«Αποτύπωμα ζωής»

Αγγελική Σπυροπούλου

Εκδόσεις Ζενίθ 2024

–

γράφει η Βάλια Καραμάνου

–

«Βιωματικό σύγγραμμα» αναγράφεται ενδεικτικά κάτω από τον τίτλο του βιβλίου, γεγονός που σημαίνει πως διαθέτει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, ικανά να το ξεχωρίσουν και να αγγίξουν τον αναγνώστη. Ποια είναι αυτά; Καταρχάς το θάρρος. Ναι, είναι ένα θαρραλέο βιβλίο, στο οποίο η αφηγήτρια τολμά να «ξεγυμνωθεί» χωρίς την πρόφαση του μύθου, το σύνηθες προπέτασμα του συγγραφέα. Ακόμα και τα βιβλία αυτοβελτίωσης συνήθως προβάλλουν έναν διδακτισμό από την οπτική γωνία ενός «ανώτερου» ανθρώπου, που έχει καταφέρει να λύσει τον γρίφο της ζωής. Στην συγκεκριμένη περίπτωση όμως, η συγγραφέας δεν υποδύεται κανέναν ρόλο, δεν αποστασιοποιείται από τον αναγνώστη. Με απόλυτη ειλικρίνεια, ταπεινότητα και εμπιστοσύνη στην ανθρώπινη καρδιά εξομολογείται άμεσα τις πτυχές της καθημερινότητάς της, τις φοβίες, τα όνειρα, τους προβληματισμούς της και όλα όσα αντιμετωπίζει κάθε άνθρωπος που αφήνει τελικά το αποτύπωμα της δικής του ζωής.

Μέσα από μια προσηνή και ευκολοδιάβαστη γραφή (που όμως δεν είναι γραμμική, αλλά πολυδιάστατη και γι’ αυτό ενδιαφέρουσα) ζωντανεύει προσωπικές ιστορίες από τον οικογενειακό και συγγενικό της χώρο, την παιδική ηλικία, τις περιπλανήσεις της στην πόλη και στην φύση, ειδικά στην θάλασσα που υπεραγαπά. Η αφηγήτρια/ ηρωίδα του βιβλίου περιπλανιέται και παρατηρεί τους ανθρώπους γύρω της, αμφιβάλλει, προβληματίζεται, πληγώνεται και ελπίζει με στόχο- τι άλλο;- την αναζήτηση της ευτυχίας κατά την διάρκεια του εφήμερου αποτυπώματός μας στην ζωή. Και πως επιτυγχάνεται η ολοκλήρωση λοιπόν; Ίσως μέσα από διάφορες προτάσεις του έργου, όπως η παιδική οπτική, δηλαδή η απλότητα της παιδικής ηλικίας που σταδιακά αποβάλλουμε κατά την ενηλικίωση φορώντας «προσωπεία» με στόχο να γίνουμε αποδεκτοί, πετυχαίνοντας συχνά το αντίθετο. Η ενδοσκόπηση είναι ο μόνος τρόπος να γνωρίσουμε τον εαυτό μας, αλλά και τους άλλους. Θα φανταζόταν κανείς πως μια τέτοια διαδικασία μας απομονώνει από τον περίγυρό μας, αλλά η αλήθεια είναι πως αντίθετα μας κάνει περισσότερο εξωστρεφείς και πρόθυμους να πλησιάσουμε τον συνάνθρωπο. Πράγματι, η αγάπη προς το περιβάλλον, τον άνθρωπο, τα ζώα, τη φύση είναι ο μοναδικός τρόπος προκειμένου να ζήσουμε μια ζωή με πληρότητα.

Η συγγραφέας μας παρουσιάζει απλούς καθημερινούς ανθρώπους, όπως η μοναχική γυναίκα στην στάση του λεωφορείου, προκειμένου να θίξει τα θέματα της φιλίας, του έρωτα, της μοναξιάς, της κοινωνικής θέσης της γυναίκας, την σχέση μας με τον χρόνο, αλλά και διλήμματα που καλούμαστε να επιλύσουμε σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο. Για παράδειγμα, την αντίθεση ανάμεσα στα «πρέπει» και στα «θέλω» μας, τις προσδοκίες και τα όνειρά μας, τις εντάσεις με τον εαυτό μας και τους άλλους, τις οικογενειακές μας σχέσεις. Ειδικά το τελευταίο θέμα είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο για όλους μας, πως δηλαδή να μην επαναλάβουμε τα ίδια λάθη που έκαναν οι γονείς μας, πως να πετύχουμε στον ρόλο μας ως γονείς, ως παιδιά, ως σύντροφοι. Η θέληση, ο ανταγωνισμός, η φθορά, η εκμετάλλευση, ο φόβος της αλλαγής, η χαιρεκακία είναι μόλις μερικά από τα θέματα που θίγονται. Η ανθρώπινη διάσταση παρουσιάζεται στην πιο εύθραυστη εκδοχή της, σαν ένα φοβισμένο παιδί που έχει χάσει τους δικούς του μέσα στο πλήθος και αυτοτιμωρείται με απωθημένα και τύψεις. Πως προσεγγίζουμε λοιπόν αυτό το εσωτερικό τρομαγμένο παιδί; Μα με (αυτό)φροντίδα, αγάπη, εκπλήρωση έστω μερικών μικρών ευχών και φυσικά με παρέμβαση σε ό,τι άδικο συμβαίνει γύρω μας. Ο άνθρωπος οφείλει να κραυγάζει για το δίκαιο, αλλά πάντα με αγάπη προς τον συνάνθρωπο και όχι επιτηδευμένο διδακτισμό. Η συγχώρεση είναι ο μόνος δρόμος για την λύτρωση.

Ολόκληρο το έργο διαπνέεται από νοσταλγία για το παρελθόν (τις παρέες, τους φίλους, τα ημερολόγια, τις διακοπές στην θάλασσα) και οι ιστορίες που λαμβάνουν χώρα δεν είναι μόνο προσωπικές, αλλά αναφέρονται και σε τοπικούς μύθους, όπως η ιστορία της δεκαοχτούρας, που θίγουν τις διαπροσωπικές μας σχέσεις. Η οπτική του κειμένου είναι ξεκάθαρα αισιόδοξη, αλλά διόλου αφελής. Πρόκειται για μια αισιοδοξία που πατά στέρεα στην ρεαλιστική πραγματικότητα, στην άμεση αντιμετώπιση των προβλημάτων, στην αγωνιώδη περιπλάνηση στον λαβύρινθο της ύπαρξής μας. Ωστόσο, πέρα από την τραγικότητα της ανθρώπινης φύσης (ένα μικρό αποτύπωμα στο σύμπαν) αποπνέεται η πίστη στο ανθρώπινο μεγαλείο της αγάπης. Η αφηγήτρια έχει εμπιστοσύνη στον άνθρωπο, δεν διστάζει να του ανοιχτεί, να ταυτιστεί μαζί του. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση βαδίζοντας προς το τέλος γίνεται πρώτο πληθυντικό πρόσωπο, το «εγώ» μετατρέπεται σε «εμείς», αποθεώνεται η ένωση του ατόμου με τα άλλα άτομα, με την φύση. Με αυτόν τον τρόπο φτάνουμε στην ουσία του υπαρξιακού μας αγώνα, που είναι η συνύπαρξη μέσω της αγάπης, το αποτύπωμά μας στην εφήμερη ζωή μας.

Ο αναγνώστης τελειώνοντας το κείμενο αισθάνεται πως έχει συνομιλήσει με κάποιον φίλο ή δικό του άνθρωπο που τον προτρέπει να αγαπήσει και να φροντίσει το φοβισμένο παιδί που κρύβει μέσα του, να προσεγγίσει τους ανθρώπους γύρω του.

«Είμαι εδώ, είστε εδώ».

«Ζήσε! Ζήσε!»

Η ζωή είναι μια εξερεύνηση με συντροφικότητα, ένα μεγαλειώδες ταξίδι. Αυτό πρεσβεύει η συγγραφέας και το αποτυπώνει με απόλυτη αγάπη προς τον δέκτη, συμπόνια και ταπεινότητα. Δεν είναι έξω από τους ανθρώπους, αλλά ανάμεσά τους. Τους αγαπά και τους νοιάζεται. Είμαστε το «εμείς», ένα αδιάσπαστο σύνολο, ένας ατέρμονας κύκλος, ένα αποτύπωμα ζωής ανεξίτηλο.