Συνομιλώντας με τον Βαν Γκογκ

12.06.2015

 

 

-Βίνσεντ, γέμισε μου το ποτήρι με αψέντι και έλα να μιλήσουμε.

-Θα σου γεμίσω το ποτήρι, γιατί θέλω κι εγώ να πιώ. Αλλά τι θέλεις να πούμε; Όλες οι λέξεις μου είναι αποτυπωμένες στους πίνακες μου.

-Τι γεύση έχουν οι πίνακές σου;

-Δε θα ανεχτώ την ειρωνεία σου. Τα χρώματά μου εμπότισαν την έκφρασή μου και αυτό είναι όλο. Δεν έκανα κάτι περισσότερο από αυτό που με όρισε η μοίρα μου να κάνω. Αν δε μπορούσα να ζωγραφίσω θα ήμουν απλά ένας τρελός. Υπήρξα όμως ένας τρελός που σχεδίαζε τον κόσμο που τον περιέβαλε. Οι άλλοι απλά έβλεπαν τον ήλιο, εγώ διέκρινα και τις γραμμές του. Αυτό όμως δε με κάνει πιο σπουδαίο;

-Καλύτερα να μη ρωτάς εσύ. Άφησε εμένα. Το χρώμα της ζωής σου ήταν το κίτρινο. Ποιο ήταν το χρώμα του θανάτου σου;

-Ακόμα και στο θάνατό μου υπήρξα απρόσεκτος. Ήταν ένα ιδανικό καλοκαιρινό δειλινό στο Οβέρ. Περπατούσα στους αγρούς και το όπλο στο χέρι μου προδιάθεσε την προοικονομία όλης μου της ζωής. Πυροβόλησα την καρδιά μου από το μέρος των πλευρών, όμως η σφαίρα δε βρήκε το στόχο και η παλλόμενη κινητήριος δύναμη συνέχιζε να δίνει την ορμή στη ζωή μου. Έφτασα μέχρι το δωμάτιο μου και τα ίχνη του αίματος μου στα μονοπάτια του Οβέρ έδωσαν την πινελιά που ποτέ πριν δεν είχα εμπνευστεί. Έζησα λίγο ακόμα για να πεθάνω. Ξέρω ότι να πεθαίνεις είναι δύσκολο, αλλά να ζεις ακόμα δυσκολότερο. Κι όταν η ζωή γίνεται ανώφελη ο θάνατος πρέπει να είναι καθήκον

-Να έρθω καλύτερα να καθίσω από την άλλη πλευρά; Να με ακούς καλύτερα.

-Συνεχίζεις την ειρωνεία;

-Σε ρώτησα για το χρώμα του και μόνο γι’ αυτό δε μου απάντησες.

-Το χρώμα του; Απερίγραπτο. Η παλέτα μου δεν είχε ποτέ ούτε το επίχρισμα του. Κάνε υπομονή όμως. Θα το αντικρίσεις κι εσύ.

-Γιατί έκοψες το αυτί σου;

-Πάλι θα σου απαντήσω διαφορετικά κι εσύ θα με κατηγορήσεις ότι δε σε άκουσα. Δεν έχουν όλα μια μονοσήμαντη κατεύθυνση. Ό,τι κι αν έκανα στη ζωή μου είχε μια αναφορά σε ό,τι ήθελα να ζήσω και δεν το κατάφερα. Πάντα επιθύμησα μια γυναικεία συντροφιά όμως ποτέ δεν την είχα. Αδιέξοδα προβλήματα ορθώνονταν. Ο κύκλος μου ποτέ δεν συγκατάθεσε σε ότι εγώ ήθελα. Με έκλεινε μέσα του και μου δημιουργούσε την τεχνητή αναπνοή από τους τοίχους του. Ανέπνεα και έκανα πως ζούσα. Έπρεπε να αντιδράσω κι αφού δε μπορούσα να καταστρέψω τους άλλους, κατέστρεφα τον εαυτό μου. Έκοψα το αφτί μου σε μια κρίση αυτογνωσίας. Οι άλλοι το ονόμασαν παραφροσύνη. Το κομμένο κομμάτι το έστειλα στη Ραχήλ. Αλλά δε συγκινήθηκε. Και μια άλλη φορά κράτησα για πολλά λεπτά μια πυρωμένη λάμπα, για να δείξω στην Κέι τι μπορούσα να κάνω για εκείνη. Στο κενό κι αυτή η προσπάθειά μου. Κατάλαβα ότι οι γυναίκες δε θέλουνε θυσίες.

-Και τι θέλουνε;

-Μονάχα ρεαλισμό. Κι εγώ δεν είχα τη δυνατότητα να τους τον προσφέρω. Δε γνωρίζω τίποτα από την πραγματικότητα που με περιέβαλε.

-Μα ζωγράφιζες αυτό που έβλεπες.

-Σου το ξαναείπα. Ζωγράφιζα ό,τι οι άλλοι δε μπορούσαν να δουν.

-Πώς θα περιέγραφες το δωμάτιο του ψυχιατρείου που έζησες;

-Εκεί μέσα βρήκα την ένταση που μου έλειπε. Όσο ζούσα εκεί ανακάλυψα ότι η λεπτομέρεια υποτάσσεται πάντα στην ουσία και κάνει το καλό να γίνεται καλύτερο. Αν δεις του πίνακες που ζωγράφισα όσο ήμουν έγκλειστος, θα διαπιστώσεις ότι εκείνη η φυλακή απελευθέρωσε την πιο άδηλη ευαισθησία μου. Δεν υπήρξα ποτέ τρελός. Απλά δεν είχα την προσαρμοστικότητα να δεχτώ τον κόσμο τους. Εκτός από τα χρώματά μου η πόρτα διαφυγής υπήρξε και το αψέντι, αυτό που πίνεις κι εσύ τώρα και τα διάφορα διαδραστικά φάρμακα που υποκινούσαν τις σκιές μέσα μου σε μια υποταγή προς το φανταστικό.

-Στην αρχή της ζωής σου στράφηκες προς το Θεό. Έψαχνες εκεί την ελπίδα;

-Ευτυχώς συνειδητοποίησα από νωρίς ότι η ελπίδα είναι η μεγαλύτερη παγίδα που μπορεί να καταβάλει τις ανθρώπινες αισθήσεις. Για μένα ο Θεός ήταν μια τρικυμία. Όπως και κάθε άλλο που αγκιστρώθηκα πάνω του για να με σώσει. Αργότερα, κατάλαβα πως δεν ήθελα τελικά να σωθώ από τίποτα. Δεν επιθυμούσα να επιστρέφω σε αυτά που είχα διαλύσει. Αντίκριζα το χρόνο με μία μοναδική προσέγγιση: Μονάχα να ανταλλάσσω το φως του με τα χρώματά μου, με απλές γραμμές και μια αδιόρατη, αλλά κατανοητή προοπτική. Εκεί να χάνεται ο χρόνος.

-Σε ζούσε ο αδελφός σου, δεν είχες δικό σου σπίτι, τα έσοδα από την τέχνη σου ήταν ελάχιστα.

-Δεν υπήρξα ποτέ βάρος σε κανέναν. Άλλωστε ποτέ δε στέριωσα σε κανέναν σπίτι. Ήμουν αντικοινωνικός, είχα απότομο χαρακτήρα. Ίσως έφταιγε και η απεριποίητη εμφάνισή μου. Όσοι με φιλοξένησαν όμως πίστεψαν σε εμένα. Μπορεί να μην είχα έσοδα από την τέχνη μου όσο ζούσα, αλλά αυτή η τέχνη με θρέφει τώρα που είμαι νεκρός.

-Υπήρξες μόνο για να ζωγραφίσεις;

-Τώρα μπορώ να πω πως ναι. Όμως τότε δεν ήμουν σίγουρος. Αναρωτιόμουν συνεχώς σε τι θα μπορούσα να είμαι χρήσιμος. Κάτι υπήρχε μέσα μου, αλλά δεν το είχα ανακαλύψει.

-Ποια ώρα σου άρεσε να δημιουργείς;

-Σχεδίαζα αργά τη νύχτα. Έτσι συγκρατούσα κάποιες αναμνήσεις. Μπορούσα πιο καθαρά να αποκρυσταλλώνω τις ιδέες μου. Οι υποβόσκουσες ιδέες μου έδιναν διαφορετική όψη στα πράγματα.

-Πες μου για τα πορτραίτα που ζωγράφιζες.

-Ζωγράφιζα τους ανθρώπους για να κατανοήσω το χαρακτήρα τους. Συνήθως όμως αποτύγχανα. Βούτηξα πολύ μέσα μου, σχεδιάζοντας σε πάρα πολλούς πίνακες το πρόσωπο μου. Όμως σε όλους είναι σα να φορώ μια μάσκα, που ούτε κι εγώ ο ίδιος κατάφερα να την αποκωδικοποιήσω. Παραμένω ένα πολύ γνωστό πρόσωπο για όλους, για τον εαυτό μου όμως είμαι ένας άγνωστος.

-Αν ερχόσουν να ξαναζήσεις τι θα ήθελες να αποκτήσεις που δεν είχες;

-Τίποτα. Θα ήθελα να ξαναζήσω τα ίδια. Να ζωγραφίσω την ίδια φύση, τις ίδιες εκκλησίες, την ίδια φυλακή. Δεν υπήρξα ακριβώς ευτυχής, αλλά τουλάχιστον ήταν κάποιες λίγες στιγμές που ένιωσα πιο αισιόδοξος. Αμέσως όμως βυθιζόμουν πάλι στον τρόμο της πραγματικής ζωής. Ας είναι. Ευτυχώς το αψέντι με συνέφερνε. Υπήρξε πιο δυνατό και από την τέχνη. Να σου βάλω λίγο ακόμα;

-Όχι. Πρέπει να φύγω σε λίγο.

-Εσύ είσαι ακόμα ζωντανός. Γιατί βιάζεσαι;

-Να προλάβω. Για σένα ο χρόνος είναι απλά μια κυλιόμενη γραμμή. Για μένα είναι η εξάρτηση της φθοράς.

-Με ρώτησες όμως για τη ζωή μου μονάχα. Δε σε ενδιέφερε να μάθεις για την τεχνοτροπία μου; Για τα ρεύματα της ζωγραφικής που ακολούθησα; Πώς άπλωνα τα χρώματα στον καμβά;

-Ένα έργο τέχνης δε χρειάζεται περαιτέρω ανάλυση από αυτό που βλέπει κάποιος. Όμως για σκέψου. Αν δεν ήταν η ζωή σου όπως πραγματώθηκε θα ζωγράφιζες όλα αυτά; Η ζωή σου Βίνσεντ, συντάχθηκε με την τέχνη σου.

-Μόνο μια χάρη. Να προφέρετε σωστά το όνομά μου. Ένα τελευταίο αψέντι;

 

_

γράφει ο Άκης Παρισιάδης

 

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Ακολουθήστε μας

Οι πόλεμοι πάντα ξεκινούν για ένα μήλο!

Οι πόλεμοι πάντα ξεκινούν για ένα μήλο!

- γράφει ο Κώστας Θερμογιάννης - Πόλεμος δεν είναι τίποτα άλλο παρά η προσπάθεια επιβολής τής ισχυρότερης ορμής. Ορμής που πηγάζει από κάποιο ομολογημένο ή μη πόθο και εδράζεται πάντοτε πάνω στην υπεροπτική σιγουριά τής ισχύος, στρατιωτικής συνήθως αλλά εσχάτως...

Ιστορίες λογοκρισίας: Οδυσσέας, του Τζαίημς Τζόυς

Ιστορίες λογοκρισίας: Οδυσσέας, του Τζαίημς Τζόυς

  γράφει η Γεωργία Βασιλειάδου   Τον "Οδυσσέα" του Τζαίημς Τζόυς (James Joyce) τον γνώρισα στην 8η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης όταν οι εκδόσεις Κέδρος παρουσίαζαν την επανέκδοση της μετάφρασης του Σωκράτη Καψάλη που πρωτοκυκλοφόρησε το 1990. Ένα έργο...

Τα παιδιά που δεν γεννήθηκαν παιδιά

Τα παιδιά που δεν γεννήθηκαν παιδιά

- γράφει ο Κώστας Θερμογιάννης - Ο ‘δαίμων’ των αρχαίων Ελλήνων δεν είχε καμία απολύτως σχέση με αυτό που σήμερα αντιλαμβανόμαστε, ο διάβολος άλλωστε δεν είχε ακόμα εφευρεθεί! Ο ‘δαίμων εαυτού’ ήταν η θεότητα που ζούσε μέσα στον άνθρωπο για την ευημερία και την πρόοδό...

Αρχέτυπα, Στερεότυπα και Μοτίβα: Ο Δαβίδ ο Σασούνιος

Αρχέτυπα, Στερεότυπα και Μοτίβα: Ο Δαβίδ ο Σασούνιος

- γράφει ο Ανδρέας Αντωνίου - Ο Δαβίδ ο Σασούνιος είναι ένα έπος το οποίο ανήκει στην λαϊκή παράδοση της Αρμενίας. Στα ελληνικά κυκλοφόρησε το 2019 από τις εκδόσεις Βακχικόν σε μετάφραση και σχολιασμό του Γιώργου Μολέσκη, ενώ την εικονογράφηση επιμελήθηκε η Μαριάμ...

Γιατί ο Γκιλγκαμές

Γιατί ο Γκιλγκαμές

- γράφει ο Ανδρέας Αντωνίου - Πολλές φορές, όταν θέλουμε να μιλήσουμε για κάποιο λογοτεχνικό κείμενο ή για κάποιον συγγραφέα, το ερώτημα που μας απασχολεί είναι το ερώτημα περί της σημασίας τού για την σύγχρονη εποχή και τον σύγχρονο αναγνώστη. Αυτό το ερώτημα γίνεται...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Γιατί ο Γκιλγκαμές

Γιατί ο Γκιλγκαμές

- γράφει ο Ανδρέας Αντωνίου - Πολλές φορές, όταν θέλουμε να μιλήσουμε για κάποιο λογοτεχνικό κείμενο ή για κάποιον συγγραφέα, το ερώτημα που μας απασχολεί είναι το ερώτημα περί της σημασίας τού για την σύγχρονη εποχή και τον σύγχρονο αναγνώστη. Αυτό το ερώτημα γίνεται...

Ιστορίες λογοκρισίας: Charles Baudelaire, «Τα Άνθη του Κακού»

Ιστορίες λογοκρισίας: Charles Baudelaire, «Τα Άνθη του Κακού»

- γράφει η Γεωργία Βασιλειάδου   Η συλλογή του Charles Baudelaire «Les fleurs du mal» (Τα Άνθη του Κακού), αποτελούμενο αρχικά από εκατό έμμετρα ποιήματα, θεωρείται σήμερα ένα κλασικό έργο, ένα αριστούργημα, κατά τους ειδικούς, της λογοτεχνίας του 19ου αιώνα, που...

Edith Sodergran

Edith Sodergran

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Edith Sodergran Η Σουηδική λογοτεχνία του 20ου αιώνα έχει αναδείξει μεγάλα ονόματα στον χώρο της ποίησης. Ιδιαίτερη θέση μέσα σε αυτόν κατέχει η Edith Södergran (1916-1923). Μια φιγούρα που η τραγικότητα της ασθενικότητάς της και – ως εκ...

2 σχόλια

2 Σχόλια

  1. Βάσω Αποστολοπούλου

    “Αν δεις του πίνακες που ζωγράφισα όσο ήμουν έγκλειστος, θα διαπιστώσεις ότι εκείνη η φυλακή απελευθέρωσε την πιο άδηλη ευαισθησία μου. Δεν υπήρξα ποτέ τρελός. Απλά δεν είχα την προσαρμοστικότητα να δεχτώ τον κόσμο τους.”

    Ένα μικρό χαρακτηριστικό απόσπασμα μιας εξαιρετικής προσέγγισης/ανάλυσης.
    Πολλά συγχαρητήρια, φίλε μου Άκη!

    Απάντηση

Υποβολή σχολίου