Ευγενία Δουβή

Εκδόσεις Γραφή 2023

–

γράφει η Βάλια Καραμάνου

–

«Ενήλικα αιμοσφαίρια» τιτλοφορείται η ποιητική συλλογή της Ευγενίας Δουβή διόλου τυχαία. Μάλιστα είναι το πρώτο της βιβλίο, γεγονός που προκαλεί έκπληξη αν υπολογίσει κανείς τον δυναμισμό και την ωριμότητα του έργου της. Ο τίτλος λοιπόν γεφυρώνει τα δύο μέρη του βιβλίου, το πρώτο με τίτλο «Ενηλικιώσεις» και το δεύτερο αντίστοιχα «Αιμορραγίες». Σχεδόν συνειρμικά αναλογίζομαι πως κάθε ενηλικίωση, ιδιαίτερα γυναικεία, είναι «αιματοβαμμένη», μερικές φορές με τραυματικό τρόπο. Κάτι πεθαίνει και ταυτόχρονα κάτι νέο γεννιέται για να ολοκληρωθεί επώδυνα, καταλυτικά για το υποκείμενο. Παράλληλα, εξαιρετικά ενδιαφέρουσα είναι η αφιέρωση στην αρχή του βιβλίου «για τις μαύρες, τις κόκκινες και τις λευκές ημέρες μου», που σχετίζεται με αυτές ακριβώς τις αποχρώσεις των συναισθημάτων.

Η υπαρξιακή αγωνία λοιπόν διακρίνεται έντονη από το πρώτο ποίημα, καθώς η ζωή είναι ένα «δώρο» που ο άνθρωπος δεν γνωρίζει πως να αντιμετωπίσει («ποιες οι οδηγίες χρήσης του δώρου της ζωής;»). Μια άκρως ρεαλιστική, σχεδόν τραγική διαπίστωση διαφαίνεται πίσω από αυτό το ερώτημα, ενώ προκύπτουν αυτόματα κι άλλα πολλά, για την ακρίβεια καταιγισμός ερωτημάτων για το ανυποψίαστο υποκείμενο. Πως καλύπτονται άραγε τα εσωτερικά κενά; Με συνουσίες; Η συνεύρεση, η συνάντηση του εγώ με το εσύ αποδεικνύεται μια δαιδαλώδης πορεία με παγίδες που στήνουν πότε το κρυφτό και πότε η εκδίκηση. Και βέβαια, όπως όλες οι σχέσεις, χαρακτηρίζεται από τις αντιφάσεις, τα δίπολα. Το εγώ και το εσύ, το Χάος και ο Έρως, τα χαμένα υποκείμενα «βδελύγματα αστικά» που περιπλανιούνται στον αστικό ιστό αγωνιώντας για το επικείμενο τέλος τους. Περιρρέουν στα όνειρα, στο σύμπαν, στα θαλασσινά καλοκαίρια αναζητώντας ωστόσο πάντα το Φως. Οι «μαύρες και οι λευκές ημέρες» της ζωής μας λοιπόν είναι αυτές που έρπουν στα σκοτάδια για να φτάσουν στο φως, στα άστρα. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν διαρκή αγώνα ενηλικίωσης, κατά τον οποίο ο άνθρωπος αναζητά τον τρόπο να φτάσει στο «δώρο της ζωής», να πιστέψει πως γεννήθηκε πραγματικά και πως ίσως υπάρχουν ψήγματα ευτυχίας σε αυτήν την διαδικασία.

Και φτάνουμε στις «κόκκινες μέρες» του δεύτερου μέρους που κραυγάζουν αιμορραγίες, την απαιτητική αναζήτηση της ζεύξης, της συχνά αναίτιας ή αιμομικτικής ένωσης («Γίνε το άλλο εγώ»). Εκεί που τα στόματα βγάζουν καπνό αντί για λέξεις, εκεί που η ευτυχία κρύβεται στα κατακόκκινα κεράσια, εκεί που το χώμα μπορεί να γίνει ρίζωμα για την ένωση δύο ανθρώπων ή παγερός καθρέπτης που αντανακλά την εκτεθειμένη γύμνια μας. Οι αισθήσεις είναι παρούσες με ρεαλιστικό τρόπο, η γλώσσα, το χάδι, το άγγιγμα. Η ένωση δεν είναι μόνο κατακόκκινη, αιμορραγική αλλά και θερμή σαν τον Ήλιο, καυτή σαν βραστό νερό μέσα μας, άλλοτε άψυχη μπλε σαν μια ανεπιθύμητη αποβολή. Το Εγώ και το Εσύ δεν είναι τίποτα άλλο παρά αίματα που ενώνονται για να μας αφανίσουν και να μας διαμελίσουν, να γεμίσουν τον κόσμο και το σύμπαν με τα κομμάτια μας που ενέχουν ταυτόχρονα τόσο το χαμερπές όσο και το ουράνιο στοιχείο.

Η γραφή της Ευγενίας Δούνη είναι ρεαλιστική, μερικές φορές αγγίζει τα όρια του (αυτό)σαρκασμού, ενώ διανθίζεται με πολλές ζωντανές εικόνες, μεταφορές και σύμβολα γεμάτα χρώματα. Το μαύρο, το λευκό και το κόκκινο διατρέχουν όλο το έργο. Η γλώσσα της είναι κοφτερή, χωρίς ιδιαίτερη χρήση σημείων στίξεως, με σκόπιμη εναλλαγή των κεφαλαίων και των πεζών γραμμάτων, ενώ ακολουθεί την μικρή φόρμα που φθίνει σε αριθμό συλλαβών και λέξεων. Κάτι σαν την ανθρώπινη πορεία δηλαδή που ακολουθεί – παρά τις εναγώνιες προσπάθειες που καταβάλλουμε- νομοτελειακά την φθορά, το ξεψύχισμα. Ποιο είναι το αντίδοτο λοιπόν στην μοιραία «αιμορραγία» της φύσης μας, πόσο επώδυνη είναι η πορεία μας ενάντια σε κάθε φυσικό κανόνα; Μπορούν δυο άνθρωποι να συναντηθούν και να ενωθούν σαν «δυο ερυθρά αιμοσφαίρια που τροφοδοτούν αγκαλιασμένα έναν οργανισμό ολόκληρο;» Που μπορεί να σε πάει «το κόκκινο της ευτυχίας μαζί με το άσπρο;»

Μέσα σε μικρούς στίχους η δημιουργός συμπυκνώνει όλες τις ανθρώπινες αγωνίες και τα ζητούμενα του σύγχρονου και ταυτόχρονα «παλιού» ανθρώπου. «Καρφώνει» χωρίς να λυπάται τον αναγνώστη με κάθε πόνο και χαρά, με κάθε «μαύρο» και «κόκκινο» στοιχείο της ύπαρξής του. Αναμένω λοιπόν με ενδιαφέρον και τα επόμενα έργα της, μια και θεωρώ πως η ποίηση ήταν ανέκαθεν το δυνατό σημείο της εγχώριας λογοτεχνικής παραγωγής μας και πως υπάρχουν νέοι δημιουργοί που μπορούν ν’ αφήσουν το στίγμα τους στον χώρο αυτό.

«Σφαίρες από αίμα

Αίμα από δύο σφαίρες

που εκτοξεύτηκαν με ιλιγγιώδη ταχύτητα

έτσι που ήταν αδύνατον

να μη διαμελιστούν

να μη σκοτώσουν»