–

γράφει η Μαρία Βασιλειάδου

–

Ως λάτρης της Ιστορίας πάντοτε αναρωτιόμουν πώς θα ήταν να μεταφερόμουν στην καρδιά γεγονότων που σημάδεψαν την ανθρωπότητα και, κυρίως, εκείνων που στιγμάτισαν τον Ελληνισμό. Μιας και αυτό δεν είναι εφικτό, προσπαθώ κατά καιρούς να καλύψω την επιθυμία μου διαβάζοντας βιβλία που με ενημερώνουν, με αφυπνίζουν και με κάνουν να συνειδητοποιώ, ως επί το πλείστον, ότι η Ιστορία επαναλαμβάνεται με διαφορετικούς πρωταγωνιστές, ωστόσο.

Με έναν περίεργο τρόπο «έπεσε» στα χέρια μου το βιβλίο της Ευρυδίκης Περικλέους- Παπαδοπούλου Ως αληθώς. Η ζωή της Χαρίτας Μάντολες. Η βραβευμένη με Κρατικό Βραβείο συγγραφέας, αφηγείται τη ζωή της Χαρίτας Μάντολες, ενός από τα πλέον εμβληματικά πρόσωπα της σύγχρονης Κύπρου και τα όσα τραγικά διαδραματίστηκαν στην Κύπρο κατά την Εισβολή. Μολονότι η ιστορία του βιβλίου ξεκινά από πολύ πιο νωρίς χρονικά, ο πυρήνας της αποτελείται εξολοκλήρου από την κυπριακή τραγωδία του 1974 που επηρέασε όλους ανεξαιρέτως τους κατοίκους του νησιού κατά την περίοδο των τότε γεγονότων, αλλά και που ακόμα και τώρα , μετά από 46 χρόνια, αποτελεί ένα αγκάθι στην ψυχή των Ελληνοκύπριων.

Εμπνευσμένη από τη ιστορία της Χαρίτας Μάντολες αλλά και από τα περιφερικά σε αυτή γεγονότα, η συγγραφέας περιγράφει με λεπτομέρειες τη συνεχή προσπάθεια αυτής της γυναίκας να βρει τον αγνοούμενο άντρα της και να ενώσει, με κάποιο τρόπο, τα σπασμένα κομμάτια της ζωής της. Δίχως να γνωρίζει την έννοια της λέξης, η Χαρίτα θα πρωτοακούσει το «αγνοούμενος» όταν θα είναι σε παιδική ακόμα ηλικία. Τότε που ο αγώνας τον Κυπρίων σαν σκοπό θα έχει να διώξει τους Εγγλέζους από το νησί και να επανενωθεί με τη Μητέρα Ελλάδα. Θα την καταλάβει, όμως, και θα τη νιώσει καλά στο πετσί της όταν οι Τούρκοι κατακτητές θα πάρουν «μακριά» τον άντρα της. Εκείνη δεν θα ξέρει για πολλά χρόνια που να ψάξει για να βρει τα απομεινάρια του. Αυτό που θα γνωρίζει καλά, ωστόσο, θα είναι ο πόνος που θα νιώθει μέσα της.

Η Χαρίτα θα γίνει η φιγούρα όλης της ιστορίας της Εισβολής. Στο πρόσωπό της θα αντικατοπτρίζεται κάθε γυναίκα, παιδί, κόρη που θα έχουν χάσει τους δικούς τους ανθρώπους και θα αναζητούν τα ίχνη τους. Θα είναι εκείνη η απλή, μαυροφορεμένη γυναίκα που θα ορμίσει στο γραφείο του Ντενκτάς για να του ζητήσει να της πει τι απέγινε ο άντρας της. Θα είναι εκείνη που δεν θα σταματήσει ποτέ τον αγώνα για όλους αυτούς που έχασαν περιουσίες, συγγενικά πρόσωπα και φίλους με το πέρασμα των Τουρκικών στρατευμάτων από την Κερύνεια, τον Καραβά, την Αμμόχωστο.

Εικόνες αρχαίας τραγωδίας μέσα από την περιγραφή της συγγραφέως, αλλά και κάπου ανάμεσα η ανθρωπιά. Η ανθρωπιά του συμπατριώτη αλλά και του αλλόθρησκου που βλέποντας τη θηριωδία, θα προσπαθήσει να γλιτώσει όσους περισσότερους μπορεί. Σταγόνα στο νερό θα αποδειχτεί αυτή η γενναιοδωρία ψυχής, μα θα πρέπει να μνημονευτεί.

Η Ευρυδίκη Περικλέους- Παπαδοπούλου δεν κατέγραψε απλά μια ιστορία. Μέσα από τη ζωή της Χαρίτας, προσπάθησε να κάνει ένα μάθημα λαογραφίας, ιστορίας, κυπριακής γλώσσας, διπλωματίας και, για εμένα, τα κατάφερε. Ο αναγνώστης κλείνει το βιβλίο και είναι πλήρης από εικόνες, πληροφορίες και ερωτήματα. Το βιβλίο της σε κάνει να θες να ψάξεις παραπάνω για όσα περιγράφει και σε βάζει σε ένα περιβάλλον συνεχούς εσωτερικής αναζήτησης. Πώς θα το έκανα εγώ; Τι θα σκεφτόμουν;  Δίχως να αναλώνεται σε πομπώδεις εκφράσεις και λεκτικά στολίδια, αποτυπώνει τα γεγονότα με τρόπο απλό. Δεν αναλύει και δεν επεξηγεί τις λέξεις. Δεν χρειάζεται, κιόλας, μιας και η ιστορία από μόνη της έχει τη δική της δυναμική.

Ο χρόνος για τη Χαρίτα Μάντολες δεν στάματησε το ’74. Θα βλέπει την ταινία να παίζεται συνέχεια, αλλά ο χρόνος συνεχίζεται μέχρι σήμερα για εκείνη που ακόμα φωνάζει για τη δικαίωση των 12 ψυχών που έχασε από την οικογένειά της και της πατρικής της γης που ξαναπάτησε το 2003, αλλά ήταν πια τόσο διαφορετική. Και ευτυχώς που υπήρξε η Ευρυδίκη Περικλέους- Παπαδοπούλου, η οποία με την καταγραφή της αφήνει την ιστορία της Χαρίτας στους επόμενους με τη σκέψη, προφανώς, ότι ο αγώνας για δικαίωση δεν σταματά ποτέ.