(σ)τάσεις φυγής

Συγγραφέας: το ελατήριο

Εκδόσεις: ΣΤΑΣΕΙ ΕΚΠΙΤΟΝΤΕΣ

2020

–

γράφει η Βάλια Καραμάνου

–

Η συγκεκριμένη συλλογή διηγημάτων απαρτίζεται από οχτώ ιστορίες δραπέτευσης από καταστάσεις εγκλωβισμού, μακριά από κάθε είδους στερεότυπου, όπως ο ρατσισμός, η βία, η μισαλλοδοξία, η σεξουαλική εκμετάλλευση και κάθε μορφή βίαιης εξουσίας που στηλιτεύει το παρόν μας- και όχι μόνο.

Στον «σιδερένιο μεσημβρινό» στην ναρκόπολη Κάιν (μια πόλη, κάθε δυστοπική πόλη ζοφερής πραγματικότητας) ένας σαδιστής δάσκαλος παγώνει μέχρι θανάτου τους μαθητές του ως μορφή σωφρονισμού και τιμωρίας. Όλοι ονειρεύονται απελπισμένα την διαφυγή, δύο όμως από αυτούς θα τολμήσουν να κάνουν την αρχή. Έπειτα θ’ ακολουθήσουν και οι υπόλοιποι βάζοντας φωτιά στα δεσμά τους.

Ο «ειδήμων του Θανάτου» αφηγείται την ιστορία δύο ζωντανών- νεκρών, ενός ποικιλόθερμου ερπετού και ενός αδίστακτου αριβίστα. Η πρώτη είναι μια Βουγλάρα καλλονή, θύμα ενός βίαιου πατέρα και ενός αδίστακτου εραστή μετέπειτα, που θα μετατραπεί σε ψυχρό ερπετό προκειμένου ν’ αντέξει την σεξουαλική εκμετάλλευση και την απάνθρωπη ταπείνωση κάθε μορφής. Ο δεύτερος είναι ένας ανεπιθύμητος νεκροθάφτης, κατόπιν βέβαια πλούσιος κάτοχος γραφείου τελετών και υποψήφιος δήμαρχος, που γνωρίζει μόνο τον αγοραίο έρωτα, λόγω της εργασίας του. Η εκδίκηση θα τον ωθήσει στην οικονομική επιτυχία, στην σύμπραξη με εθνικιστικές δυνάμεις και στην αγορά της Βουλγάρας καλλονής. Όμως τα ερπετά κάποτε αλλάζουν δέρμα, εγκαταλείπουν την ψυχρότητά τους και αφήνονται στο πάθος της ελευθερίας. Τα φίδια δεν φυλακίζονται. Η θάλασσα, το μακρινό ταξίδι είναι μόνο μερικά στοιχεία που συντελούν σε αυτήν την εξέγερση.

Ακολουθεί η ιστορία των κατοίκων του πλανήτη Ωρικάνα, που από φιλήσυχοι και χορτοφάγοι μετατρέπονται σε αιμοσταγείς κανίβαλους μέσω των θρησκευτικών ηγετών τους. Ο Άγραφος είναι φυλακισμένος μαζί με άλλους ανθρώπους- σφάγια, αλλά αποφασίζει πως δεν θα υποταχτεί στην μοίρα του και δεν θα παραδοθεί έτσι εύκολα, κάνοντας έτσι την αρχή του εξανθρωπισμού της ανθρώπινης φυλής.

Στο «χρονικό της ασύμβατης παρομοίωσης», ο άνεργος και απελπισμένος Γιώργος προσπαθεί να δει την πραγματικότητα μέσα από έναν ανεστραμμένο φακό. Ο φίλος του ο Salvador, που μένει στην επαρχία, φορά κι εκείνος παρωπίδες. Όταν μέσα από μια περιπετειώδη διαδρομή αυτοί οι δύο άνθρωποι συναντηθούν, συνειδητοποιούν πως μπορούν να υπερπηδήσουν κάθε εμπόδιο στον δρόμο τους προς την Θάλασσα και την ελευθερία.

Δύο θηλυκά αρχέτυπα πρωταγωνιστούν στην «μεταφορική σημασία μιας πολιορκίας», η θρυλική πόρνη Ραάβ των Γραφών και η Νιγηριανή εκδιδόμενη βίαια Μαρία. Η πρώτη μένει στην Ιεριχώ και αποφασίζει να βοηθήσει τους Ισραηλίτες από έρωτα με αντάλλαγμα την διαφυγή της από την σφαγιαζόμενη πόλη. Η δεύτερη, πουλημένη στον νταβατζή της από παιδί, προσεύχεται και ονειρεύεται την μακρινή Ιεριχώ. Όταν και οι δύο σε κάποια στιγμή περιμένουν παιδί, κάτι αλλάζει μέσα τους και παίρνουν την τύχη στα χέρια τους. Η Μαρία θα υλοποιήσει κάποτε το όνειρό της να ταξιδέψει, για να βρει μια πολιορκούμενη και σφαγιαζόμενη ακόμα Ιεριχώ με πολλές μικρές Μαρίες και μοιραίες Ραάβ στην ίδια μαρτυρική θέση της γυναίκας ανά τους αιώνες.

Στην «παραβολή του ληστή και του σκύλου» ξετυλίγεται το αγωνιώδες ανθρωποκυνηγητό ενός δύσμοιρου απελπισμένου δραπέτη. Ανάμεσα στους διώκτες του και ένας απρόθυμος δεσμοφύλακας που προσπαθεί να αποφύγει την μοίρα του σκύλου. Ο τερματισμός και στην περίπτωση αυτή δεν είναι άλλος από την θάλασσα και την ελευθερία. Έπειτα, έρχονται οι λύκοι και ένας νεαρός νομικός που δουλεύει ως πορτιέρης σε νυχτερινό μαγαζί για να μετατραπεί και αυτός με την σειρά του σε αιμοσταγές αρπακτικό.

Η συλλογή κλείνει με την φανταστική ιστορία ενός ανθρώπου που περιπλανιέται στην άγνωστη πόλη ενός μακρινού γαλαξία προκειμένου να βρει το νόημα της ζωής. Μέσα στο όνειρό του συναντά έναν προϊστορικό τοξοβόλο από μια φυλή της Αφρικής, που επινόησε το τόξο για να δώσει χρόνο στους ανθρώπους του να σκέφτονται όπως αυτός τα μυστήρια του χρόνου και της σαβάνας. Αντί γι’ αυτό όμως, αυτοί θα εκμεταλλευτούν το δώρο του ως όπλο που δεν θα διστάσουν να το στρέψουν ενάντια στους συνανθρώπους τους. Μοιραία, ο τοξοβόλος φεύγει μακριά για να γνωρίσει αναπάντεχα την ομορφιά της ολόγυμνης Ποίησης και να μαγευτεί από αυτήν. Στην μακρόχρονη αναζήτησή της θα εμπνευστεί την χρήση του τόξου ως μουσικό όργανο με την προσθήκη χορδών και έτσι θα γεννηθεί η πρώτη ραψωδία. Ο τοξοβόλος, ο άλλος ταξιδιώτης και φυσικά η μαγευτική Ποίηση θα ενωθούν στο μόνο μέρος που δίνει σάρκα και οστά στα όνειρα: στον ζωοδότη Ωκεανό!

«Το αλμυρό νερό

Η μήτρα της ραψωδίας του γένους μου.

Στα πόδια της Ποίησης του καθενός μας

κείτεται η αξία του κόσμου.»

Η συγκεκριμένη συλλογή διηγημάτων είναι γραμμένη σε άρτια γλώσσα με κυρίαρχη χρήση της αλληγορίας, ενώ φέρει ποιητικά χαρακτηριστικά. Η οπτική γωνία της αφήγησης συχνά αλλάζει προκειμένου να ενσαρκωθεί ένας συγκεκριμένος ήρωας. Παρά την ποιητική της μορφή, θίγει -χωρίς να χαρίζεται- σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα, όπως ο ρατσισμός ή η σεξουαλική εκμετάλλευση (συχνά μικρών παιδιών), ενώ σκιαγραφείται ο κόσμος μας με μελανά χρώματα αποσύνθεσης και πνιγηρού εγκλωβισμού. Ωστόσο, πάντα υπάρχει μια μικρή δίοδος, μια χαραμάδα στο πιο βαθύ σκοτάδι, που μπορεί να γίνει το μεγάλο άνοιγμα προς την ελευθερία και την ολοκλήρωση. Η Τέχνη, η Φαντασία, το Όνειρο και η Θάλασσα είναι η μόνη διαφυγή του Ανθρώπου, που ενάντια σε κάθε επιβεβλημένη λογική, θα δραπετεύει πάντα από την ανάλγητη εξουσία, την φθορά, την βία, την ζωώδη φύση του, τον ίδιο τον Χρόνο τελικά.

«Βαδίζω ακόμα ανώνυμος και άπατρις

μέσα στις ερήμους.

Διασχίζω το ξεκάρφωτο στερέωμα

καβάλα στο σέλας της πρώτης ευχής.

Να φιλήσω το άσπλαχνο άπειρο

στο μαύρο του στόμα

φορώντας το κορμί

που μου σμίλεψαν

οι γρίφοι και οι τρικλοποδιές.

Το αλμυρό νερό

Η μήτρα της ραψωδίας του γένους μου.

Στα πόδια της Ποίησης του καθενός μας

κείτεται η αξία του κόσμου»