυξη Ι & ΙΙ, παρολίγον αριστερόχειρας, όπως πάντα, παλλόμενο φως), σε αντιδιαστολή με συνθέσεις που είναι σχεδόν ανύπαρκτα (το πορτατίφ, ως ακραίο παράδειγμα με τρία ρήματα, δύο φορές το έχω και μία προστακτική -κοίτα).

Οι επαναλήψεις, ο ρυθμός, όλα υποτάσσονται στο στίχο ενισχύοντας τον ιδιότυπο -μελαγχολικό- λυρισμό της ποιητικής του Αθανασίου. Η θραυσματικότητα εντείνει τον πόνο, ενώ οι μεγάλοι οικοδομούν την αποφθεγματική διατύπωση με μία έμμεση εικονοπλασία (παλλόμενο φως, παίξε με).Ο Αθανασίου αξιοποιεί δημιουργικά όλη τη λογοτεχνική παράδοση (πολιτική, κοινωνική και υπαρξιακή ποίηση). Δεν αντιγράφει, ούτε μιμείται, παρά τις εμφανείς επιρροές. Εκμεταλλεύεται την εκφραστική ελευθερία που έφεραν οι λογοτέχνες που επέδρασαν καταλυτικά για τη δική του -υπό διαμόρφωση- ποιητική ταυτότητα.

Το α΄ ενικό γραμματικό πρόσωπο προσδίδει μία διάσταση εξομολογητική στο ύφος. Ωστόσο, η ποίηση του Αθανασίου είναι κοινωνιοϋπαρξιακή. Ένα πλήθος κοινωνικών βιωμάτων και προβολών ανασυντίθενται μέσα στην ποίησή του. Δεν στοχεύει ο δημιουργός στην αναπαράσταση, αλλά στην έκφραση υπαρξιακών αγωνιών για την κοινωνία και το άτομο ως κύτταρό της, μέσα από το προσωπείου του πρωτοενικού υποκειμενισμού. Στην ουσία η φενάκη εξομολόγηση αφορά την ίδια την κοινωνία κι όχι αμιγώς προσωπικές αγωνίες του ποιητή (μίξη). Στο ίδιο ύφος εκφράζεται η ερωτική διάθεση (μακιγιαρισμένη διασωθεία, εφηβικό ελεγείο).

Η ποιητική συλλογή του Δήμου Χλωπτσιούδη "κατάστιχα" στο cosmotebooks ή το myebooks.gr

Άλλες φορές το ποιητικό υποκείμενο εκφράζεται με τριτοενικό πρόσωπο (σπανιότερα σε α΄ πληθυντικό πρόσωπο). Έτσι, το ύφος γίνεται αφηγηματικό που διατηρεί μία απόσταση από το θέμα και είναι χαρακτηριστικό των κοινωνικών αναφορών (εφηβικό ελεγείο, θα κάνουμε έρωτα μια τελευταία φορά, 4 γράμματα).

 

Αν η γενιά του '80 ξεχώρισε για την ποίηση του δωματίου ("κλειστού χώρου") αι της ιδιώτευσης (ως απότοκο της αστυφιλικής αλλοτρίωσης και του αστικού υπερπληθυσμού), οι "ποιητές της αγανάκτησης" ξεχωρίζουν για την επιστροφή της ποίησης στην κοινωνία. Ξέφυγαν από τους τοίχους του διαμερίσματος ποιητικά και θεματικά και πλέον επανασυνδέουν την ποίηση με την κοινωνία.

__________________

[1] βλ. το δοκίμιό μας Προβληματική για την ποιητική γενεαλογία και τον όρο "γενιά".
[2] βλ. τα δοκίμιά μας Οι ποιητές της αγανάκτησης και Η ποίηση της γενιάς της κρίσης.

Ακολουθήστε μας

Εποχικό

Εποχικό

Το φούντωμα του Απριλομαγιού που κοκκινίζει πάλλευκους καρπούς, θόλους γαλάζιους, του Ιούνη τα ερωτόπληκτα ιστία, τα ξέσκεπα του Ιούλη στήθη που τα ρουφούν Αυγούστου χείλη φλόγινα, η μελωδία του Σεπτέμβρη διαδέχεται ενώ τα φύλλα λυπημένα μουρμουρίζουν το αναπότρεπτο....

Το υφάδι της προσμονής, της Ζωγραφιάς Τσαβέα

Το υφάδι της προσμονής, της Ζωγραφιάς Τσαβέα

Από το Χαλέπι και τη Δαμασκό ταξιδεύουμε στην Αλεξάνδρεια και την Κωνσταντινούπολη ακολουθώντας τα ίχνη της ζωής του μεγαλέμπορου χαλιών Μοσά Χαντάντ. Μόλις γεμίσουν τα ρουθούνια μας ευωδιές και τα χείλη μας γεύσεις προχωράμε στην Κρήτη για να γνωρίσουμε τους αγώνες...

Ο θάνατος του Οδυσσέα, του Δημήτρη Σίμου

Ο θάνατος του Οδυσσέα, του Δημήτρη Σίμου

Ένας άντρας απειλεί να πέσει από την ταράτσα ενός ξενοδοχείου της Χαλκίδας και ο αστυνόμος Χρίστος Καπετάνος αναλαμβάνει τις διαπραγματεύσεις, λίγα λεπτά πριν ο άγνωστος δολοφονηθεί από ελεύθερο σκοπευτή. Ποιος τον σκότωσε και γιατί; Τι ήξερε ο νεκρός που δεν έπρεπε...

Ο φόνος είναι εύκολος, της Agatha Christie

Ο φόνος είναι εύκολος, της Agatha Christie

Ο συνταξιούχος αστυνομικός Λουκ Φιτζγουίλιαμ, ταξιδεύοντας με τρένο για το Λονδίνο, συναντάει μια ηλικιωμένη επιβάτισσα που επιμένει ότι υπάρχει ένας επικίνδυνος δολοφόνος στο χωριό της, το Γουίτσγουντ, ο οποίος έχει ήδη διαπράξει τρία εγκλήματα και σύντομα θα κάνει...

Όταν γυρίσεις

Όταν γυρίσεις

Όταν γυρίσεις στο κρυφό μας ακρογιάλι μετά από χρόνια όταν τα πάντα έχουν χαθεί δίπλα στον βράχο που καθόμαστε το βράδυ θα θυμηθείς του έρωτα μας το φιλί . Λόγια και όρκοι που δώσαμε μαζί τους πήρε ο άνεμος τους πήρε κι η βροχή μόνο το κύμα θα αγγίζει τη γωνιά εκεί...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Όταν γυρίσεις

Όταν γυρίσεις

Όταν γυρίσεις στο κρυφό μας ακρογιάλι μετά από χρόνια όταν τα πάντα έχουν χαθεί δίπλα στον βράχο που καθόμαστε το βράδυ θα θυμηθείς του έρωτα μας το φιλί . Λόγια και όρκοι που δώσαμε μαζί τους πήρε ο άνεμος τους πήρε κι η βροχή μόνο το κύμα θα αγγίζει τη γωνιά εκεί...

Στα ίχνη του κρυμμένου θησαυρού, της Μαρίας Δασκαλάκη

Στα ίχνη του κρυμμένου θησαυρού, της Μαρίας Δασκαλάκη

Η Γοργώ και η Αρετή κατάγονται από πλούσια οικογένεια της Κέρκυρας και ζουν με τους γονείς τους στην Κρήτη. Το καλοκαίρι, μόλις κλείνουν τα σχολεία, πηγαίνουν στον παππού και τη γιαγιά για διακοπές, μόνο που φέτος έχουν το προαίσθημα πως θα βιώσουν κάτι συγκλονιστικό!...

Όταν κλείνω τα μάτια, του Γιώργου Μεσολογγίτη

Όταν κλείνω τα μάτια, του Γιώργου Μεσολογγίτη

γράφει η Βάλια Καραμάνου - Εφτά ιστορίες, βγαλμένες από την σύγχρονη αστική και επαρχιακή πραγματικότητα, λειτουργούν σαν παραμορφωτικός καθρέφτης που μετατρέπει την ρεαλιστική καθημερινότητα σε Κόλαση. Ο κόσμος μας καταρρέοντας μεταμορφώνεται σε αυτό που όλοι...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου