γράφει ο Κατερίνα Σιδέρη

Υπάρχουν βιβλία τα οποία διαβάζονται και δεν αφήνουν σχεδόν τίποτα πίσω τους. Υπάρχουν όμως και βιβλία που μας ακολουθούν για πολύ καιρό μετά την τελευταία τους σελίδα. Το Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου του Γιάννη Καλπούζου, ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Είναι ένα έργο που μιλά για την αγάπη, τη μνήμη, τις ανθρώπινες σχέσεις και τις επιλογές που καθορίζουν τη ζωή μας. Μέσα από τις σελίδες του, ο συγγραφέας μας καλεί να αναμετρηθούμε με τα συναισθήματά μας και να αναρωτηθούμε τι είναι πραγματικά αυτό που αξίζει να κρατήσουμε ως δικό μας, μα ας μην προτρέχω. Η γνωριμία με τα πρόσωπα της ιστορίας είναι υψίστης σημασίας και είμαι έτοιμη να τους αποδώσω χαρακτηριστικά γνωρίσματα τα οποία αποκόμισα και τα οποία θα συνδράμουν έτσι ώστε ο μελλοντικός αναγνώστης να καταφέρει να σκιαγραφήσει τα πορτραίτα τους νοερά στο μυαλό του.

Ο Άνδης και η Θάλεια. Η Θάλεια και ο Άνδης είναι οι πρωταγωνιστές της ιστορίας. Η Θάλεια είναι όμορφη με ξανθά μαλλιά και γαλανά μάτια. Είναι ήσυχη, μελετηρή, είναι συνεσταλμένη και εύθραυστη. Ως παιδί, επισκέπτεται με τους γονείς της τα καλοκαίρια το χωριό τους Πλατανιά, μα με τα χωριατόπουλα δεν έχει καμία απολύτως συναναστροφή.

Στον αντίποδα βρίσκεται ο Άνδης. Όσα χαρακτηριστικά κι αν γράψω, δεν θα καταφέρω να αποδώσω τον χαρακτήρα του. Είναι το τελευταίο παιδί της οικογένειας, μετά από 6 αδερφές. Είναι ατίθασος και σκανταλιάρης. Διαθέτει από γεννησιμιού του ένα κρυφό προσόν το οποίο θα αφήσω τη φαντασία σας να το ανακαλύψει, δεν πειθαρχεί πουθενά και λατρεύει την ιστορία. Μένει μόνιμα στον Πλατανιά, κρυφοκοιτάζει τη Θάλεια και του αρέσει να σκαρώνει καψώνια για να την τσιγκλήσει, μα εκείνη δεν αντιδρά όπως θα περίμενε. Αθώες παιδικές ψυχές, με ένα κοινωνικό χάσμα μεταξύ τους μεγάλο, μα τα παιδιά δεν σκαμπάζουν από τέτοια. Τα έλκει το διαφορετικό σαν μαγνήτης και οι δυο τους δύσκολα θα αντισταθούν στη δύνη του.

…ρε συ! Παιχνίδι είναι η ζωή! Αν την πάρεις στα σοβαρά θα σε πνίξει…

Όλη η ιστορία είναι ένα μπερδεμένο κουβάρι με τις ζωές τους. Αυτό θα προσπαθήσει να ξεμπλέξει ο Γιάννης Καλπούζος με την πένα του, θα ξαποστάσει σε κομβικά σημεία της ιστορίας τα οποία θα επηρεάσουν με τον τρόπο τους τις επιλογές των ηρώων του, θα απομονώσει και θα μοιραστεί μαζί μας αλήθειες και κρυμμένα μυστικά και όταν πια οι ήρωες εξερευνώντας φτάσουν στη νηνεμία της ψυχή τους, μια εξομολόγηση θα κλείσει τον κύκλο με τη φράση ότι αγαπώ είναι δικό σου.

Ο νονός κουρέας Αρμάνδος με τους 24 αναδεχτούς και η μετονομασία ενός εξ αυτών σε Άνδη, ο σκοτεινός και σκυθρωπός Χαρίδημος πατέρας της Θάλειας και οι δολοπλοκίες του, η πρώτη επαφή του πρωταγωνιστή μας με τη λογοκρισία, ο βανδαλισμός στα καύκαλα χελώνας, η εισαγωγή του στο οικοτροφείο για τις ανάγκες εκπαίδευσης αλλά και ένας κουμπαράς που σπάει σαν την καρδιά της Θάλειας, ανοίγουν την αυλαία της ιστορίας, αναμοχλεύονται με τα χρόνια της Χούντας, με τον έρωτα και με τα μαγικά φώτα της πόλης και αφήνουν αιχμές για μια πολυσχιδή συνέχεια.

Θα διαβάσουμε για τον φίλο στα εύκολα και στα δύσκολα Θέμη, για το τέχνασμα στην εμποροπανήγυρη, για ένα γλέντι γενεθλίων και ένα αναπάντεχο δώρο το οποίο συνοδεύεται από κραυγές φόβου, για τα ιδιαίτερα και ελαφρώς πιπεράτα μαθήματα ενός καθηγητή, για τον ερασιτέχνη φωτογράφο και πολυμήχανο Σαράντο, αλλά και για έναν βιαστή πατριό με προβιά που επιθυμεί να μείνει αθέατος.

Ο Άνδης μεγαλώνει, δοκιμάζει τη ζωή με το κουτάλι, ανδρώνεται, πειραματίζεται και δεν πιστεύει σε κανέναν. Ο πολιτικός αναβρασμός τον αφήνει απροσπέλαστο. Ακούει, μαθαίνει, ενημερώνεται μα δεν προσηλυτίζεται. Απολαμβάνει και χαίρεται ως θηρευτής της ηδονής, λατρεύει την ενασχόλησή του με τα βιβλία και η Θάλεια κατακλύζει με έναν μοναδικό τρόπο το μυαλό και τη ψυχή του.

Σειρά παίρνουν οι νεανικές ερωτικές συνωμοσίες, ένας φαρμακωμένος πατέρας και ένας άλλος αυταρχικός και δυνάστης, τα σοφά λόγια του μπάρμπα – Νίκου και εκείνα του Θέμη που κόβουν πιότερο κι από λεπίδα, το οίκημα της Καλλισπέρη αλλά και η εκ βάθους εξομολόγηση από την Αυγούλα που αφήνει άναυδους τη Θάλεια μα και τον αναγνώστη.

…η ζωή είναι απρόβλεπτη και πολυποίκιλτη. Πότε μιλά με τη φωνή και πότε με τη σιωπή. Αλλά και με τη φωνή της σιωπής και με σιωπή της φωνής…

Οι δυο νέοι είναι δεμένοι με μια αόρατη κλωστή. Θέλουν να είναι μαζί, μα οι άμυνές τους δεν τους αφήνουν. Τα απαρχαιωμένα κατάλοιπα μιας οικογένειας που υπακούει στο τι θα πει ο κόσμος, το αδυσώπητο μίσος φωλιασμένο σε μαύρες ψυχές, οι αναπολόγητες πράξεις που κακοφορμίζουν όσα χρόνια κι αν περάσουν και το ελεύθερο πνεύμα που δύσκολα μπορεί να δαμαστεί, είναι κάποια από τα εμπόδια ανάμεσα στη Θάλεια και τον Άνδη, εμπόδια που αντί να λειτουργήσουν ανασταλτικά, καταφέρνουν και πυροδοτούν τις καρδιές τους που ήδη καίγονται από έρωτα.

Μια ανταρσία η ζωή τους. Μια αιχμαλωσία. Μια επανάσταση που επωάζει. Ένας ασκός που συλλέγει ανέμους και θα τους απελευθερώσει την κατάλληλη στιγμή. Ένας εμφύλιος πόλεμος ανάμεσά τους. Ένας καταδικασμένος έρωτας. Μια σχέση άνυδρη ή ίσως ποτισμένη από το αίμα τους, μα μη γελιέστε. Η αγάπη όταν υπάρχει, δεν ζητά μεγαλεία. Δεν θωρεί φτιασίδια. Μια χαραμάδα της είναι αρκετή για να ανθίσει και αν τα καταφέρει, τότε όλος ο κόσμος αλλάζει.

Λίγο πριν πέσουν οι τίτλοι τέλους, ένα μπαστούνι του μπέιζ μπολ λίγο έλειψε να προσγειωθεί σε κεφάλι αμαρτωλού, οι Σπέτσες καλωσορίζουν απρόσμενες εξελίξεις, μια παλιά θαμμένη ιστορία του εμφυλίου χρωματίζεται με πολλά χρώματα, κομπολόγια με ποταμίσια μαύρα λιθάρια εμφανίζονται απρόσμενα, ένας τυφλός ζωγράφος καταφέρνει να εκπλήξει το κοινό του και ένα μπουκάλι Αλυπιακός οίνος ίσως καταφέρει να ευφράνει τις σκέψεις τους. 

Από τα βιβλία που διαβάζω, επιλέγω μια φράση που μου κίνησε το ενδιαφέρον για να την μοιραστώ μαζί σας. Από το βιβλίο του Γιάννη Καλπούζου, ένα σύντομο βιογραφικό του οποίου θα βρείτε στο τέλος του άρθρου, επέλεξα την παρακάτω:

…αν ανοίξεις μια χαραμάδα στο σκοτάδι, έχεις διανύσει κιόλας τη μισή διαδρομή προς τον ήλιο…

Η νεότερη ιστορίας της Ελλάδας επηρεάζει τους ήρωες, τους κατευθύνει και άλλους τους αφήνει αδιάφορους. Ο Άνδης, αποφάσισε να ζήσει τη ζωή του με τα δικά του μέτρα και σταθμά, απαλλαγμένος από κοινωνικά πρέπει και νόρμες. Η Θάλεια ήταν αναγκασμένη να υπομείνει πολλά σε μια οικογένεια δίχως αγάπη, πλάι σε μια αποστεωμένη και αδιάφορη καθημερινότητα ξέχειλη απαγορεύσεις και νουθεσίες. Από την πρώτη στιγμή που αντίκρισε τον Άνδη δέθηκε μαζί του και πάσχισε να διεκδικήσει αυτόν τον έρωτα που σιγοκαίγε στην καρδιά της. Είναι εύκολο να φυλακίσεις ένα ελεύθερο πνεύμα; Είναι εύκολο να φυλακίσεις έναν Δον Κιχώτη που οραματίζεται να ζει ελεύθερος; Δεν θα σας απαντήσω. Στις σελίδες του βιβλίου επωάζουν όλα όσα θέλετε να μάθετε.

Ολοκληρώνοντας το ταξίδι των δυο νέων, νιώθω την ανάγκη να αναφέρω πως ξεχώρισα τον Ερμεία όχι από λύπηση αλλά από σεβασμό, τον Ιπποκράτη για την οξυδέρκειά του και την Αυγούλα για τα κατεστραμμένα της όνειρα.

Αν πραγματικά ήθελα σε μια φράση να κλείσω όλα όσα διάβασα, πράγματι δεν υπάρχει καλύτερη από ότι αγαπώ είναι δικό σου.

Το οπισθόφυλλο του βιβλίου αναφέρει:

Μια γοητευτική νεαρή γυναίκα επισκέπτεται νύχτα το καφενείο ενός χωριού. Στο δέμα που έχει μαζί της κρύβει μια νεκροκεφαλή. Αναζητά πληροφορίες για ένα έγκλημα καταχωνιασμένο στις σπηλιές του χρόνου.

1968 – 1994

Ο έρωτας του άστατου και δαιμόνιου Άνδη και της Θάλειας με την κολλαρισμένη ζωή ξεκινά απ’ την παιδική ηλικία σ’ έναν παραποτάμιο οικισμό της Ηπείρου και ανθίζει, καθώς μεγαλώνουν, με πολλά σκαμπανεβάσματα και αναποδογυρίσματα στην Άρτα και στην Αθήνα. Στην πολυτάραχη πορεία τους εμπλέκονται θαμμένα μυστικά ·η χούντα και η μεταπολίτευση· δευτεραγωνιστές με τα δικά τους όνειρα και αδιέξοδα· ένας αυταρχικός πατέρας και μια υποταγμένη μάνα· η σεξουαλική παρενόχληση και η ενδοοικογενειακή βία· αναρχικοί, ιδεολόγοι, καιροσκόποι κι εγκληματίες· ανθρώπινα αγρίμια και συντρίμμια· η μέγγενη του κοινωνικού περίγυρου· εξουσιαζόμενοι εξουσιαστές· τα κρίματα των προηγούμενων γενιών που βασανίζουν τις επόμενες· οι πολλές Ελλάδες, μεταξύ των οποίων τα Εξάρχεια της δεκαετίας του ’80, και οι επιπτώσεις του Εμφυλίου.

Η μυθοπλασία εξελίσσεται καταιγιστική με έντονο σαρκασμό και χιούμορ κι ενσωματώνονται σ’ αυτή παρακμιακές και τραγελαφικές καταστάσεις, στοχασμός, μυστήριο, περιπέτεια, πραγματικότητα και αλληγορία, διλήμματα που υπερβαίνουν τις αντοχές των ηρώων, η πάλη συναισθήματος – λογικής και πάνω απ’ όλα, η αλχημεία της αγάπης που μεταλλάσσει το «δικό μου» σε «δικό σου» κι εκδηλώνεται ως εξομολόγηση και δόσιμο ψυχής με τη φράση:

Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα του βιβλίου.

Ο Γιάννης Καλπούζος γεννήθηκε το 1960 στο χωριό Μελάτες της Άρτας και από το 1983 ζει μόνιμα στην Αθήνα.

Έχει γράψει έντεκα μυθιστορήματα: «Ιμαρέτ», «Σάος», «Άγιοι και δαίμονες», «Ουρανόπετρα», «Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου», «Ραγιάς», «Σέρρα», «Γινάτι», «Εράν», «Καλντερίμι» και «Μεθυστής». Το «Ιμαρέτ» κυκλοφορεί και διασκευασμένο σε εφηβικό μυθιστόρημα (για παιδιά άνω των 10 ετών), με εικονογράφηση του σκηνογράφου Αντώνη Χαλκιά.

Επίσης έχει γράψει τρεις ποιητικές συλλογές, οι οποίες εμπεριέχονται μαζί με πενήντα νέα ποιήματα στον τόμο: «ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΠΟΥΖΟΣ ΠΟΙΗΣΗ 2000-2017», τη συλλογή διηγημάτων: «Κάποιοι δεν ξεχνούν ποτέ» και στίχους για 80 τραγούδια, πολλά από τα οποία έγιναν μεγάλες επιτυχίες, όπως τα: «Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου», «Να ‘σουν θάλασσα», «Τι μου ‘χει φταίξει τι μου ‘χει λείψει», «Δέκα μάγισσες» και «Γιατί πολύ σ’ αγάπησα».

Η παραλογή «Ο λύκος», που εμπεριέχεται στη συλλογή διηγημάτων, βραβεύτηκε στον Διεθνή Διαγωνισμό Ποίησης και Διηγήματος του πανεπιστημίου του Παλέρμο Ιταλίας.

Το μυθιστόρημα «Σέρρα» τιμήθηκε με το Πρώτο Βραβείο Μυθιστορήματος Μικρασιατικού Περιεχομένου για τα έτη 2016-2018 και έχει μεταφραστεί στα αλβανικά.

Τα μυθιστορήματα «Γινάτι» και «Εράν» τιμήθηκαν με το Βραβείο Βιβλιοπωλείων Public 2019 και 2021 αντίστοιχα.

Το μυθιστόρημα «Ιμαρέτ» τιμήθηκε το 2009 με το Βραβείο Αναγνωστών του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου και έχει μεταφραστεί στα πολωνικά, στα τουρκικά, στα αραβικά, στα αγγλικά από ελληνικό εκδοτικό οίκο και στα αλβανικά.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Χάρτινη Πόλη.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο, θα βρείτε εδώ.