Κατερίνα Κουτσογιαννόπουλου
ΙΔΜΩΝ

Η γραφή της Κατερίνας Κουτσογιαννόπουλου όπως φαίνεται στη νέα της ποιητική ανθολογία, «Πτερόεντες εν τη ερήμω» (Ίδμων, 2016) που περιλαμβάνει συνθέσεις από το 1994 έως το 2004, διακρίνεται από ένα αφηγηματικό ύφος με προτάσεις επαυξημένες και συνθέτες μακριά από την εφευρετικότητά του ποιητικού λόγου και περιορίζοντας τη λιτότητα μόνο στο αναγκαίο επίπεδο της καθημερινής προφορικής έκφρασης.

Ωστόσο, τούτα δεν περιορίζουν τη λυρική χροιά της υπαρξιακής στιχουργικής της. Αντίθετα, η αβίαστη εισαγωγή φυσιολατρικών στοιχείων μέσα στην οικειότητα της γλώσσας της εντείνουν το λυρισμό (η χρυσόμυγα, εξάγνιση, το τέλος του φόβου, προστασία). Η εικονοποιία συμπλέκεται με την υπαρξιακή αναζήτηση μέσα σε ένα πεδίο ρευστότητας.

Μία διαρκής κίνηση (μετουσίωση, η κρυστάλλινη πολιτεία, μονόδρομος, το σπίτι στο Μαρούσι, η σιωπή, το μαγικό χαλί), που αισθητοποιείται στον θρυμματισμένο στίχο, διαπνέει την ποιητική της (η έλξη του ουρανού, τώρα). Η κίνηση εκφράζεται και με μία διαρκή διάθεση δραπέτευσης· ένα ταξίδι προς έναν άλλο μαγικό, φανταστικό κόσμο, προς το όνειρο (αυταπάτες, υπνοβατώντας, ο ήλιος η πραγματική μας φύση, Κάμελοτ, το μαγικό χαλί, ενεργειακή μύηση).

Και το ταξίδι συνεχίζεται είτε μέσω της θάλασσας (για τη μητέρα μου…, ο Δράκος της βροχής, το σπίτι στο Μαρούσι) είτε προς τον ουρανό (θυσία, προστασία). Ο άνεμος συνεχώς παρών (λήθη, που είσαι;, το τέλος του φόβου, εξάγνιση, ο ινδιάνος, η Χρυσόμυγα) και το Σύμπαν -πάντα ως πρόσωπο με κεφαλαίο το πρώτο γράμμα- (μία νέα ζωή, η σιωπή, υπνοβατώντας, η έλξη του ουρανού, η Χρυσόμυγα, ο Κύκλωπας της μοναξιάς, ο Δράκος της βροχής, η κόκκινη γη) εκθέτουν σε επίπεδο λέξεων την ανάγκη δραπέτευσης από τις παγίδες των ήχων και της ζωής.

Εξάλλου, η μοναξιά (το σπίτι στο Μαρούσι, προορισμός) και η σιωπή (θεατής, η σιωπή) αποτελούν σημαντικές θεματικές στην ποιητική της. Την ίδια όμως στιγμή τα στιχουργικά σπαράγματα εκφράζουν και την υπαρξιακή αγωνία (η έλξη του ουρανού, μετουσίωση, εξάγνιση, δέχομαι, τα πέπλα της μνημοσύνης) για το χρόνο (τώρα, ο έρωτας σοβάρεψε, ταξίδι στο χρόνο) και τις μεταβολές του βίου (παιχνίδι), τις επιλογές ζωής των ανθρώπων (η κρυστάλλινη πολιτεία, μονόδρομος, μία ιστορία σχεδόν αληθινοί…).

Ενδιαφέρον παρουσιάζει ο πειραματισμός στην ενότητα “12 όνειρα” με την αξιοποίηση της αρχαιοελληνικής γλώσσας μέσα σε ένα πεδίο αναφοράς που πηγάζει από τη βιβλική παράδοση με έναν αποκαλυπτικό χαρακτήρα στο όνειρο. Εντούτοις, αυτό το όνειρο συνδέεται με την υπαρξιακή αγωνία της γυναίκας και όχι με το συνηθισμένο λογικό ύφος της καταστροφής. Εξάλλου, δεν είναι λίγες οι αναφορές της ποιήτριας στην εκκλησιαστική παράδοση ως στοιχείο της λαϊκής κουλτούρας (δωδέκατη πύλη, προστασία, και συ, θυσία, μέρα λαμπρή).

Έτσι, το θρησκευτικό στοιχείο -με το έτοιμο και εύληπτο από το κοινό συναισθηματικό του βάρος, όπως διαμορφώθηκε στους αιώνες- προσφέρει μία εκφραστική διέξοδο στην υπαρξιακή αγωνία της ποιήτριας. Ταυτόχρονα, ενισχύει τη διαχρονικότητα μέσα στο λιτό συναισθηματικό πλέγμα που στήνει η δημιουργός (και σε συνδυασμό με το Σύμπαν), κάτι που παρατηρείται και στην ποιητική σύνθεση “Αδάμ, ο πρώτος άνδρας“.

Μαγικό είναι και το Φως στην ποιητική της καθώς αποκτά μία μεταφυσική χροιά. Άλλοτε εμφανίζεται ως πρώτο φως (σελ. 94), άλλες φορές ως φως του φεγγαριού (σελ. 92) ή ως μαγικό φως (σελ. 88). Το φως -σε αντίθεση με τη νύχτα και το σκοτεινό Σύμπαν- διαστέλλει το υπαρξιακό περιεχόμενο τόσο χρονικά όσο και εικαστικά (σελ. 64).

Προσφέρει όμως μία αισιόδοξη ανάσα (σελ. 64, η Κρυστάλλινη Πολιτεία, ο ήλιος η πραγματική μας φύση) στο κυνήγι της ζωής και του χρόνου. Συχνά διαχέεται στο καναβάτσο συνυποδηλωτικά με την αναφορά των άστρων (στη σκιά των άστρων, υπνοβατώντας), του ήλιου (ο ήλιος η πραγματική μας φύση) ή του πρωινού και της μέρας (το σπίτι στο Μαρούσι, η Χρυσόμυγα) με την ίδια οπτιμιστική προσέγγιση ως αυθόρμητο συναίσθημα. Την ίδια μυστικιστική διάθεση κατέχουν και οι προσωποποιημενοι Χρόνος και Ζωή (με κεφάλαια τα πρώτα γράμματα).

Η ποίησή της Κουτσογιαννόπουλου μέσα στην πεζολογική απλότητα και την προφορική διαύγεια της γλώσσας της μαγεύει. Συγκινεί με την απλούστερη εκδοχή του λόγου, τον οικείο καθημερινό, μέσα από την αμεσότητα και την ποιητική της ειλικρίνειας. Τα μαγικά στοιχεία και η μυστικιστική διάσταση που προσδίδει σε υπαρξιακές αφηρημένες έννοιες αποκαλύπτουν μία ποιητική που μέσα στην απλότητά της έχει ένα μοναδικό βάθος.

Κράτα το