εικονοκλαστικές αντιθέσεις στην ποίηση

29.11.2016

Ένα ξεχωριστό χαρακτηριστικό των ποιητών της αγανάκτησης που δεν μας επιτρέπει να τους κατηγοριοποιήσουμε σε "γενιά" είναι οι αντιθέσεις που παρουσιάζονται μεταξύ τους και η απουσία διαυγών τάσεων. Άλλοι δημιουργοί δείχνουν μια έφεση προς έναν εικονιστικό λυρισμό, ενώ άλλοι προς μια αντιεικονοπλαστική κοινωνική ή υπαρξιακή αναζήτηση. Χαρακτηριστικοί εκπρόσωποι -στη μη πολιτική ποίηση- αυτών των αντιθέσεων είναι οι Καλλιόπη Λεγάκη και Βασίλης Στάμος.

Καλλιόπη Λεγάκη
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-502-6

Η ποιητική της Λεγάκη, «κι ο άνεμος παίρνει τις στέγες των σπιτιών» (Γαβριηλίδης, 2016) είναι εικαστική. Πρόκειται για υπαρξιακή ποίηση με έντονο το φυσιολατρικό στοιχείο, όπως αποκαλύπτει κι ο άκρως περιγραφικός τίτλος της συλλογής. Παρά την ανάδυση κάποιου στοχαστικού ύφους, τούτο σκιάζεται από το περιγραφικό ύφος δίχως να καταφέρνει να βγει στο φως, καθώς η εικονοπλαστική έκταση περιορίζει το στοχαστικό περιεχόμενο, κεντρίζοντας τις αισθήσεις του αναγνώστη/ακροατή.

H δημιουργός ενσωματώνει πλήθος στοιχείων από τη φύση. Πρόκειται για μία εικαστική βιωμένων εμπειριών με τη φύση κατά το πρότυπο της ποίησης της περιφέρειας. Διακρίνεται μία βαθιά σχέση της ποιήτριας με το φυσικό χώρο, όπως αντικατοπτρίζεται στις πάρα πολλές εισαγωγές εικόνων από τη χλωρίδα και την πανίδα στην υπαρξιακή της αναζήτηση.

Η εικαστική της είναι ατομοκεντρική, όπως τούτη εκφράζεται από την αυτοαναφορική εκμυστήρευση. Απουσιάζει κάποιο συλλογικό υποκείμενο, όπως και το πολυάνθρωπο κάδρο. Ενίοτε ένα β’ ενικό στο οποίο απευθύνεται, σπάει την πρωτοενική μονοτονία, αλλά το πρόσωπο παραμένει απόν δίχως κάποια σκηνική παρουσία. Πρόκειται στην ουσία για την έκφραση της υπαρξιακής αναζήτησης σε ένα ατομοκεντρικό επίπεδο για τον έρωτα, τη ζωή και το θάνατο, τη μνήμη και το χρόνο.

Στην εικονοπλασία της διακρίνεται μία διαρκής κίνηση. Σύννεφα που ταξιδεύουν, μέλισσες που πετούν, όλα βρίσκονται σε μία διαρκή ρευστότητα, όπως ο χρόνος και η μνήμη. Η μνήμη, άλλωστε, είναι εκείνη που ανακαλεί σελίδες από το παρελθόν για να γεμίσουν τις ποιητικές σελίδες, ενδεδυμένες με την αγωνία για το θάνατο και το πέρασμα του χρόνου, τη φθορά. Πλούσιοι ήχοι που αναδύονται από το φυσικό περιβάλλον αποτυπώνοντας με κινηματογραφική -μικρομικάδικη- φυσικότητα το ποιητικό κάδρο. Φωνές παιδιών, τζιτζίκια και κρώξιμο πουλιών συνδέονται με την κραυγή αγωνίας της ίδιας της δημιουργού. Εξάλλου, η σύνδεση του πρωτοενικού υποκειμένου με την εικαστική και το χώρο είναι διαρκής.

Η φθορά της φύσης διατηρεί μία διαρκή σύνδεση με τη φθορά των ανθρώπων, μέσα από διαρκείς παρομοιώσεις. Η ανάκληση της μνήμης και οι εμφανίσεις νεκρών με την θνησιμότητα της ίδιας της φύσης. Η χρονική ρευστότητα συμπλέκεται με την κινητικότητα της πανίδας. Στην ποιητική της Λεγάκη ο άνθρωπος δεν οράται έξω από το φυσικό περιβάλλον. Η ζωή και η δράση βρίσκονται σε διαρκή σύμπλευση μαζί του, μέσα από μία οικουμενική ακατάπαυστη αντίληψη.

Τα ποιητικά πλάνα της Λεγάκη μοιάζουν να συνδέουν την κινηματογραφική κίνηση και ήχο με την τέχνη του λόγου. Η συλλογή μοιάζει με μία σπονδυλωτή μικρού μήκους ταινία που δίνει έμφαση σε μία φυσιολατρική εικαστική που προσπαθεί να αντισταθεί στον κυνισμό για όσα επηρεάζουν συναισθηματικά την ποιήτρια.

Βασίλης Στάμος
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-487-6

Στον αντίποδα βρίσκουμε την πρώτη ποιητική συλλογή του Βασίλη Στάμου, «η στάση απέναντι» (Γαβριηλίδης, 2016), με το αντιλυρικό της ύφος. Η ποίησή του είναι αντιεικαστική. Ο Στάμος δίνει έμφαση στο συναίσθημα, στη στοχαστική αναζήτηση και στην έκφραση. Εκτός από λίγα δείγματα λυρισμού, η ποιητική του δεν εμμένει στην εικονοπλασία εκπλήσσοντας με τη σκηνική γύμνια. Το εικονιστικό στοιχείο αναδύεται μέσα από την αφήγηση λιτό και διαυγές και τα πεζολογικά χαρακτηριστικά των συνθέσεων.

Μία ήπια μελαγχολία διατρέχει τη συλλογή. Είναι η απογοήτευση ενός νέου ανθρώπου που ακόμα διατηρεί ελπίδες, παρά το ότι τούτες δεν αποτυπώνονται ξεκάθαρα, ακόμα και αν μοιάζουν με ευχή (η ευχή εν τάφω) ή προσευχές (η εστία που λάμνει). Η ποιητική του Στάμου, άλλωστε, δεν είναι πολιτική.

Μία στοχαστική διάθεση που θεμελιώνεται σε μία υπερρεαλιστική της επιρροής στιχουργία (ανάθημα, απώλεια αναστήματος). Μεταφορές και μία ήπιας η ελληνική λογική διαπνέουν το στίχο του Στάμου. Συχνά ορισμένες συνθέσεις μοιάζουν ολόκληρες με παρομοιώσεις (τελευταία πράξη, ο ποιητής αγρότης), ενώ γεωμετρικά σχήματα (τετράδιο γεωμετρίας) συμπλέκονται με κοινωνικά στιγμιότυπα (τελευταία πράξη, το παρόν χαρτί, πανσέληνος Μαρτίου, λυχνία πυρακτώσεως).

Δήμος Χλωπτσιούδης
Μανδραγόρας, 2016
ISBN: 978-960-592-032-6

Η πρωτοενική διατύπωση δεν εγκλωβίζει τον δημιουργό σε κάποιο εγωκεντρισμό. Το ποιητικό εγώ αποτελεί μέρος της κοινωνίας, ακόμα και δεν εκθέτει μία συλλογική ενεργητικότητα, αλλά μόνο κρατάει έναν ρόλο παρατηρητή ή (συμ)πάσχοντος ήρωα.

Η γλώσσα του διατηρείται ζωντανή και οικεία παρά το στοχαστικό ύφος, καθώς τούτο δεν οδηγεί σε μία κρυπτικότητα.  Αντίθετα η καθημερινή του έκφραση συμπλέει δημιουργικά με την κοινωνική αναζήτηση του δημιουργού. Το αφηγηματικό ύφος (το στόμα, ο ποιητής αγρότης, λυχνία πυρακτώσεως, λέω να βάψουμε το living room) και ο αυτοαναφορικός μονόλογος (τετρακίνητο κλουβί με προοπτικές βλάστησης, ο δημιουργός, παραδοσιακό του χαμού) συναντούν τον διάλογο (είκοσι οκτώ τετραγωνικά) ή τον σκηνικό ψευδοδιάλογο (παραδοσιακό του χαμού, για εκείνους που νομίζουν πως γίνανε) δείχνοντας μία εκφραστική και υφολογική ποικιλία με τις οποίες ο νεαρός ποιητής πειραματίζεται εκθέτοντας στις δικές του κοινωνικές (παραδοσιακό του χαμού, για εκείνους που νομίζουν πως γίνανε, κρέντο) ή ποιητικές αγωνίες (απώλεια αναστήματος, αγνώστου πατρός, επίπεδα).

Ακολουθήστε μας

Το ένστικτο, της Ashley Audrain

Το ένστικτο, της Ashley Audrain

Το ένστικτο τιτλοφορείται το συγγραφικό ντεμπούτο της Ashley Audrain, το οποίο καταπιάνεται με ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα: τη μητρότητα ιδωμένη από μια ρεαλιστική και πιο σκοτεινή πλευρά. Η Μπλάιθ Κόνορ έχει ζήσει μια τραυματική παιδική ηλικία. Η μητέρα της ποτέ δεν...

Amor Fati, της Νέλλης Σπαθάρη

Amor Fati, της Νέλλης Σπαθάρη

Η Νάντια και η Τίνα είναι δυο φίλες που μεγαλώνουν μαζί στη ρευστή δεκαετία του 1970. Η μία έχει αδιάφορους, ουδέτερους, κτητικούς γονείς, η άλλη εγκαταλείφθηκε από τον πατέρα της. Πώς αντικατοπτρίζει το παρελθόν τις τωρινές τους συμπεριφορές; Πώς θα καταφέρει η...

Στέλιος Κυριακίδης, ο άνθρωπος που έτρεξε για έναν ολόκληρο λαό, της Μαρίας Κοντού

Στέλιος Κυριακίδης, ο άνθρωπος που έτρεξε για έναν ολόκληρο λαό, της Μαρίας Κοντού

Ποιος ήταν ο Στέλιος Κυριακίδης που έτρεξε για έναν ολόκληρο λαό; Πού γεννήθηκε, πώς έζησε, τι κατάφερε με τη νίκη του στον Μαραθώνιο του 1946; Ποιος ήταν ο χαρακτήρας του, πώς σκληραγωγήθηκε, πώς τον αντιμετώπισε η Αμερική και ο κόσμος όλος; Ο Στέλιος Κυριακίδης...

Στη ροή του ποταμού Έβρου, της Κυριακής Καζακίδου

Στη ροή του ποταμού Έβρου, της Κυριακής Καζακίδου

Ο Χαράλαμπος, με τη σύμφωνη γνώμη του πατέρα του, αφήνει τις αγροτικές δουλειές και γράφεται στο γυμνάσιο της Αδριανούπολης. Ο ξάδερφός του, Αναστάσης, ακούει τη φωνή της καρδιάς του και ξεκινάει μια νέα ζωή στη Φιλιππούπολη, ερωτευμένος με τη μέλλουσα γυναίκα του,...

Ένα τάμπλετ μια φορά…, της Γλυκερίας Γκρέκου

Ένα τάμπλετ μια φορά…, της Γλυκερίας Γκρέκου

Τι είναι το τάμπλετ και πώς πρέπει να χρησιμοποιείται από τα παιδιά; Τι αλλαγές θα επιφέρει στη ζωή τους και πώς οφείλουν να το χειρίζονται; Πώς πρέπει να το αντιμετωπίσουν οι γονείς και τι κανόνες να θεσπίσουν; Είναι καλό ή κακό να έχει κανείς μια τέτοια συσκευή στα...

Διαβάστε κι αυτά

Ένα τάμπλετ μια φορά…, της Γλυκερίας Γκρέκου

Ένα τάμπλετ μια φορά…, της Γλυκερίας Γκρέκου

Τι είναι το τάμπλετ και πώς πρέπει να χρησιμοποιείται από τα παιδιά; Τι αλλαγές θα επιφέρει στη ζωή τους και πώς οφείλουν να το χειρίζονται; Πώς πρέπει να το αντιμετωπίσουν οι γονείς και τι κανόνες να θεσπίσουν; Είναι καλό ή κακό να έχει κανείς μια τέτοια συσκευή στα...

Ζήτημα χρόνου, του Ross Stewart

Ζήτημα χρόνου, του Ross Stewart

ΤΙΤΛΟΣ: Ζήτημα χρόνου ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Stewart Ross ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Η αγάπη για τους συνανθρώπους μας/Οι φιλικοί δεσμοί/Η αγάπη ΑΛΛΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΙΔΟΣ: Μυθιστόρημα ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Έρωτας, Κόσοβο, Πόλεμος ΔΙΑΦΟΡΑ: ΣΕΛΙΔΕΣ: 121 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ-ΚΡΙΤΙΚΗ: Μπορεί κανείς να τη...

Του πεπρωμένου σκάλες

Του πεπρωμένου σκάλες

Ανηφοριές, κατηφοριές έχει η ζωή μεγάλες κύκλους διαγράφουν οι στιγμές όμορφες, γκρίζες κι άλλες του πεπρωμένου σκάλες . Όταν η λύπη σου χτυπά απρόσκλητη την πόρτα δοκιμασία που ζητά υπομονής την νότα . Πολλών σου στόχων το βουνό απότομο κι οδυνηρό θα το ανεβείς...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου