«Η Πηνελόπη πέρα από τις εκδοχές της, υπαινισσόταν άρτια τον καημό της»

Eno Agolli, ‘Πηνελόπη’

Το ποίημα ‘Πηνελόπη’ του Eno Agolli προσδιορίζει μία ‘μετακινούμενη’ Ιθάκη, μία Ιθάκη που διαφαίνεται στην ένταση, στις εντάσεις του σώματος.

Oρμώμενος από την Ομηρική ‘Οδύσσεια’, από το νόστο της επί-κλησης αλλά και της αοριστίας, ο ποιητής αναπλάθει μία Πηνελόπη που εγκαλεί τον χρόνο της αλήθειας, που συν-διαλέγεται με τα διάστικτα βλέμματα, ακόρεστη, (ο ίμερος του ίδιου & του άλλου Οδυσσέα), στο πεδίο και στα δίκτυα της βασιλικής και μη εξουσίας, για σεξουαλικές αφιερώσεις, για την διαπεραστικότητα της λέξης-πράξης, για την απο-κοπή από τον πατριαρχικό χώρο, ακόρεστη για την βεβήλωση των ορίων του οικείου.

Το ‘είδωλο’ του Οδυσσέα διαμεσολαβεί & διαμεσολαβείται, λειτουργεί ως έγκληση (interpellellation): για κάθε Μνηστήρα, η επιστροφή και η αναπαράσταση του Οδυσσέα, (του ειδώλου του), για κάθε προσιτή λέξη, η βία της υπενθύμισης: Ιθάκη & Πηνελόπη.

Το ενστικτώδες θήλυ δύναται να δια-ρρήξει τους χρόνους του συμβιβασμού, ‘ενσαρκώνει’ την ιδιαίτερη επωνυμία του ανώνυμου (της ανώνυμης γυναίκας), αναπαράγοντας παράλληλα την φόνευση (ως άλλη ‘Μήδεια’): «Έπνιγε  κάθε βράδυ τον Τηλέμαχο. Χάιδευε κάθε βράδυ τον τρυφερό, καλοφτιαγμένο της μαστό με το καρκίνωμα του». [1]

Φονεύοντας τον Τηλέμαχο, τον υιό της, φονεύει μία εποχή & τους διάστικτους κώδικες της, τον ίδιο τον ‘ομφάλιο λώρο’ της καταφυγής-απεύθυνσης, τον υιό Τηλέμαχο ο οποίος αρθρώνει τον επώδυνο πόθο, τον ίμερο της πραγμολογικής μετουσίωσης της Ιθάκης, την αναζήτηση, την φυγή και τον έρωτα που διολισθαίνει σε ένα Κακναβάτειο ‘χάος’, ποίηση-έρωτας, όπου, ως περιώνυμο συμβάν, μεταβαίνει στον πόλη-χώρο του ποιητή Γιάζρα.

Η Πηνελόπη-μητέρα, δολοφονώντας δια-κρατεί τον εαυτό της και το σώμα του υιού της, στο ύψος του κοινωνιο-ανθρώπινου: αυτό που είναι, αυτό που εκ-λείπει, αυτό που δύναται να επέλθει, αυτό που συγκρούεται, αυτό που ενέχεται ως Ριτσική υπόμνηση, ως Καρουζική έκταση-προέκταση.

Στο πρόσωπο-προσωπείο, διαβλέπει τον Οδυσσέα, τον άλλο (βασιλιά και σύζυγο) Οδυσσέα, το ‘καθεστώς σημασιοδότησης’ (regime of signification) της καθημερινής Ιθάκης. Είναι το θήλυ που ανασημασιοδοτεί το Λακανικό ‘όνομα του Πατέρα’.

Θα φονεύσει, θα δικαστεί και θα εγκαλέσει τον Νόμο. Αναμένει, ‘υφαίνοντας’ (συν-υφαίνοντας), ονόματα, προθέσεις, εξάρσεις, τον προσιτό και απρόσιτο Οδυσσέα, η απουσία-‘παρουσία’ του οποίου φέρει το απωθημένο.

Η Πηνελόπη συνιστά και τον οικείο θρήνο, την ‘Πολιτεία’ των συναρθρώσεων μεταξύ του λεκτικού ενεργήματος και της ‘Πολιτείας’ που δύναται να εγκαθιδρύσει η πράξη.

Πράξη προσδιορισμών καθώς και αναπροσδιορισμών, πράξη που ενέχει την δυνατότητα άρσης των αποστάσεων, την δυνατότητα μετασχηματισμού της Ιθάκης (ως τόπο του συμβολικού) σε κόμβο από όπου περνούν ιδέες, ερωτικά & μη υποκείμενα, δυστοπίες, η Ελυτική ‘παγίδευση’ του φωτός, (ως εκροή της ανθρώπινης υποκειμενικότητας), δυνατότητες, το ατελεύτητο, το οποίο, δεν κλείνει το γόνυ στο ‘μύθευμα, αλλά διευρύνει-μεγεθύνει τον χώρο για την έλευση ή την στιγμή της Πηνελόπης, της θηλυκής πληθυντικότητας (και μη) εντός προσκηνίου, εντός επιφανείας:

Διότι «τόσα χρόνια μια Πηνελόπη στα σκαριά που δεν τελείωσε».[2]

Που ‘υφαίνει το ‘παίγνιο’ των ταυτοτικών αποδομήσεων-‘ενσαρκώσεων’, μία Σολωμική αίσθηση, έναν Σολωμικό καιρό.

Μία Πηνελόπη που δια-βεί στον παρόντα χρόνο, και μία ποίηση του Eno Agolli η οποία εκφεύγει από το ζητούμενο διαμορφώνοντας τα δικά της ζητούμενα-επίδικα, συγκροτώντας έναν ποιητικό λόγο που προσδιορίζει την φορά της αλήθειας εντός των περιώνυμων, σημερινών, λόγων περί αλήθειας, (μοναδικότητα της αλήθειας), στηλιτεύοντας τις σημάνσεις της ‘ετεροκανονικότητας’, τις προσλήψεις-αναπαραστάσεις της ‘θρυλούμενης’ γυναίκας.

H ‘Πηνελόπη’ του Ego Agolli είναι το πρόσωπο, που, πριν απ’ όλα, δια-βεί, δια-βεί φέροντας και το πρόσημο της λέξης, της προσιτής και της ‘απαγορευμένης’. Ποίηση που αναζητεί τα όρια του μύθου και της σπαρακτικής αφήγησης, διάστικτο βάθρο-πεδίο εντυπώσεων, πολιτική του ίδιου και του άλλου βλέμματος: ότι υφαίνεται στον αργαλειό, αφηγείται ίδιες & άλλες ιστορίες. Η Πηνελόπη του λειτουργεί γειωμένα. Ποίηση και  ενός έκκεντρου μοντερνισμού.

_

γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης

_____

[1] Βλέπε σχετικά, Agolli Eno, ‘Πηνελόπη’, Διαδικτυακό περιοδικό ‘Χρόνος’, Ποιήματα στον Χρόνο, Επιμέλεια σειράς: Λεοντζάκος Δημήτρης, https://chronos.fairead.net/poimata-details/agolli-pinelopi.  Μία Πηνελόπη που, «Βαφόταν κάθε μέρα, προσδιοριζόταν, εκτελούσε νεκροψίες σ’ έκπτωτα πτώματα θεών, πιστή μένοντας και περιμένοντας εκείνο το κουφάρι του πολύπλαγκτου μαλάκα, του Οδυσσέα     τόσα χρόνια μια Πηνελόπη στα σκαριά που δεν τελείωσε». Στο ευρύτερο περιβάλλον,  ο Οδυσσέας, το διά-κενο αναζητείται στην εντροπία της σχέσης τους. Στην ανασύνθεση του πεδίου-Νόμου: απόδοση. Η Πηνελόπη, στο ένθεο και στο ανθρωπογενές περιβάλλον, περιφέρει το «σαρκίο» της ‘φορτισμένης’ μνήμης. Η Πηνελόπη ‘φονεύει’ στον ‘αργαλειό’ της. Για κάθε Μνηστήρα, η λέξη που περιέχει, ο λόγος που αρύεται από και «μετεγγράφεται» στη διατίμηση.

[2] Bλέπε σχετικά, Agolli Eno, ‘Πηνελόπη…ό.π.