Select Page

Lucretius Titus Carus, «De rerum natura»

Lucretius Titus Carus, «De rerum natura»

 

 

Lucretius Titus Carus, «De rerum natura»

(για την φύση των πραγμάτων) 

μετάφραση, σχόλια Ελευθερία Μπέλμπα

 

Ρωμαίος ποιητής και φιλόσοφος, ο Τίτος Λουκρήτιος Κάρος (Titus Lucretius Carus) (98/94 – 55/53 π.Χ.) στο ογκώδες ποιητικό του έργο, "de rerum natura", αποδίδει επικούρειες απόψεις. Στην πραγματικότητα πρόκειται για το ελληνικό έργο του Επίκουρου, «Περί φύσεως» που έχει χαθεί και περιλαμβάνει απόψεις περί μεταφυσικής, υλιστικής θεωρίας. Τα φυσικά φαινόμενα εξηγούνται ως πηγή ευστάθειας του κόσμου, ενώ απορρίπτονται δεισιδαιμονίες και λογής προσεγγίσεις των φυσικών νόμων βάσει υπερφυσικών δεδομένων ή εξωανθρώπινων δυνάμεων. Επιβεβλημένη θεωρείται η απαλλαγή του ανθρώπου από το φόβο του θανάτου που προβάλλεται ως κάτι φυσικό που δεν πρέπει να συνυφαίνεται με τον ακραίο συναισθηματισμό, την απόγνωση κ.λπ.  

 

 

Βιβλίο ΙΙΙ

(στ. 136-176)

 

η ενότητα του νου (animus ή mens) και της ψυχής (anima)

η υλικότητα του νου και της ψυχής

κείμενο

Nunc animum atque animam dico coniuncta teneri

inter se atque unam naturam conficere ex se,

sed caput esse quasi et dominari in corpore toto

consilium, quod nos animum mentemque vocamus.

Idque situm media regione in pectoris haeret.

Hic exultat enim pavor ac metus, haec loca circum

laetitiae mulcent; hic ergo mens animusquest.

Cetera pars animae per totum dissita corpus

paret et ad numen mentis nomenque movetur.

Idque sibi solum per se sapit et sibi gaudet,

cum neque res animam neque corpus commovet una.

Et quasi, cum caput aut oculus temptante dolore

laeditur in nobis, non omni concruciamur

corpore, sic animus nonnumquam laeditur ipse

laetitiaque viget, cum cetera pars animai

per membra atque artus nulla novitate cietur;

verum ubi vementi magis est commota metu mens,

consentire animam totam per membra videmus

sudoresque ita palloremque existere toto

corpore et infringi linguam vocemque aboriri,

caligare oculos, sonere auris, succidere artus,

denique concidere ex animi terrore videmus

saepe homines; facile aut quivis hinc noscere possit

esse animam cum animo coniunctam, que cum animi vi

percussa est, exim corpus propellit et icit.

Haec eadem ratio naturam animi atque animai

corpoream docet esse; ubi enim propellere membra,

corripere ex somno corpus mutareque vultum

atque hominem totum regere ac versare videtur,

quorum nil fiery sine tactu posse videmus

nec tactum porro sine corpore, none fatendumst

corporea natura animum constare animaque?

praeterea pariter fungi cum corpore et una

consentire animum nobis in corpore cernis.

Si minus offendit vitam vis horrida teli

ossibus ac nervis disclusis intus adacta,

at tamen insequitur languor terraeque petitus

suavis et in terra mentis qui gignitur aestus

inter dumque quasi exsurgendi incerta voluntas.

Ergo corpoream naturam animi esse necessest,

corporeis quoniam telis ictuque laborat.

 

μετάφραση

Τώρα το πνεύμα και η ψυχή λέγω ότι συνδέονται τρυφερά

μεταξύ τους και μία φύση προκύπτει από αυτά,

αλλά η σύνεση είναι και σαν να κυριαρχεί σε όλο το σώμα

και στο στήθος[1] αυτό που εμείς ονομάζουμε ψυχή και νου.

Και από εδώ προέρχεται ο τρόμος και η αγωνία και η χαρά

της ευφροσύνης.

Γιατί εδώ υπάρχει το πνεύμα και η λογική.

Σε ολόκληρο το κορμί διαμοιράζεται ένα μέρος της ψυχής,

κατευθύνεται προς το νου και το όνομα.

Μόνος του ο νους σκέφτεται τον εαυτό του και ευφραίνεται,

όταν κανένα πράγμα δε μετακινεί την ψυχή και το σώμα.

Και όπως, όταν το κεφάλι ή το μάτι ο πόνος

κεντρίζει, δεν ταλαιπωρείται όλο το κορμί,

έτσι υποφέρει η ψυχή ή λάμπει από χαρά,

όταν το υπόλοιπο μέρος της ψυχής

μέσα στα σωματικά μέλη δεν κινείται

από καμιά καινούρια αίσθηση˙

όμως, όταν το μυαλό κλονίζεται αρκετά από φόβο,

βλέπουμε όλη η ψυχή μέσα στα μέλη του σώματος

να τον συμμερίζεται

και έπειτα χλωμάδα και ιδρώτας απλωμένα παντού,

η γλώσσα τραυλίζει και χάνεται η φωνή

τα μάτια θολώνουν τα αυτιά βουίζουν,

παραλύουν τα μέλη και τελικά βλέπουμε

συχνά ανθρώπους να καταρρέουν από την αγωνία του νου

συχνά˙ εύκολα από αυτό μπορεί να γνωρίζει κάποιος

ότι συνδέεται η ψυχή με το νου, όταν συνυφαίνεται

με το νου που μεταφέρει το χτύπημα

της ψυχής στο σώμα και το κινεί.

Η ίδια σκέψη, η φύση του πνεύματος και της ψυχής

δείχνει ότι είναι υλική˙ γιατί, όταν φαίνεται να ωθεί

τα μέλη, να σηκώνει το σώμα από τον ύπνο

το πρόσωπο να μεταβάλλει

και ολόκληρο τον άνθρωπο να κατευθύνει και να στρέφει

και από αυτά τίποτα δε βλέπουμε ότι δεν μπορεί

να γίνεται χωρίς επαφή

ούτε υπάρχει επαφή χωρίς σώμα, δεν πρέπει

να παραδεχτούμε ότι είναι σωματική

η φύση της ψυχής;

Επιπλέον μπορείς να δεις ότι μαζί με το κορμί συμπάσχει

η σκέψη.

Αν η λόγχη μπηχτεί φοβερή ορμητικά μέσα μας

χωρίς τη ζωή να αφαιρεί,

μίσος συνθλίβει οστά και νεύρα,

ακολουθεί η εξάντληση και η λιγοψυχία,

και όταν στη γη επάνω πέσουμε, το πνεύμα

ταράσσεται, τακτικά επιζητούμε να σηκωθούμε.

Συνεπώς η φύση του νου είναι υλική αναγκαστικά,

επειδή υλικά είναι οι λόγχες και τα χτυπήματα

που τον βασανίζουν.

[1] Οι επικούρειοι φιλόσοφοι πίστευαν ότι ο νους εντοπίζεται στο στήθος (ακολουθώντας μακριά φιλοσοφική παράδοση των αριστοτελικών, στωικών κ.ά.), μολονότι στην εποχή του μια τέτοια αντίληψη είχε ανατραπεί (ενδεικτικά ο Ιπποκράτης, ο Δημόκριτος, ο Γαληνός πρέσβευαν ότι ο εγκέφαλος ήταν θεματοφύλακας των διανοητικών δυνατοτήτων του ανθρώπου).

 

_

Οι εικόνες είναι από τη wikipedia (1, 2)

Επιμέλεια κειμένου

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΠΕΛΜΠΑ

Η Ελευθερία Μπέλμπα γεννήθηκε στην Αθήνα το 1969. Σπούδασε ελληνική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. Εργάζεται ως εκπαιδευτικός. Δοκίμια, μεταφράσεις, κριτικές λογοτεχνίας της ίδιας έχουν δημοσιευτεί στο λογοτεχνικό τύπο. Αποσπάσματα του έργου της περιλαμβάνονται σε ανθολογίες. Είναι μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών και της Ε.Ε.Λ.Σ.Π.Η. [Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών και Συγγραφέων των Πέντε Ηπείρων].Εκδόσεις: ♦ «Φθινοπωρινές νότες», ποιήματα, Νέα Σύνορα, Αθήνα 1994 ♦ «Δίχτια», ποιήματα, Νέα Σύνορα, Αθήνα 1996 ♦ «Poesis modus», ποιήματα, Νέα Σύνορα, Αθήνα 1996 ♦ «Γλωσσική διδασκαλία για την Α΄ Λυκείου», (γραμματικά-συντακτικά φαινόμενα της αρχαίας ελληνικής), Γρηγόρη, 1997 ♦ «Αμόλεχος», ποίηση, Νέα Σύνορα, Αθήνα 1999 ♦ «Έαρος νυχτερινό κατευόδιο», ποιήματα, Νέα Σύνορα, Αθήνα 2000 ♦ «Η κυρία Άλρα», ποιήματα, Ανατολικός, Αθήνα 2002 ♦ «Άσκηση πάνω στα δοκίμια του Αλέκου Βασιλείου», δοκίμια, Αθήνα 2003 ♦ «Προς τους ολυμπιακούς αγώνας εν Αθήναις, 2004», ποίηση-περιλαμβάνεται στο «Ολυμπιακό αφιέρωμα 2004- Ανθολογία της Ε.Ε.Λ.Σ.Π.Η.», Γερμανία, 2004 ♦ «Πολιτική θεωρία», ποιήματα-περιλαμβάνονται στον «Φιλολογικό Κόσμο- Ανθολογία», Ατέρμονο, Αθήνα 2006 ♦ «Οδοιπορικό στη γραμμή του θέρους (επιστολή στον Ίωνα)», ποίηση-περιλαμβάνεται στην «4η Ανθολογία της Ε.Ε.Λ.Σ.Π.Η.», Ζήτη, Θεσσαλονίκη 2009

Υποβολή σχολίου

Ακολουθήστε μας!

Follows

Ημερολόγιο 2018 – Πρόσκληση

Εγγραφείτε στο newsletter

Εκδηλώσεις

Φόρτωση περισσότερων

Διαγωνισμοί σε εξέλιξη

Υποβολή συμμετοχής!

Αρχείο

Είσοδος

Pin It on Pinterest

Αν σας άρεσε...

κοινοποιήστε το στους φίλους σας!