Τον Μάιο του 2017 ξεσπάει πόλεμος στην Ελλάδα, με αποτέλεσμα η Αγγελική και ο Νίκος να καταφύγουν στο πατρικό του δεύτερου στην ορεινή Κορινθία για να γλυτώσουν. Πρόκειται για αγώνα επιβίωσης μακριά από τις σύγχρονες ανέσεις που όλοι θεωρούμε δεδομένες, μιας και πρέπει να φροντίσουν μόνοι τους για όλες τις προμήθειες. Θα γνωρίσουν ανθρώπους που θα αποδειχθούν φίλοι αλλά και εχθροί, θα κινδυνέψουν, θα πεινάσουν. Θα τα καταφέρουν; Τι θα αποκομίσουν από αυτήν την πρωτόγνωρη δοκιμασία;

Η Βάλια Καραμάνου έγραψε μια αξιόλογη δυστοπική περιπέτεια με ανατροπές και εκπλήξεις, με ενδιαφέροντες χαρακτήρες και με σκληρές περιγραφές. Μέσα από το κείμενό της αφήνει να φανούν οι ολέθριες συνέπειες των όσων βιώνουμε ως χώρα και ως άνθρωποι, όπως οικονομικός πόλεμος μέσω Μνημονίων, μετατροπή των παραγωγικών ατόμων σε αναλώσιμα για «μαύρη εργασία» με πενιχρά μεροκάματα και εξοντωτικά ωράρια κ. ά. που κάλλιστα θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πόλεμο και στην πραγματικότητα. Έχει διαλέξει προσεκτικά ποιοι θα πλαισιώσουν το πρωταγωνιστικό της ντουέτο και τους ρίχνει σε μια πάλη με έπαθλο το «αύριο»! Το μυθιστόρημα μας βάζει από την αρχή στο ξέσπασμα του πολέμου. «Ένας άλλος κόσμος είχε γεννηθεί εκείνη την Πρωτομαγιά, πιο ζοφερός, πιο άγριος και αλλόκοτα πρωτόγονος. Ένας κόσμος πλασμένος μόνο για μαχητές, αποκλειστικά για όσους μπορούσαν να επιβιώσουν με κάθε κόστος» (σελ. 23). Έχουμε ρεαλιστικές καταγραφές των δυσχερειών σε καιρό ξαφνικών κρίσεων, όπως: επιδρομές σε καταστήματα τροφίμων, βομβαρδισμοί, πλιάτσικο, διακοπή ρεύματος. «Κάθε βράδυ που κατάφερναν να φτάσουν ζωντανοί στα κρεβάτια τους ήταν μια μεγάλη νίκη σε αυτόν τον πόλεμο» (σελ. 194).

Η Αγγελική είναι μια γυναίκα 42 ετών, άνεργη, που προσπαθεί για καιρό αλλά μάταια να βρει δουλειά. Ο αγαπημένος της φίλος, Νίκος, ρίσκαρε και ξεκίνησε να δουλεύει στο Λονδίνο πριν δύο χρόνια, υπό δύσκολες, πιεστικές και απαιτητικές συνθήκες, τα καταφέρνει όμως στοιχειωδώς κι έτσι προτείνει στην Αγγελική να τον ακολουθήσει. Ο θάνατος της μητέρας του τον φέρνει στην Ελλάδα και παγιδεύεται με το ξέσπασμα του πολέμου. Η Αγγελική κι ο Νίκος αποφασίζουν να πάνε στην ορεινή Κορινθία κι αναγκάζονται να πάρουν μαζί το ζευγάρι του τέταρτου ορόφου, τον Θάνο και τη Μαρία, με το δύο μηνών βρέφος τους. Ανταλλαγή προϊόντων μιας και τα λεφτά έπαψαν να έχουν αξία, ζώα και σπόροι ως πρώτη ύλη είναι μερικά από τα βήματα που απαιτούνται για μια νέα αρχή χωρίς υπολογιστές και κινητά τηλέφωνα. Ζωντανεύουν μάλιστα τόσο όμορφα οι γαλήνιοι ήχοι της φύσης που μαζί με τους πρωταγωνιστές ξεχνούσα κι εγώ κατά καιρούς ότι έχουμε πόλεμο. Δυστυχώς όμως η φρίκη, τα βασανιστήρια, οι δολοφονίες αντιδιαστέλλονται με όλα αυτά και συγκροτούν πλήρως το κλίμα μέσα στο οποίο οφείλουν να επιζήσουν η Αγγελική κι ο Νίκος αλλά και οι άνθρωποι που αρχίζουν σταδιακά να τους συναναστρέφονται. Δε λείπουν μάλιστα οι φορές που τσακώνονται άσχημα μεταξύ τους: «Έχουμε άλλους εχθρούς εκεί έξω… Είμαστε «εμείς», οι Έλληνες που κατασπαράζουμε τους δικούς μας ανθρώπους» (σελ. 95).

Το μυθιστόρημα, παρ’ όλο που καταφέρνει να αναπαραστήσει σωστά την ατμόσφαιρα στο «καταφύγιο», με την οικιακή οικονομία που απαιτείται, τις γεωργικές και άλλες εργασίες που θα τους κρατήσουν ζωντανούς, καθαρούς και χορτάτους, με τον κίνδυνο να παραμονεύει είτε μέσω συμμοριών είτε άλλων αστάθμητων παραγόντων, με μια ενδιαφέρουσα ανατροπή, ένιωσα πως δεν κατάφερε να με κρατήσει σφιχτά, είτε γιατί οι προσωπικές ιστορίες των χαρακτήρων δίνονταν όλες μαζί κάθε φορά από την αρχή ως το σήμερα αντί για αποσπασματική τους εμφάνιση κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης είτε γιατί το τέλος του πολέμου ήρθε αρκετά γρήγορα και χωρίς πολλές πληροφορίες για τα «ιστορικά» γεγονότα έξω από την καθημερινότητα του Νίκου, της Αγγέλας και των γύρω τους, με αποτέλεσμα να έχω έντονη την αίσθηση της αμηχανίας από μεριάς της συγγραφέως για τον τρόπο χειρισμού μιας ικανοποιητικής κατά τα άλλα ιστορίας.

Η φράση In tenebris σημαίνει «Στο σκοτάδι» στα λατινικά και αφορά το σκοτάδι που κουβαλάμε μέσα μας, το σκοτάδι του πολέμου. Μετά όμως από αυτό πάντα υπάρχει το φως (lux) το οποίο, όπως κάθε γέννα, έχει επίσης ωδίνες και αίμα, τις θυσίες των αθώων και των αμάχων: «…όλα παρακμάζουν και τελικά πεθαίνουν για να αναστηθούν σαν κάτι νέο» (σελ. 167). Θα καταφέρουν λοιπόν να βγουν νικητές από αυτήν τη μάχη οι ήρωες του μυθιστορήματος και αν ναι, τι θα κάνουν μετά τη λήξη του πολέμου; Ενδιαφέροντες χαρακτήρες, ρεαλισμός και εκπλήξεις συγκροτούν ένα δυνατό και ανατρεπτικό κείμενο.