Η γλώσσα των «Quotes»: Όταν ο Κοέλιο συνάντησε το motivational Instagram

Κάποτε για να διαβάσεις ένα απόφθεγμα έπρεπε να ανοίξεις ένα βαρύ βιβλίο φιλοσοφίας, να παλέψεις με το συντακτικό, να καταλάβεις το ιστορικό πλαίσιο και να αναρωτηθείς τι ακριβώς εννοούσε ο στοχαστής.

Σήμερα η διαδικασία έχει εκσυγχρονιστεί δραστικά, αρκεί να μπεις στο Instagram, όπου αποφθέγματα του Νίτσε, του Καβάφη και του Πάουλο Κοέλιο σερβίρονται κομμένα και ραμμένα πάνω σε φωτογραφίες με ηλιοβασιλέματα, αφρόγαλα ή γυμνασμένους γλουτούς στην παραλία.

Η σύγχρονη κουλτούρα των social media κατάφερε το ακατόρθωτο, απογύμνωσε την παγκόσμια σκέψη από κάθε νόημα, μετατρέποντάς τη σε ένα ατελείωτο ψηφιακό μπισκοτάκι τύχης.

Ιδού πώς λειτουργεί η νέα επιστήμη των motivational quotes:

1. Το «Κοέλιο effect» και η συμπαντική συνωμοσία

Δεν υπάρχει γωνιά του ελληνικού διαδικτύου που να μην έχει φιλοξενήσει τη διαβόητη φράση: «Όταν θέλεις κάτι πάρα πολύ, όλο το σύμπαν συνωμοτεί για να το αποκτήσεις».

• Η χρήση: Συνοδεύει συνήθως φωτογραφία με καινούργιο αυτοκίνητο με leasing, ποτήρι με spritz σε roof garden ή selfie με μαγιό στη Μύκονο.
• Η πραγματικότητα: Το σύμπαν δεν συνωμοτεί για τίποτα πέρα από το να σου χαλάσει το θερμοσίφωνο την πιο κρύα μέρα του χειμώνα ή να ανάψει το κόκκινο φανάρι όταν βιάζεσαι. Αν το σύμπαν άκουγε όντως τι ζητάμε στο Instagram, ο μισός πληθυσμός θα ήταν εισοδηματίες στο Μπαλί και ο άλλος μισός θα είχε παντρευτεί μοντέλα.

2. Ο άτυχος Νίτσε σε ρόλο personal trainer

Ο Φρίντριχ Νίτσε πέρασε τη ζωή του παλεύοντας με χρόνιες ασθένειες, ημικρανίες και μια βαθιά υπαρξιακή μοναξιά, καταλήγοντας σε μια από τις πιο σύνθετες φιλοσοφικές θεωρίες της ιστορίας.

• Πώς κατέληξε στο feed: «Ό,τι δεν σε σκοτώνει, σε κάνει πιο δυνατό».
• Η εικόνα: Ένας ιδρωμένος τύπος στο γυμναστήριο, μπροστά στον καθρέφτη, κρατώντας δύο αλτήρες και ένα σέικερ πρωτεΐνης.
• Η παρατήρηση: Αν ο Νίτσε έβλεπε ότι η θεωρία του για την υπέρβαση του ανθρώπινου πόνου χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει το πιάσιμο στους τετρακέφαλους μετά από leg day, θα είχε επιστρέψει οικειοθελώς στις ελβετικές Άλπεις για να μην ξαναδεί άνθρωπο.

3. Η λεζάντα-άλλοθι για την απόλυτη selfie

Ο βασικός κανόνας του σύγχρονου influencer λέει: «Ποτέ μην ανεβάζεις προκλητική selfie χωρίς πνευματικό άλλοθι».

• Το στήσιμο: Φωτογραφία στο μπάνιο με ελάχιστα ρούχα, τέλειο φωτισμό και βλέμμα «μοιραίας ύπαρξης».
• Το quote: «Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο» — Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι.
• Το αποτέλεσμα: Ο μέσος ακόλουθος δεν κοιτάζει αν ο Ρώσος κλασικός αναφερόταν στη μεταφυσική λύτρωση της ψυχής. Κοιτάζει απλώς το φίλτρο λείανσης δέρματος, πατάει καρδούλα και γράφει από κάτω: «Θεάρα μου, τα είπες όλα!». Ο Ντοστογιέφσκι στριφογυρίζει στον τάφο του στην Αγία Πετρούπολη.

4. Τα αποφθέγματα που δεν ειπώθηκαν ποτέ

Ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο είναι τα «ορφανά» quotes. Φράσεις τόσο γενικόλογες και γλυκανάλατες που κανένας σοβαρός συγγραφέας δεν θα τολμούσε να γράψει.

• Η μέθοδος: Γράφεις κάτι τύπου «Μη μετράς τις μέρες, κάνε τις μέρες να μετρούν» ή «Η ζωή είναι σαν ένα φλιτζάνι καφές, σημασία έχει με ποιον τον πίνεις».
• Η υπογραφή: Κολλάς από κάτω ένα βαρύγδουπο όνομα: «Άλμπερτ Αϊνστάιν», «Όσκαρ Ουάιλντ», «Μπουκόφσκι» ή «Μέριλιν Μονρόε». Κανείς δεν θα μπει στον κόπο να το τσεκάρει. Αν έχει ωραία γραμματοσειρά και φόντο ένα δάσος με ομίχλη, γίνεται αυτόματα αδιαμφισβήτητη αλήθεια.

Το ηθικό δίδαγμα

Τα quotes είναι τα fast food της λογοτεχνίας, καταναλώνονται σε τρία δευτερόλεπτα, σου δίνουν μια στιγμιαία ψευδαίσθηση πληρότητας, αλλά δεν έχουν καμία θρεπτική αξία.

Την επόμενη φορά που θα δείτε μια βαθυστόχαστη φράση στο feed σας, μη συγκινηθείτε αμέσως. Πάρτε ένα κανονικό βιβλίο, διαβάστε παραγράφους που δεν χωράνε σε οθόνη κινητού και θυμηθείτε πως η σοφία δεν χρειάζεται hashtags για να υπάρξει, χρειάζεται απλώς χρόνο και καθαρό μυαλό.