Η ποιητική «αποκάλυψη» του Κυριάκου Χαρίτου

Η ποιητική «αποκάλυψη» του Κυριάκου Χαρίτου

Κυριάκος Χαρίτος
Κέδρος
ISBN: 978-960-04-4702-6

Σε ένα δοκίμιό μας παλαιότερα είχαμε εντοπίσει τη σύνδεση του θρησκευτικού στοιχείου με την ποίηση, όχι ως στοιχείο πίστης/ομολογιακό του δημιουργού, αλλά ως μία τεχνική μετάδοσης συναισθήματος και διάχυσης στο χρόνο του μηνύματος[1]. Καθώς το θρησκευτικό στοιχείο ενσωματώθηκε στη λαϊκή κουλτούρα, δίνει μία ξεχωριστή εκφραστική διέξοδο στο δημιουργό, τόσο γλωσσικά όσα και σαν μία κοινή δίοδος πλήρης έτοιμων συμβολισμών με συγκεκριμένο συναισθηματικό φορτίο.

Αυτή τη δυναμική αξιοποιεί και ο Κυριάκος Χαρίτος στην πρώτη του ποιητική συλλογή, «το επί ματαίω» (Κέδρος, 2016), με την υιοθέτηση του αποκαλυπτικού ύφους για την έκφραση της παρακμής της ελληνικής -τηλεορασόπληκτης και όχι μόνο- κοινωνίας στα χρόνια της κρίσης.

Με χαρακτηριστική εκφραστική δεινότητα ο Χαρίτος ενσωματώνει στο στίχο του σουρεαλιστικά στοιχεία (συνειρμικότητα, εικαστική στιχουργία, παράλογο) εκτοξεύοντας με οργή μία -καινοφανή για την ποίηση- αγανάκτηση κατά της τηλεόρασης. Αν και η τηλεοπτική χυδαιότητα και υποκουλτούρα αποτέλεσε θέμα για χιλιάδες ποιήματα, εντούτοις τόση οργή και τόση ειρωνεία πρώτη φορά απαντάται, ειδικά αν σκεφτούμε ότι αποτελεί κεντρικό θέμα της ποιητικής σύνθεσης.

Ο σουρεαλιστικός λόγος με το αποκαλυπτικό ύφος αισθητοποιεί τη σήψη που απειλεί την ελληνική κοινωνία, η οποία ακριβώς πηγάζει από την τηλεοπτική παρακμή που τραυματίζει –ψυχικά, πολιτικά και πολιτισμικά- την κοινότητα κι απλώνεται ως γάγγραινα.

Η γλώσσα του Χαρίτου διατηρεί όλα τα χαρακτηριστικά του λαϊκού προφορικού λόγου (ελλειπτικότητα, αθυροστομία, σχετική ελλειπτικότητα και λιτότητα) συνδυασμένο με το παρακλητικό αποκαλυπτικό πλαίσιο και την εσχατολογική επίκληση του β΄ προσώπου.

Το πρωτοενικό υποκείμενο και οι συχνές κλητικές, Κύριε, συνδέονται με την προσευχητική εκφραστική των αποκαλυπτικών κειμένων τόσο της καινοδιαθηκολογικής όσο και της παλαιοδιαθηκολογικής παράδοσης. Στην ίδια λογική και το δευτεροπληθυντικό υποκείμενο και οι αντίστοιχη κλητική στο εσχατολογικό "δεύτερο" μέρος. Αξίζει, ωστόσο, να ξεχωρίσουμε τα διαλογικά μέρη τόσο του "πειρασμού"/προφητείας του Σκοτεινού όσο και του αγγέλου με τη δημιουργική μεταφορά της χριστιανικής παράδοσης στο παρόν.

Ας μην παραβλέψουμε όμως την ειρωνεία και την παρωδία που διαπνέουν όλη την ποιητική σύνθεση. Η σαρκαστική διάθεση του δημιουργού εκφράζεται με πλήθος τεχνικών[2]: ανοιχτή ειρωνεία, υπαινιγμοί, υπερτονισμός, το αποκαλυπτικό ύφος και η σουρεαλιστική γλώσσα, εισαγωγή άλλου θέματος, αντίδραση στη χυδαιότητα με τη λαϊκή γλώσσα.

Στην πραγματικότητα, η "αποκαλυπτική" γλώσσα του Χαρίτου λειτουργεί ως μεταγλώσσα στις ρίζες της οποίας φύονται στοιχεία θρησκευτικής παράδοσης, λαϊκής γλώσσα, κοινωνικές παραστάσεις παρακμής και ατομισμού, προβολές τηλεγάγγραινας και όλα σκιάζονται από το δηκτικό σαρκασμό και την αγανάκτηση του ποιητή.

Ας μην προσπεράσουμε όμως την εικαστική δεινότητα του ποιητή. Το υπερρεαλιστικό-αποκαλυπτικό ύφος του προσφέρει μία καινοτόμα διέξοδο για να περιγράψει την κοινωνία της κρίσης, των αυτοκτονιών, της προπαγάνδας και της πολιτικής εξαπάτησης. Η κρίση, άλλωστε, για τον Χαρίτο δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι και πολιτική και ηθική/αξιακή και κοινωνική και πολιτισμική. Και οι ευθύνες είναι σαφείς.,

Δήμος Χλωπτσιούδης
Μανδραγόρας, 2016
ISBN: 978-960-592-032-6

Εντυπωσιακά ονοματικά σύνολα θεμελιωμένα στο νεοϋπερρεαλιστική ανοικείωση, προκαλούν το κοινό με το ξάφνιασμα και τη δηκτική διάθεση του ποιητή. Παρομοιώσεις και μεταφορές ενισχύσουν το σαρκαστικό πλέγμα της στιχουργικής του εμπλουτισμένο με μετωνυμίες και την αμεσότητα της προφορικότητας που προσφέρει το δεύτερο πρόσωπο.

Η ποιητική σύνθεση πάλλεται από το δυναμισμό της γραφής του Κυριάκου Χαρίτου χαράσσοντας την ψυχή του αναγνώστη/ακροατή με το οργισμένο του ύφος και τη σκληρότητα της γραφής του, που όμως αποφεύγει την ύβρη της χυδαιότητας, ισορροπώντας μεταξύ αθυροστομίας και ειρωνείας, από τη μια, και του χιούμορ -ως άμυνα απέναντι στην απογοήτευση- και τον υποβιβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας από την τηλεόραση, από την άλλη.

____________________
[1] βλ. Δήμος Χλωπτσιούδης, το θρησκευτικό στοιχείο στην ποίηση, vakxikon, τεύχ. 32 (Δεκέμβριος 2015).
[2] βλ. επίσης Κατερίνα Κωστίου, Εισαγωγή στην Ποιητική της Ανατροπής, Νεφέλη, Αθήνα 2005.

Επιμέλεια κειμένου

Δήμος Χλωπτσιούδης

Ο Δήμος Χλωπτσιούδης είναι φιλόλογος και ποιητής. Γράφει δοκίμια και κριτικές ποίησης παρακολουθώντας τις νέες τάσεις στην Τέχνη. Ασχολείται με επιμέλειες κειμένων και εκδόσεων. Έχει συγγράψει ιστορικές και κοινωνικές μελέτες. Άρθρα (πολιτικά, εκπαιδευτικά, λογοτεχνικά) του δημοσιεύονται στο site tovivlio.net, στο tvxs.gr, στα "Ενθέματα" της Κυριακάτικης Αυγής κ.ά. Έχουν εκδοθεί οι ποιητικές συλλογές: «η οργή της πεταλούδας» (2013), «κατάστιχα» (2014) και «ακατάλληλο» (2016). Έχει συγγράφει τα πολιτικά δοκίμια βιβλία «η δημαγωγία της δημοκρατίας» (2009), «Τοπική Αυτοδιοίκηση, προοπτικές ανάπτυξης των τοπικών κοινωνιών» (δοκιμιακή μελέτη, 2011), και «η μεσαία τάξη στην αγχόνη της κρίσης» (2014). Επίσης, έχει εκδόσει τη συλλογή κοινωνικών δοκιμίων «7 δοκίμια» (2013).

Υποβολή σχολίου

Υποβολή συμμετοχής!

Εγγραφείτε στο newsletter

Αρχείο

Είσοδος