Η αντίληψη πάνω στον φυσικό και αστικό κόσμο
μετάφραση-σχόλια Ελευθερία Μπέλμπα
Ο Christopher Brennan (1870-1932) θεωρείται κεντρική φιγούρα στην αυστραλιανή λογοτεχνία. Οι στίχοι του Αυστραλού ποιητή και λόγιου δεν ήταν δημοφιλείς στο αυστραλιανό κοινό, αλλά εκτιμήθηκαν ιδιαίτερα από τους κριτικούς. Μετά από μια συγκεντρωτική έκδοση το 1958 ανακτήθηκε η φήμη του. Το έργο του συνδέεται με τον συμβολισμό και ευρωπαϊκά λογοτεχνικά κινήματα.
Ο Brennan έκανε ιερατικές σπουδές αρχικά. Έπειτα επικεντρώθηκε στις Κλασικές Σπουδές και τη Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϋ. Οι στίχοι του δείχνουν την επιρροή των Ελλήνων και Λατίνων ποιητών. Στη Γερμανία, με ταξιδιωτική υποτροφία, σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου. Επιστρέφοντας στην πατρίδα του, εργάστηκε ως καταλογογράφος στη δημόσια βιβλιοθήκη. Το 1920 διορίστηκε καθηγητής Γερμανικής και Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϋ. Απολύθηκε από τη Σύγκλητο όμως το 1925 λόγω του αντισυμβατικού τρόπου ζωής του (του διαζυγίου του, του συνδέσμου του με τη Βάιολετ Σίνγκερ, της ροπής προς το αλκοόλ). Μετά τον θάνατο της Σίνγκερ, το 1925, υπέστη κατάθλιψη. Ζούσε σε συνθήκες οικονομικής δυσπραγίας, με εξαιρέσεις περιόδους που επωφελήθηκε από την περιστασιακή εργασιακή απασχόληση ως διδάσκαλος και συνδρομές φίλων και συγγενών.
Το 1897, το έργο του “XXI Poems: Towards the Source” εκδόθηκε σε 200 αντίτυπα. Ακολούθησαν οι συλλογές “Poems” (1914) και “A Chant of Doom” (1915). Στο έργο του εμφανείς είναι οι επιδράσεις από τη γαλλική συμβολιστική ποίηση, τον γερμανικό ρομαντισμό, την κλασική μυθολογία. Αποτύπωσε περίτεχνες εικόνες της φύσης, πολύπλοκους φιλοσοφικούς στοχασμούς, με εμβάθυνση σε θεματικές αναφορικά με την αγάπη, την απώλεια, νοσταλγία, υπαρξιακή αγωνία και το ψυχικό αδιέξοδο. Χρησιμοποίησε παραδοσιακές ποιητικές φόρμες -το σονέτο, τη βιλλανέλα- επίσης πειραματίστηκε στον ελεύθερο στίχο και σε πρωτότυπες στιχουργικές δομές. Εισήγαγε τη μοντερνιστική τεχνική και ιδεολογία στην αυστραλιανή ποίηση, επηρέασε μεταγενέστερους ποιητές (A.D. Hope και Judith Wright) που ενσωματώθηκαν σε διεθνή λογοτεχνικά κινήματα.
Each day I see the long ships coming into port[1]…
Each day I see the long ships coming into port
and the people crowding to their rail, glad of the shore:
because to have been alone with the sea and not to have known
of anything happening in any crowded way,
and to have heard no other voice than the crooning sea’s
has charmed away the old rancours, and the great winds
have search’d and swept their hearts of the old irksome thoughts:
so, to their freshen’d gaze, each land smiles a good home.
Why envy I, seeing them made gay to greet the shore?
Surely I do not foolishly desire to go
hither and thither upon the earth and grow weary
with seeing many lands and peoples and the sea:
but if I might, some day, landing I reck not where
have heart to find a welcome and perchance a rest,
I would spread the sail to any wandering wind of the air
this night, when waves are hard and rain blots out the land.
Καθημερινά τα μεγάλα πλοία βλέπω που μπαίνουν στο λιμάνι…
Καθημερινά τα μεγάλα πλοία βλέπω που μπαίνουν στο λιμάνι,
και τους ανθρώπους στα κάγκελα στρυμωγμένους, στη θέαση της ακτής ευφρόσυνους·
διότι το να μένουν μόνοι με τη θάλασσα και να μην γνωρίζουν
οτιδήποτε συμβαίνει σε κάθε οδό πολύκοσμη
και να μην έχουν ακούσει άλλη φωνή πέραν της μελωδικής θάλασσας,
μακριά έχει προσελκύσει έχθρες περασμένες και πελώριοι άνεμοι
έχουν αναζητήσει και εξαλείψει απ’ την καρδιά (των ανθρώπων) παλιές, σκέψεις φορτικές·
έτσι, στη ζωογονημένη τους ματιά, κάθε στεριά χαμογελά σαν καλό καταφύγιο.
Γιατί να ζηλεύω εγώ, βλέποντάς τους ευτυχείς να χαιρετίζουν την ακτή;
Σίγουρα δεν επιθυμώ να πηγαίνω απερίσκεπτα
εδώ κι εκεί πάνω στη γη και να κοπιάζω
ατενίζοντας πολλές χώρες και πλήθη και τη θάλασσα·
αλλά αν μπορούσα, κάποια μέρα, αγκυροβολώντας, δεν υπολογίζω πού,
να ’χω καρδιά ν’ ανακαλύψω ένα καλωσόρισμα και μια ανάπαυλα πιθανόν,
θ’ άπλωνα πανί σε κάθε άνεμο που περιφέρεται στον ορίζοντα
αυτή τη νύχτα, όταν τα κύματα είναι συμπαγή κι εξαφανίζει τη στεριά η βροχή.
* * *
Fire in the heavens, and fire along the hills,
and fire made solid in the flinty stone,
thick-mass’d or scatter’d pebble, fire that fills
the breathless hour that lives in fire alone.
This valley, long ago the patient bed
of floods that carv’d its antient amplitude,
in stillness of the Egyptian crypt outspread,
endures to drown in noon-day’s tyrant mood.
Behind the veil of burning silence bound,
vast life’s innumerous busy littleness
is hush’d in vague-conjectured blur of sound
that dulls the brain with slumbrous weight, unless
some dazzling puncture let the stridence throng
in the cicada’s torture-point of song.
Φωτιά στους Ουρανούς
Φωτιά στους ουρανούς, φωτιά κατά μήκος των λόφων
και φωτιά που στερεώνεται στη σκληρή πέτρα,
πυκνή μάζα ή διάσπαρτο χαλίκι, φωτιά που γεμίζει
την ώρα της άπνοιας, ζώσα μόνο μέσα στη φωτιά.
Αυτή η κοιλάδα, καιρό πριν απ’ τη μακρόθυμη κοίτη
των πλημμυρών που χάραξαν το αρχαίο της πλάτος,
στην ακινησία της αιγυπτιακής κρύπτης που εκτείνεται,
αντέχει ν’ ασφυκτιεί στου μεσημεριού το τυραννικό κλίμα.
Πίσω από το πέπλο του ορίου της φλεγόμενης σιωπής,
η απέραντη ζωή, με την απείρως αεικίνητη μικρότητά της,
σωπαίνει μέσα στην ασαφή εντύπωση αδιόρατου ήχου
που θαμπώνει τη σκέψη μ’ ένα νωχελικό βάρος, εκτός αν
κάποιο εκθαμβωτικό κέντρισμα αφήσει να συρρέει ήχος τραχύς
της βασανιστικής ακμής του άσματος του τζιτζικιού.
* * *
When window-lamps had dwindled, then I rose…[3]
When window-lamps had dwindled, then I rose
and left the town behind me; and on my way
passing a certain door I stopt, remembering
how once I stood on its threshold, and my life
was offer’d to me, a road how different
from that of the years since gone! and I had but
to rejoin an olden path, once dear, since left.
All night I have walk’d and my heart was deep awake,
remembering ways I dream’d and that I chose,
remembering lucidly, and was not sad,
being brimm’d with all the liquid and clear dark
of the night that was not stirr’d with any tide;
for leaves were silent and the road gleam’d pale,
following the ridge, and I was alone with night.
But now I am come among the rougher hills
and grow aware of the sea that somewhere near
is restless; and the flood of night is thinn’d
and stars are whitening. O, what horrible dawn
will bare me the way and crude lumps of the hills
and the homeless concave of the day, and bare
the ever-restless, ever-complaining sea?
Όταν των παραθύρων οι λυχνίες είχαν φθίνει, τότε σηκώθηκα…
Όταν των παραθύρων οι λυχνίες είχαν φθίνει, τότε σηκώθηκα
κι άφησα την πόλη πίσω μου· και στον δρόμο μου
προσπερνώντας μια συγκεκριμένη πόρτα στάθηκα, ενθυμούμενος
ότι στεκόμουν στο κατώφλι της κάποτε, και η ζωή μου
μού είχε προσφερθεί, ένας τόσο διαφορετικός δρόμος
από αυτόν των χρόνων που πέρασαν έκτοτε! Και είχα μόνο
να ξαναβρώ ένα μονοπάτι παλιό, αγαπημένο άλλοτε, πλέον εγκαταλελειμμένο.
Όλη τη νύχτα περπατούσα κι η καρδιά μου ήταν ξύπνια βαθιά,
ενθυμούμενη δρόμους που ονειρεύτηκα και που διάλεξα,
θυμούμενη διαυγώς και χωρίς θλίψη,
ξεχειλίζοντας από όλο το ρευστό και διάφανο σκοτάδι
της νύχτας που με καμιά παλίρροια δεν είχε αναμειχθεί·
γιατί ήταν σιωπηλά τα φύλλα κι έλαμπε ωχρός ο δρόμος,
ακολουθώντας την κορυφογραμμή, κι ήμουν με τη νύχτα μόνος.
Αλλά έχω έρθει τώρα ανάμεσα στους πιο τραχείς λόφους
και τη γνώση καλλιεργώ της θάλασσας που κάπου κοντά
είναι αεικίνητη· και έχει αραιώσει η πλημμύρα της νύχτας
και τ’ αστέρια λευκαίνονται. Ω, ποιο φρικτό ξημέρωμα
θα μου απογυμνώσει τον δρόμο και τους ακατέργαστους όγκους των λόφων
και το έρημο κοίλωμα της ημέρας, και θα γυμνώσει
την πάντα ταραγμένη, πάντα παραπονεμένη θάλασσα;
* * *
βιβλιογραφικές πηγές
▪ Brennan, C.«Christopher John Brennan Poems». https://mypoeticside.com/poets/christopher-john-brennan-poems. <https://mypoeticside.com>
▪ Brennan, C.«Christopher Brennan (1870-1932)». http://www.middlemiss.org/lit/authors/brennanc/brennanc.html<http://www.middlemiss.org>
▪ «Christopher Brennan». https://allpoetry.com/Christopher-Brennan. <https://allpoetry.com >
▪ Buhagiar, M. 2013. “The Erotic Secret Heart of Christopher Brennan’s Poems 1913”. https://openjournals.library.sydney.edu.au/index.php/SSE/article/viewFile/6686/7334 <https://openjournals.library.sydney.edu.au >
▪ Kirkpatrick, P. (2003). The wanderer and the flâneur: Christopher Brennan as modernist. Southerly: The Magazine οf The Australian English Association, Sydney. Vol. 63, no. 2. 63-77
[1] Ο θαλασσινός ορίζοντας προσελκύει το βλέμμα και καθαρίζει την ψυχή. Το μοτίβο της γαλήνιας μοναξιάς, της νοσταλγικής προσήλωσης στη στεριά δείχνει τη σχέση του ατόμου με τη φύση. Η αισθητηριακή εμπειρία της θάλασσας εγείρει έντονα συναισθήματα μέσα από την καθημερινή άφιξη των πλοίων. Ισχύει η αντίθεση ανάμεσα στην γαλήνη της θάλασσας και της ζωηρής δραστηριότητας της ακτής.
[2] Η καταστροφική φύση στο ποίημα δεσπόζει με την εικόνα της φωτιάς συνάμα με τη ζεστή ασφυκτική ατμόσφαιρα. Στο κλίμα της σιωπής και της νηνεμίας αναδύεται η αντίθεση ανάμεσα στην καταστροφή και την παθητικότητα. Οι ήχοι των τζιτζικιών στο τέλος δείχνει την υποταγή του ανθρώπου στην εξουσία της φύσης.
[3] Στο ποίημα εδράζει ο στοχασμός του ποιητικού υποκειμένου αναφορικά με έναν δρόμο που δεν ακολουθήθηκε. Στο έρεβος της νύχτας προωθείται η ενδοσκόπηση και σταδιακά η συνειδητοποίηση του αδιεξόδου. Η ζωή θα είχε άλλο προορισμό, αν δεν κυριαρχούσε η ατομική προαίρεση. Κυρίαρχο μοτίβο η μνήμη, η μεταμέλεια και η αναζήτηση του σκοπού.
* * *
0 Σχόλια