Νίκος Πουλινάκης (Α-Ω, 2018)

Από καιρό έχει παρατηρηθεί μία σχετικά αυξητική τάση στα χαϊκού τα τελευταία χρόνια. Η αναγέννηση της δημιουργικής αυτής επιθυμίας πιθανολογούμε πως συνδέεται με μία διάθεση πειραματισμού που έλκει πολλούς ποιητές. Ταυτόχρονα για κάποιους φαντάζει ως μία φόρμα δυσκολότερη στην οποία δοκιμάζουν τον εαυτό τους. Διακρίνουμε όμως μία τάση σαν να μοιάζει να αποκτά χαρακτηριστικά μόδας, ενώ στο εξωτερικό (αγγλόφωνα χαϊκού) κάνουν λόγο συχνά για κίνημα.

Έχει σημασία βέβαια ότι καθώς το χαϊκού είναι σύντομο, οι άνθρωποι μπορούν να το θυμούνται εύκολα. Επίσης το γεγονός ότι δεν καταγράφει συναισθήματα, αλλά περιγράφει λιτά μία εικόνα και σε μία πρόωρη φιλοσοφία αναγνωστικής πρόσληψης αφήνει ελεύθερο τον αναγνώστη εκείνος να αισθανθεί. Και την ίδια στιγμή πίσω από αυτό που στην Ελλάδα και την Ευρώπη ήρθε ως μία ρομαντική φυσιολατρία, κρύβεται στην πραγματικότητα ο πανάρχαιος ανιμισμός με μία ανάγκη απλότητας στο δίπολο σύγχρονη ζωή- φύση με χαρακτηριστικά εξωτικού παραδείσου. Άλλωστε υπάρχει μία απόλυτη συμμετρία μεταξύ φόρμας, μεγέθους και έκφρασης.

Τα χαϊκού ξεχωρίζουν ως όμορφα στιχουργήματα επειδή είναι απατηλά απλά και θαυμάσια σύντομα ποιήματα, αποκτώντας έτσι μία εντυπωσιακή φύση. Μήπως όμως το χαϊκού ουσιαστικά δεν λέει απλώς κάτι με όμορφο τρόπο αλλά λέει όμορφα πράγματα με λίγα κι απλά/καθημερινά λόγια; Στη συλλογή του Νίκου Πουλινάκη «η εθελουσία ερυθρότητα των λέξεων» (Α-Ω, 2018) αντίθετα βλέπουμε μία σύνθετη και πλούσια γλώσσα.

Εντυπωσιάζει με την επιλογή των λέξεων στα στιχουργήματα. Εγκαταλείπει την απλή γλώσσα του χαϊκού και μέσα σε μία στοχαστική πρόζα επιλέγει ένα λεξιλόγιο σύνθετο και “βαρύτερο”. Δίχως να γίνεται κρυπτικό το λεξιλόγιό του, είναι “δυσκίνητο” μέσα στη φόρμα που επιβάλλει το χαϊκού. Έρχεται σε αντίθεση με τη λιτότητα του ποιητικού είδους.

Αιχμαλωτίζοντας το στιγμιότυπο ο δημιουργός κινείται σε ένα φιλοσοφικό επίπεδο για τη ζωή και την κοινωνία. Μεταφορές και μετωνυμίες διανθίζουν τις μικρές συνθέσεις της συλλογής. Συνυποδηλώσεις ταξιδεύουν τον ακροατή στις εικόνες που γεννούν. Ωστόσο μέσα στην ολιγόστιχη σύνθεση βαραίνουν κι άλλο το συναίσθημα. Η ισορροπία -που αποτελεί δομική φιλοσοφική αντίληψη του χαλκού- σε επίπεδο συλλογής χάνεται. Και τα ποιήματα λειτουργούν ως θρυμματισμένες απολήξεις, και όχι ως ψηφίδες μιας ευρύτερης απεικόνισης της ζωής, της κοινωνίας ή της φύσης.