_

γράφει η Μαρία Βασιλειάδου

Ποιο ενδιαφέρον θα μπορούσε να έχει για τον αναγνώστη η αλληλογραφία του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄ με την ερωμένη του Πάολα; Η απάντηση δεν βρίσκεται στο ερωτικό περιεχόμενο, το οποίο, για να είμαστε ειλικρινείς, δεν αναλύεται και πολύ, αλλά στις πολύτιμες πληροφορίες γενικότερης σημασίας που αφορούν τον Κωνσταντίνο ως κάτοχο του τίτλου του και της θέσης του.

Το μυστικό της νέας έρευνας του Γιώργου Μαυρογορδάτου είναι ότι αποτελεί άμεση πηγή για να ανακαλύψουμε την προσωπικότητα του Κωνσταντίνου, μιας και βασίζεται σε επιστολές και σχόλια γραμμένα από τον ίδιο τον βασιλιά. Μέσα σε αυτά αποτυπώνονται τόσο οι φυσιογνωμίες του ίδιου και του μεγάλου του πολιτικού αντιπάλου Βενιζέλου, όσο  και τα ιστορικά γεγονότα της εποχής των οποίων υπήρξε πρωταγωνιστής.

Οι επιστολές ήταν μόνο το πρόσχημα. Ο συγγραφέας περίτεχνα καταφέρνει να ανακαλύψει και να σκιαγραφήσει τον άνθρωπο πίσω από τον βασιλιά. Φωτίζει την αδύναμη, ανασφαλή, σχεδόν καταθλιπτική προσωπικότητα του Κωνσταντίνου και σε κάποια σημεία τον δικαιολογεί λόγω αυτών των ίδιων των χαρακτηριστικών της φυσιογνωμίας του. Καταδεικνύει έναν άνθρωπο που φοβάται την αποτυχία και τρέμει την απόρριψη, και κρύβει τον φόβο και τη μοναξιά του στο μόνο περιβάλλον που νιώθει ο εαυτός του: το στράτευμα.

Η επιστολογραφία αποτελεί μια επιπλέον απόδειξη για την αφέλεια με την οποία αντιμετώπιζε την καθημερινότητα, την ίδια την Ιστορία, τις διαπροσωπικές του σχέσεις με τους επιτελείς και τα μέλη της βασιλικής οικογένειας, και την άποψη του ελληνικού λαού. Έχοντας εξιδανικεύσει μια γυναίκα αμφιβόλου καταγωγής, ηθικής και σκοπού, αφήνεται ακόμα και να αναφερθεί σε εθνικά θέματα και πολιτικές αποφάσεις, ζητώντας την άποψή της. Κι εκείνη το μόνο που κάνει λίγα χρόνια μετά είναι να εκμεταλλευτεί τα γράμματα αυτά προς ίδιο όφελος.

Αν αυτά δεν αποτελούν έρεισμα ώστε να αφιερώσει κάποιος χρόνο να διαβάσει το συγκεκριμένο βιβλίο, τότε τι θα μπορούσε να ιντριγκάρει περισσότερο τον αναγνώστη; Με γλώσσα ρέουσα, χωρίς υπερβολές και με αμεσότητα συντροφικής συζήτησης ο Γιώργος Μαυρογορδάτος πετυχαίνει να μας κάνει να δούμε από την κλειδαρότρυπα, δίχως ίχνος ντροπής, το «είναι» και το «φαίνεσθαι» του «Μέγα Στρατηλάτη», όπως αποκαλούσε ο μισός ελληνικός λαός τον Κωνσταντίνο κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων.

Εσύ θα πεις «όχι»;