Η μεταφυσική διάσταση της αγάπης στην ποίηση του Εμορίν

7.04.2016

Ντενί Εμορίν
μφ. Ανδρον. Δημητριάδου
vakxikon.gr
ISBN: 978-618-5144-56-2

Ένα ζητούμενο της ποίησης -μεταξύ άλλων- είναι να διεγείρει αισθήσεις και συναισθήματα μέσα από την απλότητα των λέξεων. Κι ο Εμορίν[1] στη νέα ελληνόφωνη συλλογή του, «στην αιωνιότητα» (vakxikon.gr, 2015, μτφρ. Ανδρονίκη Δημητριάδου), καταφέρνει με ένα ύφος λιτό και φαινομενικά ανεπιτήδευτο να μιλήσει με απλό λόγο για την αγάπη προς τη σύζυγό του.

Στην πραγματικότητα η ποίησή του μοιράζει με σημειώματα στιχουργικά ενός πρόχειρου σημειωματάριου. Το πρωτοενικό εξομολογητικό ύφος διαμορφώνει ένα κλειστό πλαίσιο αναφοράς, που εικαστικά εξισορροπεί και συμπληρώνει το φωτεινό μα δίχως ανθρώπους κάδρο του.

Η ποιητική του Εμορίν ξεπερνά την ερωτική ποίηση με τα στιγμιαία χαρακτηριστικά του πόθου και της σεξουαλικότητας· μιλά για την αγάπη. Η αγάπη όμως δεν αντιμετωπίζεται απλά ως ένα -ευγενές μεν- συναίσθημα· είναι το συναίσθημα εκείνο που μένει στην αιωνιότητα ακόμα και μετά το θάνατο των προσώπων. Έτσι όμως η αγάπη αποκτά ιδιότητες που φιλοσοφικά κατέχει η ψυχή. Η αγάπη λοιπόν του Εμορίν όχι μόνο διαπερνά το χρόνο, μα αποκτά μία υπαρξιακή και μεταφυσική διάσταση.

Και η υπαρξιακή διάσταση που διακρίνουμε στην εμορινική αγάπη, επιβεβαιώνεται από τη συνεχή παρουσία του θανάτου. Ωστόσο, ο θάνατος δεν προσδίδει κάποιο πένθιμο συναίσθημα στις συνθέσεις· αντίθετα, λειτουργεί ως το υπαρξιακό αντίβαρο της αγάπης που τον ξεπερνά και απλώνεται στην αιωνιότητα. Ο θάνατος, εξάλλου, είναι στιγμιαίος, ενώ η εμορινική αγάπη προϋπάρχει κι έπεται ως δίδυμο/ισοδύναμο της ψυχής. Μοιάζει σαν να της αποδίδει μία αυτοτελή ανιμιστική ιδιότητα.

Όπως κατά το σχόλιό του η ζωγραφική της Ξιάογιανγκ Γκαλάς τονίζει την ομορφιά του κόσμου σε βάρος της θλίψης και του σκοταδιού, έτσι και η αγάπη αποτελεί το φως στη ζωή ξεπερνώντας το χρόνο. Η αγάπη για τον ποιητή αποτελεί και το διαχωριστικό ανάμεσα στον κόσμο και την ερημιά (39, 41, 49), τη ζωή (24, 27, 43) και το χρόνο (36, 42, 40, 44, 47, 48).

Ωστόσο, δεν πρέπει να παραβλέπουμε την αρχική αφιέρωση στη σύζυγό του, κάτι που μας επαναφέρει στην εξομολόγηση. Η αγάπη, εξάλλου, είναι και η διέξοδος στο ταντάλειο μαρτύριό του· ακόμα και οι λέξεις δεν τον ξεδιψούν όταν απομακρύνεται εκείνη.

Και οι λέξεις, που αυτοαναφορικά επανέρχονται συνέχεια, κατέχουν την ίδια σημασία με το χρόνο και προσδίδουν μία άλλη υπαρξιακή ιδιότητα στην αγάπη:      την ποιητική. Γιατί στην ουσία μέσα στη συλλογή η ποίηση και οι λέξεις κατέχουν μία μυστικιστική υφή που αποκαλύπτει τη μαγική πτυχή της αγάπης του.

Το καναβάτσο του διακρίνεται από μία συνεχή φωτεινότητα -σχεδόν μεταφυσικής διάστασης- και μία διαρκή αίσθηση κίνησης. Λεπτοί ήχοι διαποτίζουν τις εξπρεσιονιστικές παραστάσεις του (34, 35, 37). Το παλιό εμιγρέδικο δίπολο ανατολής-δύσης εικαστικά αντικαθίσταται από τα δίπολα αγάπη-χρόνος και αγάπη-λέξεις.

Η εικονοπλασία του Εμορίν είναι φενάκη αφρόντιστη· διαχέεται από την ποιητική εκμυστήρευση με μία τεχνική θολότητα δίχως χρωματικούς προσδιορισμούς (πλην επιλεγμένων σημείων όπως το κόκκινο στη σύνθεση της σελίδας 29) και πηγάζει από έναν αυθορμητισμό που θεμελιώνεται στην απλότητα του εξομολογητικού του λόγου και του αφηγητικού ύφους.

Έτσι ασυνείδητα εμφανίζεται ως αυτονόητη και η σκηνική παρουσία ενός βουβού υποκριτή που υποστηρίζεται από τη συνεχή χρήση του δεύτερου ενικού προσώπου. Αυτό, άλλωστε, το γραμματικό πρόσωπο ολοκληρώνει και τον εξομολογητικό χαρακτήρα και τη μεταφυσική ιδιότητα της εμορινικής αγάπης.

Δήμος Χλωπτσιούδης
Μανδραγόρας, 2016
ISBN: 978-960-592-032-6

Η απουσία τίτλων αποτυπώνει και σχεδιαστικά την επιτηδευμένη απλότητα που ο Εμορίν προσδίδει στις συνθέσεις του· άλλωστε, η ίδια η αγάπη είναι ένα καθαρό και ανεπιτήδευτο συναίσθημα. Παράλληλα, η άτιτλη δημοσίευση των συνθέσεών του αποδεικνύει και το χαρακτηρισμό του σημειώματος.

Όπως σημειώνει εισαγωγικά και ο Δημοσθένης Αγραφιώτης ο Ντενί Εμορίν προτείνει την αγάπη ως μόνο δρόμο του βίου, και ως μόνη επιλογή την ακραία, την ολική ένωση των ψυχών, για να αντιμετωπιστεί τόσο ο ταραγμένος κόσμος μας όσο και ο διχασμός του ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή. Παρόλο το ξεπέρασμα του διχασμού από τη δύναμη της αγάπης, αυτή η επίμονη αφοσίωσή του δεν είναι χωρίς θυσίες, τρικυμίες και αναστατώσεις, που σχεδόν αποφεύγει να τις αναφέρει ρητά, αλλά αυτές είναι εκεί και τις υποπτεύεται να δρουν υπόκωφα και να απειλούν με το Θάνατο ή τους μικρούς θανάτους.

______________
[1] Είχαμε τη χαρά να προσεγγίσουμε κριτικά την ποίηση του Denis Emorine και παλαιότερα με αφορμή την έκδοση της συλλογής «bouria/καταιγίδα, θύελλας λόγια» (vakxikon.gr, 2015, μτφρ. Ανδρονίκη Δημητριάδου).

Ακολουθήστε μας

Έρικ, ο κατασκευαστής των ονείρων, του Κίκε Γκόμεθ

Έρικ, ο κατασκευαστής των ονείρων, του Κίκε Γκόμεθ

Από πού έρχονται τα όνειρα; Ποιος αποφασίζει τι θα δούμε στον ύπνο μας; Ο Έρικ κάνει αυτήν ακριβώς τη δουλειά: κατασκευάζει όνειρα! Μέσα από την ιστορία του μικρού αφηγητή ζούμε από κοντά τη δουλειά που κάνει και τον κόσμο μέσα στον οποίο ζει. Ναι αλλά γιατί τον...

Το όνομά της ήταν Μπουμπού και δεν ήταν συνηθισμένη στη ζέστη, της Μαρίας Δουρίδα – Μηταράκη

Το όνομά της ήταν Μπουμπού και δεν ήταν συνηθισμένη στη ζέστη, της Μαρίας Δουρίδα – Μηταράκη

Η πασχαλίτσα Μπουμπού βρίσκεται ξαφνικά στην Αφρική αλλά δεν είναι συνηθισμένη στη ζέστη! Ψάχνοντας για δροσιά και σκιά, θα γνωρίσει καινούργιους φίλους και θα μάθει πολλά πράγματα από την καθημερινότητά τους, που είναι τόσο διαφορετική από τη δική της. Θα αγαπήσει...

Βασιλικός ίσον αναμνήσεις

Βασιλικός ίσον αναμνήσεις

  Ένα κλωνάρι βασιλικό κρατεί το παιδί την πρώτη του μέρα στο σχολειό• για να πάρει κουράγιο τ' άμοιρο, του τ’ έδωσε η μάνα του• για μια καλή νέα αρχή.  Το ίδιο και η Αρετούλα. Ένα κλωνάρι βασιλικό κρατά περιχαρής στ' αρραβωνιάσματά της. Ένα κλωνάρι βασιλικό...

Το ένστικτο, της Ashley Audrain

Το ένστικτο, της Ashley Audrain

Το ένστικτο τιτλοφορείται το συγγραφικό ντεμπούτο της Ashley Audrain, το οποίο καταπιάνεται με ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα: τη μητρότητα ιδωμένη από μια ρεαλιστική και πιο σκοτεινή πλευρά. Η Μπλάιθ Κόνορ έχει ζήσει μια τραυματική παιδική ηλικία. Η μητέρα της ποτέ δεν...

Amor Fati, της Νέλλης Σπαθάρη

Amor Fati, της Νέλλης Σπαθάρη

Η Νάντια και η Τίνα είναι δυο φίλες που μεγαλώνουν μαζί στη ρευστή δεκαετία του 1970. Η μία έχει αδιάφορους, ουδέτερους, κτητικούς γονείς, η άλλη εγκαταλείφθηκε από τον πατέρα της. Πώς αντικατοπτρίζει το παρελθόν τις τωρινές τους συμπεριφορές; Πώς θα καταφέρει η...

Διαβάστε κι αυτά

Amor Fati, της Νέλλης Σπαθάρη

Amor Fati, της Νέλλης Σπαθάρη

Η Νάντια και η Τίνα είναι δυο φίλες που μεγαλώνουν μαζί στη ρευστή δεκαετία του 1970. Η μία έχει αδιάφορους, ουδέτερους, κτητικούς γονείς, η άλλη εγκαταλείφθηκε από τον πατέρα της. Πώς αντικατοπτρίζει το παρελθόν τις τωρινές τους συμπεριφορές; Πώς θα καταφέρει η...

Στέλιος Κυριακίδης, ο άνθρωπος που έτρεξε για έναν ολόκληρο λαό, της Μαρίας Κοντού

Στέλιος Κυριακίδης, ο άνθρωπος που έτρεξε για έναν ολόκληρο λαό, της Μαρίας Κοντού

Ποιος ήταν ο Στέλιος Κυριακίδης που έτρεξε για έναν ολόκληρο λαό; Πού γεννήθηκε, πώς έζησε, τι κατάφερε με τη νίκη του στον Μαραθώνιο του 1946; Ποιος ήταν ο χαρακτήρας του, πώς σκληραγωγήθηκε, πώς τον αντιμετώπισε η Αμερική και ο κόσμος όλος; Ο Στέλιος Κυριακίδης...

Στη ροή του ποταμού Έβρου, της Κυριακής Καζακίδου

Στη ροή του ποταμού Έβρου, της Κυριακής Καζακίδου

Ο Χαράλαμπος, με τη σύμφωνη γνώμη του πατέρα του, αφήνει τις αγροτικές δουλειές και γράφεται στο γυμνάσιο της Αδριανούπολης. Ο ξάδερφός του, Αναστάσης, ακούει τη φωνή της καρδιάς του και ξεκινάει μια νέα ζωή στη Φιλιππούπολη, ερωτευμένος με τη μέλλουσα γυναίκα του,...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου