–

γράφει ο Ανδρέας Αντωνίου

–

Υπάρχουν δύο βιβλία νέων Κυπρίων Λογοτεχνών που ξεχώρισαν το 2016. Με το βιβλίο της Μυρτώς Παπαχριστοφόρου Η Άλλη Θάλασσα, έχουμε ασχοληθεί. Σήμερα θα ασχοληθούμε με το άλλο βιβλίο, τις Ιστορίες με Δαντέλα, του Αντρέα Τιμοθέου.

Το βιβλίο του Αντρέα Τιμοθέου, Ιστορίες με Δαντέλα είναι ένα βιβλίο του οποίου η θέση δεν είναι στην βιβλιοθήκη, αλλά μάλλον στην βιτρίνα ή στο σύνθετο, μαζί με το καλό σερβίτσιο, τις πορσελάνινες κούκλες, τα ασημικά και τα λευκά σεμεδάκια. Μπορεί η πρόταση να φαίνεται προσβλητική – σίγουρα αιρετική – αλλά για μένα αυτό είναι και το μεγαλύτερο προτέρημα του βιβλίου, το δυνατό του σημείο. Είναι ένα βιβλίο γραμμένο με μια συγκεκριμένη αισθητική, μια αισθητική που δεν ταιριάζει στις περισπούδαστες βιβλιοθήκες με τους βαρύγδουπους τίτλους. Το βιβλίο του Αντρέα Τιμοθέου, θα έλεγα πως προγραμματικά ανήκει στο σαλόνι και όχι στο γραφείο, και επιτυγχάνει τον σκοπό του με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Δεν θα επεκταθώ στο περιεχόμενο του βιβλίου, πέρα από ένα τυπικό σχόλιο πως πρόκειται για μια συλλογή διηγημάτων, τα οποία διηγήματα αφορούν την Κυπριακή κοινωνία των περασμένων δεκαετιών, με τις ανησυχίες της και τις ελπίδες της, μα πάνω από όλα με την ιδιαίτερη αγνότητα και αθωότητά της, που κατάφερνε να διατηρεί παρά τις αντιξοότητες της. Όμως, όπως προείπα, το δυνατό σημείο των Ιστοριών με Δαντέλα δεν είναι το περιεχόμενο των διηγημάτων, δηλαδή η ζωή της κυπριακής κοινωνίας, το οποίο αποτελεί συχνή επιλογή θεματολογίας από νέους και παλαιότερους λογοτέχνες. Το δυνατό του σημείο είναι η αίσθηση που δημιουργεί στον αναγνώστη, μια αίσθηση που τον διακατέχει, ακόμη κι όταν ξεθωριάσουν στην μνήμη του οι λεπτομέρειες από τις ιστορίες.

Το βιβλίο αναδύει μια αίσθηση αρχοντιάς, μια αισθητική που μας γυρνάει πίσω σε παλαιότερες – όχι απαραίτητα αγνότερες ή καλύτερες εποχές – αλλά εποχές που διέθεταν αυθεντικότητα. Θυμίζει την εποχή των σαλονιών, την χρυσή εποχή της ποίησης, όπου οι άνθρωποι που μαζεύονταν αντάλλαζαν ιδέες και ιστορίες μαζί με ένα καλό τσάι και φρεσκοψημένα κουλουράκια. Σου αφήνει την αίσθηση μιας καλής σειράς εποχής, όχι από την άποψη της πλοκής ή του σκηνικού, αλλά από την άποψη του πνεύματος, αν μπορώ να χρησιμοποιήσω αυτή την έκφραση. Ο τίτλος καταλήγει να είναι κυριολεκτικός. Οι Ιστορίες με δαντέλα είναι ιστορίες περίτεχνα κεντημένες με δαντέλα και ό,τι μια δαντέλα μπορεί να συμβολίζει: την νοσταλγία, την αισθητική, τον κόπο, την λεπτότητα και την κομψότητα, που η σημερινή εποχή μοιάζει να έχει απολέσει.

Το βιβλίο δημιουργεί εικόνες, πέρα από την σαφή εικονοπλαστική του ικανότητα. Ο αναγνώστης θα νιώσει ριγμένος όχι μόνο μέσα στις ιστορίες που διαβάζει, αλλά ταυτόχρονα μέσα στην δική του νοσταλγία, στα παιδικά του χρόνια, στην εποχή της χαμένης αθωότητας. Ακόμη και τις στιγμές που ο αναγνώστης δεν ταυτίζεται με τους πρωταγωνιστές, με τις ιστορίες ή με το δίδαγμα της ιστορίας, σίγουρα θα ανασύρει τα δικά του βιώματα, προσθέτοντας την δική του οπτική στο βιβλίο και καταθέτοντας με αυτόν τον τρόπο ένα κομμάτι από την ψυχή του.

Υπό αυτή την έννοια οι Ιστορίες με Δαντέλα είναι μια διπλή κατάθεση ψυχής, αφενός από την πλευρά του συγγραφέα που καταθέτει την δική του νοσταλγική ματιά στις σκηνές του παρελθόντος, κι αφετέρου από την πλευρά του αναγνώστη που βρίσκει πρόσφορο έδαφος στις σελίδες του βιβλίου, για να ανακαλέσει τα δικά του βιώματα και τις δικές του αναμνήσεις.

Οι Ιστορίες με Δαντέλα είναι στην πραγματικότητα ένα μεγάλο ενθύμιο, με ό,τι αυτό το ενθύμιο συμβολίζει και φέρνει μαζί του. Κι ένα τέτοιο ενθύμιο αξίζει να κατέχει μια ξεχωριστή θέση. Χρειάζεται να είναι σε περίοπτη θέση, κάπου που να μπορεί να εκπληρώσει τον σκοπό του. Αυτός είναι και ο λόγος που αυτό το βιβλίο δεν ανήκει σε μια βιβλιοθήκη, αλλά ανάμεσα στα άλλα ενθύμια, στα άλλα κειμήλια, μαζί με τις νοσταλγικές αναμνήσεις του παρελθόντος.