η μεταμοντέρνα ποίηση του Κατηφόρη

5.11.2014

Σε μια δύσκολη εποχή επιλέξαμε να αγωνιστούμε με τις λέξεις και με τα συναισθήματα, δείχνοντας με τον πλέον εμφατικό τρόπο ότι μόνο η ποίηση μπορεί σε χαλεπούς καιρούς να σταθεί απέναντι από τα προβλήματα (ψυχικά και κοινωνικά) των ανθρώπων. Εξάλλου, η ποίηση είναι ο δρόμος που να μας απομακρύνει από την καταβαράθρωση του σύγχρονου πολιτισμού, από τον εκμαυλισμό της τηλεοπτικής γλώσσας, την υποδούλωση της ουσίας στην αποσάρθρωση. Ο Ευριπίδης το αντιλήφθηκε πολύ παλαιότερα. Εμείς καλούμαστε σήμερα να κάνουμε ξανά διάκριση ανάμεσα στο είναι και το φαίνεσθαι. Και κάποιοι ποιητές το επιτυγχάνουν πολύ καλά.

Σπύρος Κατηφόρης

Σε αυτή την κατηγορία των ποιητών εντάσσεται και ο Σπύρος Κατηφόρης, του οποίου πρόσφατα κυκλοφόρησε η δεύτερη ποιητική συλλογή με τον τίτλο «Ομίχλη από φωνές» (bookstars, 2014). Η πρώτη του ποιητική εμφάνιση ήταν με τη συλλογή «Στο θόρυβο της μνήμης» (bookstars, 2013).

Πιο ώριμος έρχεται με μία νέα μεταμοντέρνα συλλογή την οποία διαπνέει ένα συναίσθημα μελαγχολίας. Η μοναξιά και η απογοήτευση συνδέονται με το υπαρξιακό στοιχείο. Οι αναμνήσεις, η αναπόδραστη καθημερινότητα και οι αυταπάτες συνθέτουν ένα ιδιότυπο μωσαϊκό λυρικής απόγνωσης. Η φωτιά αγγίζει τη μνήμη, ο έρωτας και το καλοκαίρι αντιτάσσονται στη θάλασσα, η ζωή ξεθωριάζει μέσα στη σκληρότητα των καιρών.

Η φωτιά (έμμεσα ή άμεσα) είναι μια θεματική που συγκινεί τον ποιητή. Λίγες φορές η φωτιά έχει αξιοποιηθεί τόσο πολύ σε ποιητικές συλλογές. Γίνεται το σύμβολο της διαρκούς διάλυσης, της ανάμνησης της αγάπης, της μοναξιάς , της ασυγκράτητης ποιητικής κίνησης. Την ίδια στιγμή και ως μία αλληγορία των διαλεκτικών στοιχείων της φύσης, το υγρό στοιχείο έχει αδιάκοπη παρουσία. Εκφράζει τη διαρκή κίνηση των πραγμάτων που εκθέτουν τον καθηλωμένο άνθρωπο, εκείνον που βλέπει να χάνονται όσα προσπαθεί μέσα στα παλιρροϊκά κύματα της ζωής.

Η ποιητική του Κατηφόρη είναι μεταμοντέρνα. Διακρίνεται από ένα πνεύμα ήπιου σουρεαλισμού. Ωστόσο, ο στίχος δεν είναι κρυπτικός. Ο υπερρεαλισμός -πέρα από την υπερβατική εικονοπλασία- μεταφέρει τα κυρίαρχα συναισθήματα ως στιχουργικός αγωγός. Άλλωστε, στη μεταμοντέρνα ποίηση είναι συνήθεις οι εξωπραγματικές εικόνες, με σαφές και συγκεκριμένο αλληγορικό, αλλά εύληπτο- νόημα.

Στο πρώτο μέρος είναι εμφανείς οι σαχτουρικές επιρροές, χωρίς όμως τον "παραλογισμό" που κρύβει ο στίχος του Σαχτούρη. Ο Κατηφόρης εγκαταλείπει το φετιχιστικό συμβολισμό του παλαιότερου ποιητή όπως και την ακατάληπτη στιχουργική.

Οι βασικές του εικόνες βρίσκονται σε μια αλληλουχία που τις καθιστούν ερμηνεύσιμες, παρά την όποια μεταφορική τους διάσταση. Ουσιαστικά -πέρα από την πολύχρωμη και ολοζώντανη εικονοπλασία- λειτουργεί ως αντίδραση στην προηγούμενη -μοντέρνα- ποίηση.

Είναι η ποίηση στην εποχή του καταιγισμού ασύνδετων εικόνων και πληροφοριών, που καλείται να συνδέσει ο δέκτης. Ο μεταμοντέρνος υπερρεαλισμός συνδέεται με την τηλεοπτική εικόνα. Γιατί στην ουσία αυτό που μένει στο τηλεθεατή είναι έναν συνονθύλευμα -ασυνάρτητων- μνημονικών εικόνων που όμως εύκολα ερμηνεύονται.

Στο δεύτερο μέρος της συλλογής διακρίνονται επιρροές από το Λειβαδίτη. Ωστόσο, οι συνθέσεις τούτες, μακροσκελείς ολιγόστιχες, ενίοτε ολιγόλεξες ενσωματώνουν το μεταμοντέρνο υπαρξιακό πειραματισμό με την μεταπολεμική ποιητική παράδοση.

Ο ποιητής εντάσσεται στη λεγόμενη "γενιά της κρίσης". Εντούτοις εκλείπουν οι εμφανείς συλλογικές αναφορές. Κυριαρχεί το υπαρξιακό στοιχείο και λανθάνουσες κοινωνικές προσεγγίσεις. Τούτες εντοπίζονται κυρίως στη μεταμοντέρνα πλαστική της στιχουργίας του.

Στο πρώτο μέρος οι συνθέσεις του μοιάζουν με θρυμματισμένα συναισθήματα. Ο στίχος του θραυσματικός τοποθετείται φαινομενικά ακατάστατα. Ωστόσο, μέσα στη -σουρεαλιστικής επιρροής- "ακατάστατη" αυτή τοποθέτηση των λέξεων, δίνεται μεγαλύτερη έμφαση σε νοήματα που αλλιώς θα προσπερνούσε ο αναγνώστης. Απομονωμένα ημιστίχια ισορροπούν με το βάρος του συναισθήματος που γεννούν, αστοίχιστες λέξεις διαχέουν άπλετο συναίσθημα. Στο δεύτερο μέρος ο στίχος του είναι μεγαλύτερος, γίνεται πιο πεζολογικός, λυρικότερος και αποφθεγματικός, με σαφείς τις λειβαδίτικες επιρροές. Ο υπαρξιακός πυρήνας διατηρείται, γίνεται πιο ατομοκεντρικός, πιο "περιθωριακός". Μοιάζουν με σημειώματα, με ρητορικές διατυπώσεις απέναντι σε έναν καθρέφτη ή μια παραμυθική ερωμένη.

Η γλώσσα του λιτή και απότομη, σχεδόν ωμή. Τα λίγα επίθετα ενισχύουν την εμφατικότητα εντείνοντας τη σουρεαλιστική εικονοπλασία. Κυριαρχούν τα ουσιαστικά και τα επιρρήματα. Ακόμα και η χρήση του ρήματος είναι περιορισμένη, δίνοντας χώρο αντί για την ενέργεια στο συναίσθημα της ψυχικής ακινησίας, της μοναξιάς, της απομόνωσης. Τα σημεία στίξης είναι ανύπαρκτα συμπλέκοντας τα νοήματα των στίχων κι εντείνοντας την υπερρεαλιστική διάθεση.

Από τα μέσα της δεκαετίας του ’80, όταν ο Βαγενάς αρνούνταν τη μεταμοντέρνα ποίηση ως όψιμη μοντερνιστική, έχουν περάσει δύο δεκαετίες. Στο διάστημα αυτό η ποίηση προσαρμόστηκε στα νέα κελεύσματα, στις νέες κοινωνικές συνθήκες που έφερε η -άναρχη- ηλεκτρονική πληροφόρηση. Αυτή ακριβώς την πολυπλοκότητα εικόνων και λέξεων μέσα από με βαθιά λυρική διάθεση εκφράζει και η ποίηση του Κατηφόρη σε υπαρξιακή διάσταση. Αρνείται όχι μόνο το παρελθόν, αλλά και το παρόν. Οι αναμνήσεις συνοδεύουν το τώρα που καρκινοβατεί ανάμεσα στο καταπιεσμένο όνειρο και την απογοήτευση.

ομίχλη από φωνέςσυγγραφέας: Σπύρος Κατηφόρης | εκδόσεις: bookstars

είδος: ποίηση |  σελίδες:  54 | ISBN: 978-960-571-073-6| τιμή:  6

Ακολουθήστε μας

Ένα τάμπλετ μια φορά…, της Γλυκερίας Γκρέκου

Ένα τάμπλετ μια φορά…, της Γλυκερίας Γκρέκου

Τι είναι το τάμπλετ και πώς πρέπει να χρησιμοποιείται από τα παιδιά; Τι αλλαγές θα επιφέρει στη ζωή τους και πώς οφείλουν να το χειρίζονται; Πώς πρέπει να το αντιμετωπίσουν οι γονείς και τι κανόνες να θεσπίσουν; Είναι καλό ή κακό να έχει κανείς μια τέτοια συσκευή στα...

Ζήτημα χρόνου, του Ross Stewart

Ζήτημα χρόνου, του Ross Stewart

ΤΙΤΛΟΣ: Ζήτημα χρόνου ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Stewart Ross ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Η αγάπη για τους συνανθρώπους μας/Οι φιλικοί δεσμοί/Η αγάπη ΑΛΛΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΙΔΟΣ: Μυθιστόρημα ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Έρωτας, Κόσοβο, Πόλεμος ΔΙΑΦΟΡΑ: ΣΕΛΙΔΕΣ: 121 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ-ΚΡΙΤΙΚΗ: Μπορεί κανείς να τη...

Του πεπρωμένου σκάλες

Του πεπρωμένου σκάλες

Ανηφοριές, κατηφοριές έχει η ζωή μεγάλες κύκλους διαγράφουν οι στιγμές όμορφες, γκρίζες κι άλλες του πεπρωμένου σκάλες . Όταν η λύπη σου χτυπά απρόσκλητη την πόρτα δοκιμασία που ζητά υπομονής την νότα . Πολλών σου στόχων το βουνό απότομο κι οδυνηρό θα το ανεβείς...

Λεωφόρος Αλεξάνδρας 173, του Βαγγέλη Γιαννίση

Λεωφόρος Αλεξάνδρας 173, του Βαγγέλη Γιαννίση

Ο Βαγγέλης Γιαννίσης είναι ο πρώτος Έλληνας συγγραφέας που καταφέρνει να… εισβάλλει στο Τμήμα Ανθρωποκτονιών της ΓΑΔΑ, να συνεργαστεί με τους αξιωματικούς του και να καταγράψει πέντε υποθέσεις που κλήθηκαν να εξιχνιάσουν στη σταδιοδρομία τους, αλλά και τις συνθήκες...

Το ποτάμι, του Αιμίλιου Σολωμού

Το ποτάμι, του Αιμίλιου Σολωμού

Ο Χάρης ζει δίπλα στο ποτάμι και ξεχνιέται ψαρεύοντας πέστροφες όσο περιμένει την επιστροφή του πατέρα του από τον πόλεμο. Μια μέρα αρχίζουν να κατεβαίνουν διάφορα παιχνίδια μέσα σε ξύλινα κιβώτια. Ποιος τα έχασε; Τι κρύβεται λίγα μόλις μέτρα πιο πάνω και πώς θα...

Διαβάστε κι αυτά

Το ποτάμι, του Αιμίλιου Σολωμού

Το ποτάμι, του Αιμίλιου Σολωμού

Ο Χάρης ζει δίπλα στο ποτάμι και ξεχνιέται ψαρεύοντας πέστροφες όσο περιμένει την επιστροφή του πατέρα του από τον πόλεμο. Μια μέρα αρχίζουν να κατεβαίνουν διάφορα παιχνίδια μέσα σε ξύλινα κιβώτια. Ποιος τα έχασε; Τι κρύβεται λίγα μόλις μέτρα πιο πάνω και πώς θα...

Βερούκης

Βερούκης

ΒΕΡΟΥΚΗΣ Ο μάστορας Βερούκης, συνεργείο ονομαστό,  μόνος ήρθε απ’ το χωριό, 17 στα 18, έφτυσε αίμα, να το ανοίξει, δούλευε σαν το σκυλί, μα η ζωή καλή μαζί του, έγινε κάποιος και αυτός, έχει πια 6 υπαλλήλους, χρειάζεται και έβδομο, του προτείνανε παιδί, πατριώτη, απ’...

Οι οικογενειακοί μας δράκοι, της Χρυσάνθης Τσιαμπαλή

Οι οικογενειακοί μας δράκοι, της Χρυσάνθης Τσιαμπαλή

Η Πινακοθήκη της πόλης διοργανώνει διαγωνισμό ζωγραφικής για παιδιά δημοτικού σχολείου με θέμα τους δράκους. Ο Γιάννης διαπιστώνει πως δύο συμμαθητές του τα καταφέρνουν καλύτερα από κείνον, γιατί, μεταξύ άλλων, δέχτηκαν βοήθεια από γονείς κι αδέλφια. Έτσι, ο Γιάννης...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου