εικονοκλαστικές αντιθέσεις στην ποίηση

29.11.2016

Ένα ξεχωριστό χαρακτηριστικό των ποιητών της αγανάκτησης που δεν μας επιτρέπει να τους κατηγοριοποιήσουμε σε "γενιά" είναι οι αντιθέσεις που παρουσιάζονται μεταξύ τους και η απουσία διαυγών τάσεων. Άλλοι δημιουργοί δείχνουν μια έφεση προς έναν εικονιστικό λυρισμό, ενώ άλλοι προς μια αντιεικονοπλαστική κοινωνική ή υπαρξιακή αναζήτηση. Χαρακτηριστικοί εκπρόσωποι -στη μη πολιτική ποίηση- αυτών των αντιθέσεων είναι οι Καλλιόπη Λεγάκη και Βασίλης Στάμος.

Καλλιόπη Λεγάκη
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-502-6

Η ποιητική της Λεγάκη, «κι ο άνεμος παίρνει τις στέγες των σπιτιών» (Γαβριηλίδης, 2016) είναι εικαστική. Πρόκειται για υπαρξιακή ποίηση με έντονο το φυσιολατρικό στοιχείο, όπως αποκαλύπτει κι ο άκρως περιγραφικός τίτλος της συλλογής. Παρά την ανάδυση κάποιου στοχαστικού ύφους, τούτο σκιάζεται από το περιγραφικό ύφος δίχως να καταφέρνει να βγει στο φως, καθώς η εικονοπλαστική έκταση περιορίζει το στοχαστικό περιεχόμενο, κεντρίζοντας τις αισθήσεις του αναγνώστη/ακροατή.

H δημιουργός ενσωματώνει πλήθος στοιχείων από τη φύση. Πρόκειται για μία εικαστική βιωμένων εμπειριών με τη φύση κατά το πρότυπο της ποίησης της περιφέρειας. Διακρίνεται μία βαθιά σχέση της ποιήτριας με το φυσικό χώρο, όπως αντικατοπτρίζεται στις πάρα πολλές εισαγωγές εικόνων από τη χλωρίδα και την πανίδα στην υπαρξιακή της αναζήτηση.

Η εικαστική της είναι ατομοκεντρική, όπως τούτη εκφράζεται από την αυτοαναφορική εκμυστήρευση. Απουσιάζει κάποιο συλλογικό υποκείμενο, όπως και το πολυάνθρωπο κάδρο. Ενίοτε ένα β’ ενικό στο οποίο απευθύνεται, σπάει την πρωτοενική μονοτονία, αλλά το πρόσωπο παραμένει απόν δίχως κάποια σκηνική παρουσία. Πρόκειται στην ουσία για την έκφραση της υπαρξιακής αναζήτησης σε ένα ατομοκεντρικό επίπεδο για τον έρωτα, τη ζωή και το θάνατο, τη μνήμη και το χρόνο.

Στην εικονοπλασία της διακρίνεται μία διαρκής κίνηση. Σύννεφα που ταξιδεύουν, μέλισσες που πετούν, όλα βρίσκονται σε μία διαρκή ρευστότητα, όπως ο χρόνος και η μνήμη. Η μνήμη, άλλωστε, είναι εκείνη που ανακαλεί σελίδες από το παρελθόν για να γεμίσουν τις ποιητικές σελίδες, ενδεδυμένες με την αγωνία για το θάνατο και το πέρασμα του χρόνου, τη φθορά. Πλούσιοι ήχοι που αναδύονται από το φυσικό περιβάλλον αποτυπώνοντας με κινηματογραφική -μικρομικάδικη- φυσικότητα το ποιητικό κάδρο. Φωνές παιδιών, τζιτζίκια και κρώξιμο πουλιών συνδέονται με την κραυγή αγωνίας της ίδιας της δημιουργού. Εξάλλου, η σύνδεση του πρωτοενικού υποκειμένου με την εικαστική και το χώρο είναι διαρκής.

Η φθορά της φύσης διατηρεί μία διαρκή σύνδεση με τη φθορά των ανθρώπων, μέσα από διαρκείς παρομοιώσεις. Η ανάκληση της μνήμης και οι εμφανίσεις νεκρών με την θνησιμότητα της ίδιας της φύσης. Η χρονική ρευστότητα συμπλέκεται με την κινητικότητα της πανίδας. Στην ποιητική της Λεγάκη ο άνθρωπος δεν οράται έξω από το φυσικό περιβάλλον. Η ζωή και η δράση βρίσκονται σε διαρκή σύμπλευση μαζί του, μέσα από μία οικουμενική ακατάπαυστη αντίληψη.

Τα ποιητικά πλάνα της Λεγάκη μοιάζουν να συνδέουν την κινηματογραφική κίνηση και ήχο με την τέχνη του λόγου. Η συλλογή μοιάζει με μία σπονδυλωτή μικρού μήκους ταινία που δίνει έμφαση σε μία φυσιολατρική εικαστική που προσπαθεί να αντισταθεί στον κυνισμό για όσα επηρεάζουν συναισθηματικά την ποιήτρια.

Βασίλης Στάμος
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-487-6

Στον αντίποδα βρίσκουμε την πρώτη ποιητική συλλογή του Βασίλη Στάμου, «η στάση απέναντι» (Γαβριηλίδης, 2016), με το αντιλυρικό της ύφος. Η ποίησή του είναι αντιεικαστική. Ο Στάμος δίνει έμφαση στο συναίσθημα, στη στοχαστική αναζήτηση και στην έκφραση. Εκτός από λίγα δείγματα λυρισμού, η ποιητική του δεν εμμένει στην εικονοπλασία εκπλήσσοντας με τη σκηνική γύμνια. Το εικονιστικό στοιχείο αναδύεται μέσα από την αφήγηση λιτό και διαυγές και τα πεζολογικά χαρακτηριστικά των συνθέσεων.

Μία ήπια μελαγχολία διατρέχει τη συλλογή. Είναι η απογοήτευση ενός νέου ανθρώπου που ακόμα διατηρεί ελπίδες, παρά το ότι τούτες δεν αποτυπώνονται ξεκάθαρα, ακόμα και αν μοιάζουν με ευχή (η ευχή εν τάφω) ή προσευχές (η εστία που λάμνει). Η ποιητική του Στάμου, άλλωστε, δεν είναι πολιτική.

Μία στοχαστική διάθεση που θεμελιώνεται σε μία υπερρεαλιστική της επιρροής στιχουργία (ανάθημα, απώλεια αναστήματος). Μεταφορές και μία ήπιας η ελληνική λογική διαπνέουν το στίχο του Στάμου. Συχνά ορισμένες συνθέσεις μοιάζουν ολόκληρες με παρομοιώσεις (τελευταία πράξη, ο ποιητής αγρότης), ενώ γεωμετρικά σχήματα (τετράδιο γεωμετρίας) συμπλέκονται με κοινωνικά στιγμιότυπα (τελευταία πράξη, το παρόν χαρτί, πανσέληνος Μαρτίου, λυχνία πυρακτώσεως).

Δήμος Χλωπτσιούδης
Μανδραγόρας, 2016
ISBN: 978-960-592-032-6

Η πρωτοενική διατύπωση δεν εγκλωβίζει τον δημιουργό σε κάποιο εγωκεντρισμό. Το ποιητικό εγώ αποτελεί μέρος της κοινωνίας, ακόμα και δεν εκθέτει μία συλλογική ενεργητικότητα, αλλά μόνο κρατάει έναν ρόλο παρατηρητή ή (συμ)πάσχοντος ήρωα.

Η γλώσσα του διατηρείται ζωντανή και οικεία παρά το στοχαστικό ύφος, καθώς τούτο δεν οδηγεί σε μία κρυπτικότητα.  Αντίθετα η καθημερινή του έκφραση συμπλέει δημιουργικά με την κοινωνική αναζήτηση του δημιουργού. Το αφηγηματικό ύφος (το στόμα, ο ποιητής αγρότης, λυχνία πυρακτώσεως, λέω να βάψουμε το living room) και ο αυτοαναφορικός μονόλογος (τετρακίνητο κλουβί με προοπτικές βλάστησης, ο δημιουργός, παραδοσιακό του χαμού) συναντούν τον διάλογο (είκοσι οκτώ τετραγωνικά) ή τον σκηνικό ψευδοδιάλογο (παραδοσιακό του χαμού, για εκείνους που νομίζουν πως γίνανε) δείχνοντας μία εκφραστική και υφολογική ποικιλία με τις οποίες ο νεαρός ποιητής πειραματίζεται εκθέτοντας στις δικές του κοινωνικές (παραδοσιακό του χαμού, για εκείνους που νομίζουν πως γίνανε, κρέντο) ή ποιητικές αγωνίες (απώλεια αναστήματος, αγνώστου πατρός, επίπεδα).

Ακολουθήστε μας

«Ο Δράκος», της  Καίτης Δροσίνη

«Ο Δράκος», της Καίτης Δροσίνη

γράφει η Βάλια Καραμάνου - Ο Δράκος ζει σ’ ένα παραθαλάσσιο χωριό της Πελοποννήσου, όπου το Φως πλημμυρίζει τα σοκάκια με τις βουκαμβίλιες και τα μικρά γραφικά σπίτια  σκαρφαλώνουν το ένα πάνω στο άλλο. Ένα μέρος παραδεισένιο, όπου νομίζεις πως το Κακό δεν μπορεί να...

Το τρένο των παιδιών, της Βιόλα Αρντόνε

Το τρένο των παιδιών, της Βιόλα Αρντόνε

- γράφει η Λεύκη Σαραντινού - "Μερικές φορές αυτός που σε αφήνει να φύγεις σε αγαπάει περισσότερο από αυτόν που σε κρατάει κοντά του..." Αυτή είναι η φράση η οποία αντιπροσωπεύει εν ολίγοις το νόημα του βιβλίου "Το τρένο των παιδιών" της Ναπολιτάνας λογοτέχνιδας Βιόλα...

Ο ουρανός που δεν ήθελε να είναι μόνος του, της Ελένης Θεοδοσίου

Ο ουρανός που δεν ήθελε να είναι μόνος του, της Ελένης Θεοδοσίου

Συνήθως όταν διαλέγουμε παραμύθια ψάχνουμε αυτά που έχουν ένα κοινωνικό μήνυμα να περάσουν, αυτά που είναι διασκεδαστικά ή αυτά που κινητοποιούν τις δεξιότητες των παιδιών. Τα τελευταία χρόνια η παιδική λογοτεχνία καταπιάνεται όλο και συχνότερα με πιο «δύσκολες»...

Έγκλημα στον Νείλο, της Agatha Christie

Έγκλημα στον Νείλο, της Agatha Christie

Ο Βέλγος ντετέκτιβ Ηρακλής Πουαρό είναι σε μια κρουαζιέρα στον Νείλο και απολαμβάνει τις ξεναγήσεις στους ναούς και στις παραποτάμιες πόλεις. Όλα κυλάνε υπέροχα όταν η πλούσια κληρονόμος Λινέτ Ρίτζγουεϊ βρίσκεται δολοφονημένη αφήνοντας απαρηγόρητο τον σύζυγό της, με...

Κορίτσια και Άνοιξη

Κορίτσια και Άνοιξη

Απρίλης, Μάης καθοδόν.  Κορίτσια στου έρωτα το ρουν.  Έχουν το ένστικτο των λουλουδιών:  να μην ανθίσουν δε μπορούν.   _ γράφει ο Σπύρος...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Κορίτσια και Άνοιξη

Κορίτσια και Άνοιξη

Απρίλης, Μάης καθοδόν.  Κορίτσια στου έρωτα το ρουν.  Έχουν το ένστικτο των λουλουδιών:  να μην ανθίσουν δε μπορούν.   _ γράφει ο Σπύρος...

Η φλόγα της Ελεγκάντι, της Χριστίνας Ψύλλα

Η φλόγα της Ελεγκάντι, της Χριστίνας Ψύλλα

«Είμαι η Ελίζ Γουάιτ. Είμαι το απαγορευμένο, ο μύθος σας, και θα διεκδικήσω τη θέση μου σε αυτόν τον κόσμο». Έτσι συστήνει την ηρωίδα της στο αναγνωστικό κοινό η Χριστίνα Ψύλλα, η οποία, με το συγγραφικό της ντεμπούτο Η φλόγα της Ελεγκάντι, διεκδικεί επάξια μια θέση...

Πύρινη κόλαση – (Στέλλα Άνταμς #2), της Κικής Τσιλιγγερίδου

Πύρινη κόλαση – (Στέλλα Άνταμς #2), της Κικής Τσιλιγγερίδου

Ο Αλέξανδρος Κορρές, δημοσιογράφος και παρουσιαστής στη μεσημεριανή τηλεοπτική ζώνη, βρίσκεται δολοφονημένος, βασανισμένος και φριχτά ακρωτηριασμένος στο διαμέρισμά του στον Λυκαβηττό. Τι θέλει να δείξει ο δολοφόνος με τον τρόπο που τοποθέτησε το θύμα αφού αφαίρεσε τη...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου