Ο Αντώνης Γκόλτσος συνομιλεί με τον Κώστα Θερμογιάννη

Ο Αντώνης Γκόλτσος συνομιλεί με τον Κώστα Θερμογιάννη
Αντώνης Γκόλτσος

Αντώνης Γκόλτσος

Στην αρχή του φθινοπώρου, είχαμε τη χαρά να βρεθούμε διαδικτυακά με τον κύριο Αντώνη Γκόλτσο και να συνομιλήσουμε τόσο για το τελευταίο του βιβλίο "Η αφιέρωση" από τις εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ, όσο και για τη λογοτεχνία στην Ελλάδα του σήμερα. 

Σας καλωσορίζουμε στον διαδικτυακό τόπο τοβιβλίο.net.

 

Το μυθιστόρημα «Η αφιέρωση» είναι ένα εξαιρετικό δείγμα ελληνικού νουάρ, το οποίο όμως σε πολλά σημεία ξεφεύγει από την πεπατημένη, γίνεται σχεδόν ψυχογράφημα από το οποίο αναδεικνύεται ο εσωτερικός κόσμος του κάθε ήρωα. Μιλήστε μας για το βιβλίο σας και γι’ αυτή την ιδιαιτερότητά του.

Αν ήθελα να κατηγοριοποιήσω την “Αφιέρωση”, θα της απέδιδα, πράγματι, τον χαρακτηρισμό “νουάρ”, αφού το περιβάλλον στο οποίο κινούνται οι ήρωές της είναι ένα περιβάλλον αστικό, εσωστρεφές, “υποφωτισμένο”, που κλίνει στο απαισιόδοξο ή και το αυτοκαταστροφικό (υπάρχει αστυνομική λογοτεχνία των ευτυχισμένων ανθρώπων;).

 

Το “νουάρ” στοιχείο είναι εγγενές στον Αλκιβιάδη Πικρό, έναν 35άρη “αστυνομικό” συγγραφέα, που αναζητεί τις ρίζες της οικογενειακής του κακοδαιμονίας, μιας μητέρας-θύματος ενός σίριαλ κίλερ, όταν ο ίδιος ήταν μηνών μόλις, και ενός πατέρα- θύματος αυτοκινητιστικού ατυχήματος, λίγα χρόνια αργότερα. Αφορμή στην έρευνά του, η σιβυλλική αφιέρωση μιας άγνωστης σε αυτόν γυναίκας, σε ένα βιβλίο του πατέρα του. Ο εμμονικός Αλκιβιάδης γρήγορα θα θεωρήσει ότι οι δολοφονίες των γυναικών που προηγήθηκαν της δολοφονίας της μητέρας του -δικανικού αμύντορα των αντιστασιακών, στα δικαστήρια της χούντας- δεν ήταν παρά ένα προκάλυμμα, γι’ αυτούς που στόχευαν στην εξόντωσή της. Ο Αλκιβιάδης απορρίπτει την εκδοχή της ενοχής του φτωχοδιάβολου που συνελήφθη, βασανίστηκε για να “ομολογήσει”, δικάστηκε, καταδικάστηκε και “αυτοκτόνησε”, το πρώτο κιόλας βράδυ του εγκλεισμού του. Το ίδιο και με το ατύχημα του πατέρα του, στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, ενός πατέρα στους αντίποδες της μητέρας του, αφού συνεργάτης των συνταγματαρχών. Και πόσο ατύχημα ήταν αυτό; Ο Αλκιβιάδης, γόνος μιας πολιτικά διπολικής οικογένειας, θα επιδοθεί στην εξιχνίαση των παλιών μυστικών∙ προσπάθεια με τεράστιο κόστος. Για τον ίδιο και για τους γύρω του.

 

Η διαπίστωσή σας, η σχετική με την “Αφιέρωση-σχεδόν ψυχογράφημα”, είναι μία σωστή διαπίστωση. Η ιστορία της Αφιέρωσης κινείται στο όριο ενός ατυπικού “αστυνομικού”, όπου η Δίωξη, όπως την εννοούμε, απουσιάζει, όπου το στοιχείο “βία” κατά κανόνα εμφανίζεται σε όρους παραπομπής και όπου ο ερευνητής έχει μηδενική σχετική εμπειρία. Κίνητρο συνιστούν η εμμονή, η εκδίκηση, το παραληρηματικό του ανθρώπου-εξάρτημα, η συμπεριφορά του απλού ανθρώπου υπό καθεστώς πίεσης, η αντίδρασή του στο μη γραμμικό, στο πρωτοφανές, στο αναπάντεχο.

 

 

Στο βιβλίο σας υπάρχει έντονο το πολιτικό φόντο, το σκοτεινό πρόσωπο της εξουσίας την εποχή της χούντας ενώ η διαπλοκή με τη δημοσιογραφία και τα ΜΜΕ είναι διάχυτα παντού. Γιατί κάνατε αυτή την επιλογή; Έγινε χάρη της μυθοπλασίας μόνο ή θέλατε ενδεχομένως να περάσετε κάποια μηνύματα;

Αν η “Αφιέρωση” περνάει κάποια μηνύματα, αυτό δεν συνιστά την πρόθεση του συγγραφέα της! Ή, τουλάχιστον, τη βασική του πρόθεση. Και δεν θα ταξινομούσα την Αφιέρωση, ως ένα πολιτικό ή ιστορικό μυθιστόρημα. “Το σκοτεινό πρόσωπο της εξουσίας την εποχή της χούντας, η διαπλοκή με τη δημοσιογραφία και τα ΜΜΕ” χρησιμοποιούνται περισσότερο ως βατήρας, στην ανάπτυξη του μύθου. Τώρα, εάν “…όλα είναι πολιτική”, δεν θα αρνηθώ την ταξινόμηση…

 

Θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί πως η αστυνομική λογοτεχνία με αξιώσεις γράφεται από ανθρώπους που διαθέτουν -τρόπον τινά- κι αστυνομικό μυαλό. Συμφωνείτε με αυτό; Πόσο αναγκαία και απαραίτητη προϋπόθεση είναι οι ειδικές γνώσεις (εγκληματολογίας, ψυχολογίας κλπ.) που πρέπει να έχει ο συγγραφέας για να γράψει ένα τέτοιου είδους μυθιστόρημα;

Δεν κατέχω τον ορισμό του “…τρόπον τινά, αστυνομικού μυαλού”. Υποθέτω πως όλα είναι μια κλίση, η έφεση σε ένα λογοτεχνικό είδος, η ανάμνηση εφηβικών αναγνωσμάτων, η εξ αποστάσεως -έστω- έλξη του παραβατικού ή και η εμπειρία του παραβατικού, για ορισμένους συγγραφείς (βλ. J. Ellroy, C. Himes, N. Algren, G. Pelecanos).

 

 Αν οι γνώσεις εγκληματολογίας και ψυχολογίας είναι χρήσιμες σε έναν “αστυνομικό” συγγραφέα, δεν είναι για να δώσουν την ευκαιρία ενός τεχνικού σεμιναρίου στον αναγνώστη. Μάλιστα, θεωρώ ότι η φορτική παροχή αυτού του είδους της πληροφόρησης ενέχει τον κίνδυνο του “δασκαλίστικου”, αν όχι του εξεζητημένου. Όταν, πριν αρχίσω να γράφω την “Αφιέρωση”, αποφάσισα να ακολουθήσω έναν πεντάμηνο κύκλο εξ αποστάσεως μαθημάτων Εγκληματολογικής Ψυχολογίας, στο Καποδιστριακό, ήταν περισσότερο για να είμαι βέβαιος, στο μέτρο του δυνατού, ότι θα απέφευγα τα τεχνικά, πραγματολογικά ολισθήματα στην ανάπτυξη του μύθου μου. Θεωρώντας ότι, πριν και πάνω από όλα, πριν και πάνω από το πόσο γοητευτική και επιδέξια είναι η ίντριγκα, ένας “αστυνομικός” μύθος πρέπει να είναι ένας έντιμος μύθος∙ έντιμος -και όχι απλά αληθοφανής- απέναντι στον αναγνώστη του, αλλά και στην αίσθηση αυτοκριτικής του συγγραφέα του.

Στον Πύρρο και τους άλλους Σαμουράι, ελαφρά ας είναι η σκέψη.

Παραμυθάς από τους λίγους, επαγγελματίας ονειροπόλος, καλός γραφιάς και κάκιστος όταν πατάει στη γη, ο Αλκιβιάδης Πικρός θα θελήσει να αποκρυπτογραφήσει αυτή την αφιέρωση στον πατέρα του, που πέθανε σε αυτοκινητιστικό ατύχημα όταν ήταν εννιά χρονών.

ΑΤΥΧΗΜΑ! ΑΤΥΧΗΜΑ;
Ο ήρωάς μας θα καταδυθεί στο οικογενειακό παρελθόν που έχει στιγματιστεί από μια ακόμα τραγωδία: η μητέρα του η Φιλιώ έφυγε όταν εκείνος ήταν μόνο λίγων μηνών. Ήταν η τελευταία τριών γυναικών που δολοφονήθηκαν, κατά συρροή, πριν τριάντα πέντε χρόνια.

ΤΥΧΑΙΑ! ΤΥΧΑΙΑ;
Ο Αλκιβιάδης θα χωθεί στον μαίανδρο.
Όχι χωρίς κόστος.

Χρειάζονται τόλμη, τα παλιά βιβλία. Ειδικά, τα παλιά βιβλία των άλλων. Ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να κρύβουν.

Έμπνευση ή έρευνα; Τι από τα δύο είναι σημαντικότερο για τη συγγραφή ενός μυθιστορήματος; Και ποια είναι τα όρια που τα προσωπικά βιώματα του συγγραφέα μπορούν να δράσουν ως καταλύτης στη δημιουργία και την εξέλιξη του μύθου χωρίς η ιστορία να γίνει απλώς μια αυτοβιογραφική καταγραφή;

Η έμπνευση είναι ο όγκος του μαρμάρου. Γλυπτό έχουμε, μετά την επεξεργασία του. Και η έρευνα αποτελεί ακρογωνιαίο στοιχείο της επεξεργασίας. Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για θέματα τεχνικά, όπου η επαγγελματική ή άλλη ενασχόληση του συγγραφέα αποκλίνουν, ή και απέχουν, από τη θεματολογία του μύθου του. Αλλά, και εδώ, είναι θέμα “ποσόστωσης” στο ανάγλυφο της έρευνας. Το τελικό προϊόν της πρέπει να διαχέεται στις σελίδες με τρόπο που να μην παραπέμπει σε υπόμνηση της επιμέλειας περί την έρευνα.

 

Δεν νομίζω ότι υπάρχουν -ή ότι μπορεί να υπάρξουν- όρια σχετικά με την καταγραφή προσωπικών βιωμάτων του συγγραφέα. Αν και, αναφορικά με την αστυνομική λογοτεχνία -και με κάποια έμφαση στο σαρδόνιο- θα έλεγα ότι η όποια αυτοβιογραφική καταγραφή θα ενείχε κάποιο στοιχείο αξιόποινου…

 

"Η αφιέρωση" είναι το πρώτο σας μυθιστόρημα. Πώς νιώθετε γι’ αυτό και τι να περιμένουμε από εσάς στο μέλλον;

Προτίμησα να ξεκινήσω αναμετρώμενος με τη φόρμα του διηγήματος. Τρία διηγήματά μου που εκδόθηκαν τα τελευταία χρόνια -είμαι ανεξαίρετα ολιγογράφος- αποτέλεσμα επιμέλειας που άγγιζε το υποχόνδριο, θεώρησα ότι θα μου προσέφεραν τον απαραίτητο οπλισμό, για να τολμήσω κάτι μεγάλο. Πού να φανταζόμουν ότι έμπλεκα με ένα ιδιαίτερα απαιτητικό είδος, μια που το να έχεις αρχή-μέση-τέλος, και όχι απαραίτητα με αυτήν τη σειρά, σε κάπου 20-30 σελίδες, δεν θα ήταν το ευκολότερο των εγχειρημάτων…

 

Σχετικά με την έκδοση της Αφιέρωσης, περισσότερο από ευχαρίστηση θα εξομολογηθώ ότι αισθάνθηκα ανακούφιση. Ανακούφιση, για την επιβεβαίωση ότι αναμετρήθηκα με ένα μεγάλο, σε έκταση, μυθιστόρημα. Όταν ξεκίνησα να γράφω, γνώριζα μόνο την αρχή και το τέλος∙ και τα πολύ λίγα και βασικά, για τις πάνω από 400 σελίδες που αποδείχτηκε ότι… παρεμβάλλονταν.

 

Επί του παρόντος, διορθώνω δύο ανέκδοτες νουβέλες μου, που γράφτηκαν και ξαναγράφονται, τα τελευταία 5 χρόνια. Ασφαλώς και έχετε αντιληφθεί ότι, για εμένα, η διόρθωση είναι ο αυτοσκοπός που απλά νομιμοποιεί τη συγγραφή… Διορθώσεις, λοιπόν, εις το περίπου διηνεκές και δεν πρέπει να φαίνονται και οι ουλές… Και συνιστά προσωπική φιλοδοξία και όνειρο η ατομική ή και συλλογική έκδοση αυτών των κειμένων, αν και αντιλαμβάνομαι ότι, σε εποχή κρίσης, διηγήματα και νουβέλες συνιστούν τους αδύναμους κρίκους της εκδοτικής αλυσίδας.

 

Όσο για το επόμενο μυθιστόρημα, με τον Αλκιβιάδη Πικρό κατά πάσα πιθανότητα να επανέρχεται, το βλέπω λίγο, ελάχιστα, πριν από την τελετή έναρξης των επόμενων Ολυμπιακών...

 

Πώς θα μπορούσε η λογοτεχνία να συνδράμει την ελληνική κοινωνία στην εποχή που ζούμε; Είναι γνωστό πως σε δύσκολες περιόδους η λογοτεχνία έχει ακμάσει κι έχει αποτελέσει πηγή έμπνευση για μεγάλες αλλαγές ή και ανατροπές. Πόσο πιθανό είναι αυτό σήμερα;

Στην πρώτη σας ερώτηση, θα απαντούσα: Ελάχιστα, έως καθόλου. Πιστεύω πως αυτή είναι μια εύλογη απάντηση, όταν 4 στους 10 Έλληνες δεν διαβάζουν 1 (ένα) βιβλίο τον χρόνο (στοιχείο ΕΚΕΒΙ, του τέλους του 2015). Και δεν γνωρίζω αν η ηλικιακή ικμάδα της χώρας, αυτή που εν πάση περιπτώσει εξακολουθεί να παραμένει intra muros -και για όσο θα εξακολουθεί να παραμένει intra muros- θα αξιολογούσε την Ανάγνωση ως μια προτεραιότητα, υπό το καθεστώς ψυχολογικής πίεσης της ανεργίας του 55%. Και, στην ερώτηση, “Πόσο πιθανό είναι αυτό σήμερα;”, εννοείτε “Πόσο πιθανό είναι οι εναπομένοντες να εξακολουθήσουν να παραμένουν στη χώρα;” ή “Πόσο πιθανό είναι το 55% να κατέβει σε ανθρώπινα ποσοστά;”…

  

Μιλήστε μας για την εμπειρία που έχετε αποκομίσει από τη συνεργασία σας με τον εκδοτικό σας οίκο. Τι είναι εκείνο που σας εμπνέει και σας κάνει να έχετε εμπιστοσύνη στις εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ;

eo-metaixmio

Η εμπειρία μου με το ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ χρονολογείται από τις αρχές του 2007, όταν, με την προτροπή φίλων, ανέλαβα τον συντονισμό της Λέσχης Ανάγνωσης Αστυνομικής Λογοτεχνίας. Μία ομάδα 7 “κολλημένων” με το είδος, ομάδα που, σήμερα, αριθμεί 70 μέλη. Εννιάμισι χρόνια μετά την ίδρυσή της, αυτή η Λέσχη των 106 (μηνιαίων) Συναντήσεων, των 150 βιβλίων και των περισσότερων των 1.200 σελίδων κριτικών σημειώσεων, συνεχίζει με τον ίδιο ενθουσιασμό, στη φιλόξενη στέγη των εκδ. ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ. To 2009 και το 2011 εκδόθηκαν από το ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ δύο συλλογικοί τόμοι “αστυνομικών” διηγημάτων, με δική μου επιμέλεια (“Το τελευταίο ταξίδι” και “Είσοδος κινδύνου”), με το δεύτερο βιβλίο να αποτελεί και την πρώτη εκδοτική προσπάθεια της ΕΛΣΑΛ - Ελληνική Λέσχη Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας). Ήταν έως αυτοδίκαιο ότι θα πρότεινα στο ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ την έκδοση της Αφιέρωσης. Και ήταν ο ενθουσιασμός και η επαγγελματική επάρκεια της εξαιρετικής ομάδας κυριών του εκδοτικού team -τις οποίες και θερμά ευχαριστώ- που ανέδειξε την “Αφιέρωση” σε ένα εκδοτικά άρτιο βιβλίο. Με την ευκαιρία αυτή, θέλω επίσης να ευχαριστήσω τη Χριστίνα Δανέλλη, τη Νίνα Κουλετάκη και τον Σέργιο Γκάκα, ιδρυτικά μέλη της ΕΛΣΑΛ, για τον χρόνο που διέθεσαν και την αγάπη με την οποία περιέβαλαν την “Αφιέρωση”, τον σχολιασμό του υπό διαμόρφωση κειμένου και την καλοπροαίρετη κριτική τους. Αλλά και να ανανεώσω τις ευχαριστίες μου προς τον επιμελητή Γιάννη Γαλανόπουλο για την εξαιρετική φροντίδα και προσοχή που επέδειξε κατά την επιμέλεια και να του ευχηθώ γρήγορη την ανάρρωση από το τραύμα της συνεργασίας με κάποιον που συνιστά τον ορισμό στο λήμμα “υποχονδρία”.

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Επιμέλεια κειμένου

Υποβολή σχολίου

Υποβολή συμμετοχής!

Εγγραφείτε στο newsletter

Αρχείο

Είσοδος