Ένα από τα πιο πολύκροτα φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας είναι αυτό της ενδοσχολικής βίας, το οποίο λόγω της έξαρσης που εμφανίζει τα τελευταία χρόνια, πλήττει τις σχολικές κοινότητες. Οι άνθρωποι γνωρίζουν την βία πολύ νωρίς, από τα μαθητικά τους χρόνια ακόμα σε λεκτική, ψυχολογική ή σωματική μορφή. Η ανεπαρκής προσέγγιση του θέματος από την οικογένεια, η δυσλειτουργία των φορέων αγωγής, η αλόγιστη ένταξη των Μ.Μ.Ε. στην καθημερινότητα του ατόμου και η οικονομική και πολιτισμική κρίση, οδήγησαν ραγδαία στην βία που πλέον τείνει να θεωρείται λανθασμένα μια κοινωνική αναγκαιότητα.

Η βία ως απότοκο μιας συθέμελα κλονισμένης κοινωνίας, αφορά πλέον και την μικρο-κοινωνία του σχολικού περιβάλλοντος. Κάποιοι μαθητές αναλαμβάνουν ρόλους θύτη ή θύματος, ενώ κάποιοι άλλοι αυτόν του παρατηρητή πολλαπλασιάζοντας την βιαιότητα αρκετές φορές με την ανοχή ή την αδιαφορία των ανωτέρων τους. Οι διδάσκοντες τίθενται προ των ευθυνών τους, όταν πλέον το ζήτημα έχει ξεφύγει από τα όρια και είναι αργά να διευθετηθεί. Τα παιδιά σε τρυφερή ηλικία, όταν ακόμη δεν έχουν διαμορφωθεί ως χαρακτήρες και αγνοούν ή μπερδεύουν τις έννοιες του καλού και του κακού, είναι ευάλωτα και μπορούν να δεχτούν χωρίς να προβάλλουν αντίσταση βιαιοπραγίες, χλευασμούς και εκφοβισμό.

Η οικογένεια ως επί το πλείστον φέρει την μεγαλύτερη ευθύνη για την ανατροφή ενός παιδιού και οφείλει να γαλουχήσει το παιδί με τις πρέπουσες αξίες και τα ορθά ιδανικά. Η αμέλεια των γονέων ή ακόμα χειρότερα η άσκηση βίας μεταξύ τους μπορεί να επιφέρει πνευματική και ψυχολογική δυσκαμψία στο παιδί με αποτέλεσμα την ανάδειξη ανάρμοστων πράξεων στη συνέχεια κι από το ίδιο.

Τις ανησυχητικές διαστάσεις του φαινομένου εντείνουν τα Μ.Μ.Ε., τα οποία μέσω της προβολής αντικοινωνικών προτύπων, θηρεύοντας την υψηλή τηλεθέαση και αδιαφορώντας για ηθικές αξίες, καταλύουν την κοινωνική πρόοδο και επιδεικνύουν τα παράλογα ως συνετά διαστρεβλώνοντας έτσι την ανώριμη ακόμα συνείδηση ενός παιδιού.

Η ενδοσχολική βία δεν θα μπορούσε να εξαλειφθεί παρά μόνο με την άρρηκτη συνεργασία και την αποδοτικότητα των άμεσων φορέων αγωγής και κοινωνικοποίησης. Το σχολείο ως “δεύτερο σπίτι” για ένα παιδί είναι ο χώρος που περνάει αρκετές ώρες κάθε μέρα και αναπτύσσει δραστηριότητες και διαπροσωπικές σχέσεις. Μέσω του διαλόγου και της επιμορφωτικής καλλιέργειας, το παιδί θα διαπλαστεί μέσα σε μια μικρογραφία δημοκρατικής κοινωνίας, ώστε να βρεθεί αργότερα ως ενήλικας στην ευρύτερη κοινωνία και να ανταπεξέλθει αναλόγως.

Το οικογενειακό περιβάλλον θέτοντας το πρόσφορο έδαφος που απαιτείται και μέσω της αγάπης, της κατανόησης και του διαθέσιμου χρόνου μπορεί να καταστεί ο καταλύτης για την αποθάρρυνση της παιδικής επιθετικότητας, ενώ τα Μ.Μ.Ε. με την υπεύθυνη λειτουργία τους που θα βασίζεται σε μια αδιάσειστη ιδεολογία απαλλαγμένη από συμφέροντα, δύνανται να συμβάλλουν στην ομαλή νοητική ανάπτυξη του παιδιού.

Η καταστολή των εξεζητημένων και άκρως σοβαρών πράξεων βίας των μαθητών μπορεί να διευθετηθεί από κατάλληλα εκπαιδευμένα άτομα (π.χ. ψυχολόγοι, ψυχίατροι, σχολικοί σύμβουλοι, κοινωνιολόγοι κλπ.), τα οποία θα είναι σε διαθεσιμότητα να επιλύσουν ανά πάσα στιγμή τέτοιου είδους προβλήματα. Μια ακραία μορφή συνετισμού αποτελούν τα σωφρονιστικά ιδρύματα, τα οποία προσπαθούν να ηθικοποιήσουν και να ευαισθητοποιήσουν ένα επιθετικό άτομο ώστε να επανενταχθεί ομαλά στην κοινωνία και να μην επαναλάβει ανεπίτρεπτες δράσεις.

Η ενδοσχολική βία είναι ένα μείζον πρόβλημα του παρόντος που μας αφορά όλους. Ας μην αποστρέψουμε το βλέμμα μας με την πρόφαση πως δεν είναι δικό μας πρόβλημα! Πολλοί από ‘μάς έχουμε γίνει μάρτυρες αυτού του πληκτικού φαινομένου, αν όχι θύματα ή θύτες!

Η ελλιπής παιδεία και η μονομέρεια του πνεύματος πρέπει να απαλειφθούν όσο το δυνατόν πιο σύντομα, ώστε κανένας μαθητής να μην βρεθεί έρμαιο σε βιαιοπραγίες και να μην δεχτεί ποτέ οποιαδήποτε πράξη που θα υπονομεύει την προσωπικότητα του! Μέσω μιας ολοκληρωμένης παιδείας θα “γεννηθεί” ένας ολοκληρωμένος άνθρωπος! Μέσω ενός ολοκληρωμένου ανθρώπου θα συνεχίζει να “γεννιέται” παιδεία!

_

γράφει η Κατερίνα Μεταξοπούλου