η μεταμοντέρνα ποίηση του Κατηφόρη

5.11.2014

Σε μια δύσκολη εποχή επιλέξαμε να αγωνιστούμε με τις λέξεις και με τα συναισθήματα, δείχνοντας με τον πλέον εμφατικό τρόπο ότι μόνο η ποίηση μπορεί σε χαλεπούς καιρούς να σταθεί απέναντι από τα προβλήματα (ψυχικά και κοινωνικά) των ανθρώπων. Εξάλλου, η ποίηση είναι ο δρόμος που να μας απομακρύνει από την καταβαράθρωση του σύγχρονου πολιτισμού, από τον εκμαυλισμό της τηλεοπτικής γλώσσας, την υποδούλωση της ουσίας στην αποσάρθρωση. Ο Ευριπίδης το αντιλήφθηκε πολύ παλαιότερα. Εμείς καλούμαστε σήμερα να κάνουμε ξανά διάκριση ανάμεσα στο είναι και το φαίνεσθαι. Και κάποιοι ποιητές το επιτυγχάνουν πολύ καλά.

Σπύρος Κατηφόρης

Σε αυτή την κατηγορία των ποιητών εντάσσεται και ο Σπύρος Κατηφόρης, του οποίου πρόσφατα κυκλοφόρησε η δεύτερη ποιητική συλλογή με τον τίτλο «Ομίχλη από φωνές» (bookstars, 2014). Η πρώτη του ποιητική εμφάνιση ήταν με τη συλλογή «Στο θόρυβο της μνήμης» (bookstars, 2013).

Πιο ώριμος έρχεται με μία νέα μεταμοντέρνα συλλογή την οποία διαπνέει ένα συναίσθημα μελαγχολίας. Η μοναξιά και η απογοήτευση συνδέονται με το υπαρξιακό στοιχείο. Οι αναμνήσεις, η αναπόδραστη καθημερινότητα και οι αυταπάτες συνθέτουν ένα ιδιότυπο μωσαϊκό λυρικής απόγνωσης. Η φωτιά αγγίζει τη μνήμη, ο έρωτας και το καλοκαίρι αντιτάσσονται στη θάλασσα, η ζωή ξεθωριάζει μέσα στη σκληρότητα των καιρών.

Η φωτιά (έμμεσα ή άμεσα) είναι μια θεματική που συγκινεί τον ποιητή. Λίγες φορές η φωτιά έχει αξιοποιηθεί τόσο πολύ σε ποιητικές συλλογές. Γίνεται το σύμβολο της διαρκούς διάλυσης, της ανάμνησης της αγάπης, της μοναξιάς , της ασυγκράτητης ποιητικής κίνησης. Την ίδια στιγμή και ως μία αλληγορία των διαλεκτικών στοιχείων της φύσης, το υγρό στοιχείο έχει αδιάκοπη παρουσία. Εκφράζει τη διαρκή κίνηση των πραγμάτων που εκθέτουν τον καθηλωμένο άνθρωπο, εκείνον που βλέπει να χάνονται όσα προσπαθεί μέσα στα παλιρροϊκά κύματα της ζωής.

Η ποιητική του Κατηφόρη είναι μεταμοντέρνα. Διακρίνεται από ένα πνεύμα ήπιου σουρεαλισμού. Ωστόσο, ο στίχος δεν είναι κρυπτικός. Ο υπερρεαλισμός -πέρα από την υπερβατική εικονοπλασία- μεταφέρει τα κυρίαρχα συναισθήματα ως στιχουργικός αγωγός. Άλλωστε, στη μεταμοντέρνα ποίηση είναι συνήθεις οι εξωπραγματικές εικόνες, με σαφές και συγκεκριμένο αλληγορικό, αλλά εύληπτο- νόημα.

Στο πρώτο μέρος είναι εμφανείς οι σαχτουρικές επιρροές, χωρίς όμως τον "παραλογισμό" που κρύβει ο στίχος του Σαχτούρη. Ο Κατηφόρης εγκαταλείπει το φετιχιστικό συμβολισμό του παλαιότερου ποιητή όπως και την ακατάληπτη στιχουργική.

Οι βασικές του εικόνες βρίσκονται σε μια αλληλουχία που τις καθιστούν ερμηνεύσιμες, παρά την όποια μεταφορική τους διάσταση. Ουσιαστικά -πέρα από την πολύχρωμη και ολοζώντανη εικονοπλασία- λειτουργεί ως αντίδραση στην προηγούμενη -μοντέρνα- ποίηση.

Είναι η ποίηση στην εποχή του καταιγισμού ασύνδετων εικόνων και πληροφοριών, που καλείται να συνδέσει ο δέκτης. Ο μεταμοντέρνος υπερρεαλισμός συνδέεται με την τηλεοπτική εικόνα. Γιατί στην ουσία αυτό που μένει στο τηλεθεατή είναι έναν συνονθύλευμα -ασυνάρτητων- μνημονικών εικόνων που όμως εύκολα ερμηνεύονται.

Στο δεύτερο μέρος της συλλογής διακρίνονται επιρροές από το Λειβαδίτη. Ωστόσο, οι συνθέσεις τούτες, μακροσκελείς ολιγόστιχες, ενίοτε ολιγόλεξες ενσωματώνουν το μεταμοντέρνο υπαρξιακό πειραματισμό με την μεταπολεμική ποιητική παράδοση.

Ο ποιητής εντάσσεται στη λεγόμενη "γενιά της κρίσης". Εντούτοις εκλείπουν οι εμφανείς συλλογικές αναφορές. Κυριαρχεί το υπαρξιακό στοιχείο και λανθάνουσες κοινωνικές προσεγγίσεις. Τούτες εντοπίζονται κυρίως στη μεταμοντέρνα πλαστική της στιχουργίας του.

Στο πρώτο μέρος οι συνθέσεις του μοιάζουν με θρυμματισμένα συναισθήματα. Ο στίχος του θραυσματικός τοποθετείται φαινομενικά ακατάστατα. Ωστόσο, μέσα στη -σουρεαλιστικής επιρροής- "ακατάστατη" αυτή τοποθέτηση των λέξεων, δίνεται μεγαλύτερη έμφαση σε νοήματα που αλλιώς θα προσπερνούσε ο αναγνώστης. Απομονωμένα ημιστίχια ισορροπούν με το βάρος του συναισθήματος που γεννούν, αστοίχιστες λέξεις διαχέουν άπλετο συναίσθημα. Στο δεύτερο μέρος ο στίχος του είναι μεγαλύτερος, γίνεται πιο πεζολογικός, λυρικότερος και αποφθεγματικός, με σαφείς τις λειβαδίτικες επιρροές. Ο υπαρξιακός πυρήνας διατηρείται, γίνεται πιο ατομοκεντρικός, πιο "περιθωριακός". Μοιάζουν με σημειώματα, με ρητορικές διατυπώσεις απέναντι σε έναν καθρέφτη ή μια παραμυθική ερωμένη.

Η γλώσσα του λιτή και απότομη, σχεδόν ωμή. Τα λίγα επίθετα ενισχύουν την εμφατικότητα εντείνοντας τη σουρεαλιστική εικονοπλασία. Κυριαρχούν τα ουσιαστικά και τα επιρρήματα. Ακόμα και η χρήση του ρήματος είναι περιορισμένη, δίνοντας χώρο αντί για την ενέργεια στο συναίσθημα της ψυχικής ακινησίας, της μοναξιάς, της απομόνωσης. Τα σημεία στίξης είναι ανύπαρκτα συμπλέκοντας τα νοήματα των στίχων κι εντείνοντας την υπερρεαλιστική διάθεση.

Από τα μέσα της δεκαετίας του ’80, όταν ο Βαγενάς αρνούνταν τη μεταμοντέρνα ποίηση ως όψιμη μοντερνιστική, έχουν περάσει δύο δεκαετίες. Στο διάστημα αυτό η ποίηση προσαρμόστηκε στα νέα κελεύσματα, στις νέες κοινωνικές συνθήκες που έφερε η -άναρχη- ηλεκτρονική πληροφόρηση. Αυτή ακριβώς την πολυπλοκότητα εικόνων και λέξεων μέσα από με βαθιά λυρική διάθεση εκφράζει και η ποίηση του Κατηφόρη σε υπαρξιακή διάσταση. Αρνείται όχι μόνο το παρελθόν, αλλά και το παρόν. Οι αναμνήσεις συνοδεύουν το τώρα που καρκινοβατεί ανάμεσα στο καταπιεσμένο όνειρο και την απογοήτευση.

ομίχλη από φωνέςσυγγραφέας: Σπύρος Κατηφόρης | εκδόσεις: bookstars

είδος: ποίηση |  σελίδες:  54 | ISBN: 978-960-571-073-6| τιμή:  6

Ακολουθήστε μας

Ιστορίες της θάλασσας, της Καρίνας Βέρδη (επιμ.)

Ιστορίες της θάλασσας, της Καρίνας Βέρδη (επιμ.)

Η Καρίνα Βέρδη, σε συνεργασία με τον Γιώργο Δάγλα, ετοίμασαν μια συλλογή διηγημάτων με το αγαπημένο θέμα πολλών, τη θάλασσα, συγκεντρώνοντας κείμενα σκληρά και διασκεδαστικά, πρωτότυπα και διαφορετικά, που όλα μυρίζουν αλάτι και ιώδιο. Φίλοι και γνωστοί που συνδέονται...

Φάκελος Καταρίνα, του Jorn Lier Horst

Φάκελος Καταρίνα, του Jorn Lier Horst

Το Φάκελος Καταρίνα αποτελεί τη δωδέκατη -σύμφωνα με την πρωτότυπη χρονολογική σειρά- περιπέτεια του επιθεωρητή Βίλιαμ Βίστιν, αλλά και την πρώτη ενασχόλησή του με μια από τις αποκαλούμενες «ξεχασμένες υποθέσεις», δηλαδή παλιές ανεξιχνίαστες υποθέσεις που παραμένουν...

Οι 10 χωρισμοί

Οι 10 χωρισμοί

ΟΙ 10 ΧΩΡΙΣΜΟΙ (εφηβικό σατιρικό)   Πρώτη φορά χωρίσανε, όταν ήμουνα 9, Αυτός έπαιζε χαρτιά, Αυτή όλο να φωνάζει, έφυγε για κανά μήνα, αλλά γύρισε κλαμένος και τα βρήκαν φυσικά. Μα η 2η φορά ήρθε μετά από λίγους μήνες, έλειψε όλο το βράδυ, κι όταν ήρθε το πρωί, τον...

Η Ήττα

Η Ήττα

Και τελικά πες μου. Γιατί να πετάξω; Ποιος ο λόγος τα σύννεφα να φτάσω; Έκανα το πρώτο βήμα και τόλμησα, έκανα το πρώτο άλμα με τόσες προσδοκίες. Τόσα σενάρια πιθανά, τόσες ελπίδες επιθυμητές. Αλλά, ξέχασα ότι η ζωή δεν είναι ποτάμι που κυλάει όπως επιθυμώ. Έκανα την...

Υπατία, του Δημήτρη Βαρβαρήγου

Υπατία, του Δημήτρη Βαρβαρήγου

ΥΠΑΤΙΑ Δημήτρης Βαρβαρήγος 24 γράμματα εκδόσεις - Γράφει ο Απόστολος Τριφύλλης καθηγητής φιλόλογος στο πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου - Στο έργο του με τίτλο «Υπατία» ο Δημήτρης Βαρβαρήγος τέθηκε ενώπιον της πρόκλησης να σκιαγραφήσει μια μεγάλη μορφή των ελληνικών...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Υπατία, του Δημήτρη Βαρβαρήγου

Υπατία, του Δημήτρη Βαρβαρήγου

ΥΠΑΤΙΑ Δημήτρης Βαρβαρήγος 24 γράμματα εκδόσεις - Γράφει ο Απόστολος Τριφύλλης καθηγητής φιλόλογος στο πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου - Στο έργο του με τίτλο «Υπατία» ο Δημήτρης Βαρβαρήγος τέθηκε ενώπιον της πρόκλησης να σκιαγραφήσει μια μεγάλη μορφή των ελληνικών...

Με 6 κλικ, της Γιώτας Φώτου

Με 6 κλικ, της Γιώτας Φώτου

- γράφει η Χρυσάνθη Τσιαμπαλή -   Το νεανικό μυθιστόρημα της Γιώτας Φώτου, Με 6 κλικ, εκδόσεις Ψυχογιός, κυκλοφόρησε το 2016 και η ιστορία έχει τις ρίζες της στην οικονομική κρίση που βίωσαν έντονα οι Έλληνες την περίοδο εκείνη - είχε ήδη ξεκινήσει λίγα χρόνια...

Η κουρελού, του Τάκη Γεράρδη

Η κουρελού, του Τάκη Γεράρδη

Τριάντα οχτώ  μικρές και μεγάλες ιστορίες, κατά κύριο λόγο αυτοβιογραφικές, μας χαρίζει στο νέο του βιβλίο ο Τάκης Γεράρδης. Διηγήματα τα χαρακτηρίζει εκείνος, ψηφίδες ζωής θα τα αποκαλέσω εγώ, μιας και πρόκειται για αναμνήσεις, βιώματα, ακούσματα από την πολυκύμαντη...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου