Είναι πραγματικά υπέροχο όταν ένα κείμενο σε βάζει σε αμέτρητες σκέψεις, πόσο μάλλον όταν έχει γραφτεί πριν από περίπου διακόσια χρόνια κι εξακολουθεί να είναι το ίδιο επίκαιρο όσο τότε. Εκεί, λίγο πριν το τέλος, ήρθε ο συγγραφέας με το εξαιρετικό αυτό γραπτό του και με αποτελείωσε, δείχνοντάς μου τι πραγματικά είναι φεμινισμός και πώς οι άντρες απαξιώνουν το γυναικείο φύλο, ίσως κι άθελά τους ορισμένες φορές, απλά και μόνο γιατί γεννήθηκαν άντρες και δε χρειάστηκε να μπουν ποτέ σε κάποια γυναικεία θέση. Για ποιο λόγο άλλωστε;

Μου έδειξε πώς είναι να έχει κάποιος αυτογνωσία και την αίσθηση της ανεξαρτησίας και της δικαιοσύνης. Με έκανε να αναρωτηθώ αν υπάρχει ελεύθερη βούληση ή αν είμαστε όλοι μας, πόσω μάλλον κάποιες γυναίκες εκείνης της εποχής, ασυνείδητα κατευθυνόμενα πιόνια. Μου έδειξε την ανιδιοτέλεια και την αγάπη, μέσα από αρκετούς ήρωες, αλλά και την απελπισία, την πονηριά, την ανάγκη.

Κεντρική ηρωίδα είναι η Νόρα, που έχει φτιάξει ή της έφτιαξαν ένα άψογο κουκλόσπιτο, όπου όλα και όσοι μπαινοβγαίνουν -ή διαμένουν σε αυτό- φαίνονται εναρμονισμένοι μεταξύ τους, αλλά μάλλον τα πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται. Η Νόρα έχει ένα μεγάλο μυστικό και δεν θέλει με τίποτα να αποκαλυφθεί γιατί πρέπει να προστατέψει όσους αγαπάει.

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν την τάση να κρίνουν και να κατακρίνουν τους άλλους ανθρώπους, χωρίς καν να τους γνωρίζουν τις περισσότερες φορές, έτσι απλά μιλάει μια ηρωίδα για κάποιον που γνωρίζει ελάχιστα. “Αυτουνού κυρία μου, είναι χαλασμένος ριζικά ο χαρακτήρας. Ωστόσο άρχισε και του λόγου του να φλυαρεί πως πρέπει να ζήσει, σα να ‘ταν το πιο σπουδαίο αυτό.”

Ο Ίψεν, έχει μελετήσει την ανθρώπινη συμπεριφορά και έχει εμβαθύνει απίστευτα πολύ κι αυτό -κατά τη γνώμη μου- τον κάνει σπουδαίο. Περιγράφει πολύ απλές πράξεις, που πίσω τους κρύβουν απίστευτη ψυχολογική και φιλοσοφική προσέγγιση, κάτι που φαίνεται στη σκηνή του πλεξίματος, όπως επίσης και στη σκηνή του διαχωρισμού των ιδεών, δείχνοντάς μας τις επιρροές που έχουμε από ομοϊδεάτες: “Όταν ήμουνα στο σπίτι του μπαμπά, μου έλεγε τις ιδέες του για το καθετί, κι έτσι τις ίδιες ιδέες είχα κι εγώ. Αν είχα διαφορετικές, τις έκρυβα, γιατί του κακοφαινόταν. Κανόνιζες το καθετί με το δικό σου γούστο, κι έτσι το ίδιο γούστο με σένα είχα κι εγώ: ή έκανα μόνο πως το είχα. Καλά καλά ούτε εγώ δεν ξέρω.”

Κλείνοντας, το έργο μάς λέει κάτι σπουδαίο: “Έχω χρέος αντίκρυ στον εαυτό μου. Πιστεύω πως είμαι πρώτα-πρώτα άνθρωπος, το ίδιο κι εγώ όπως εσύ.”

Τροφή για σκέψη. Για κάθε ανθρώπινη ύπαρξη που βρίσκεται εκεί έξω.

_

γράφει ο Χρήστος Αναστασόπουλος από την ιστοσελίδα Βιβλιοσημεία

αναρτήθηκε από τη Λιάνα Τζιμογιάννη για το τοβιβλίο.net