Η ποίηση της Φρεγγίδου ως αισθητικό γεγονός

26.03.2019

Έλλη Φρεγγίδου, ISBN: 978-960-04-4947-1

Οι Ρώσοι Φορμαλιστές αναζητώντας τη λογοτεχνικότητα εισήγαγαν την ανοικείωση ως τέχνασμα. Όσο μεγαλύτερος ο χρόνος πρόσληψης ενός έργου τόσο τούτο δικαιώνεται, κατά τον Shklovsky. Ο ίδιος, άλλωστε, έβλεπε την ποίηση ως οργανωμένη βία εναντίον της πρακτικής γλώσσας. Βέβαια για εκείνους η τέχνη δεν αναπαριστά τη ζωή, την απομάκρυνε από τον χώρο της καθημερινότητας∙ κάνει τη ζωή λιγότερο παράξενη, της δίνει άλλη όψη, την κάνει πιο ενδιαφέρουσα.

Η ποίηση της Φρεγγίδου («παύση τετάρτου», Κέδρος, 2018) δεν αναπαριστά τη ζωή∙ την γλυκαίνει και την ενσωματώνει στη στιχουργική της. Η γλώσσα της αποαυτοματοποιεί τον καθημερινό λόγο. Η αλογία και οι μεταφορές (το σκοινί, σπόρος, πρωτόγεννα) ξαφνιάζουν τον αναγνώστη. Η γλωσσική επεξεργασία απομακρύνει στον στίχο της από τον οικείο λόγο, δίχως να ξενίζει ή να γίνεται κρυπτικός (αιώνιο βήμα, Κυριακή, καταφάσεις, κατάθλιψη). Η ποίηση της Φρεγγιδου είναι άμεση∙ αδιαμεσολάβητα εκθέτει όσα πληγώνουν το ποιητικό υποκείμενο, το μιμητικό πρώτο ενικό γραμματικό πρόσωπο. Η συνεχής παρουσία του ποιητικού εγώ, ωστόσο, κουράζει. Εμποδίζει τις πολυάνθρωπες σκηνές στρέφοντας τον ποιητικό φακό μόνο σε ένα πρόσωπο, δίχως τελικά να αποφεύγει τον ποιητικό εγωκεντρισμό.

Η Φρεγγίδου αξιοποιεί τη γλώσσα και μετατρέπει το ποίημα σε αισθητικό γεγονός (δρασκελισμός), εκθέτοντας την ποίηση ως προβολή της γλώσσας. Καλλιεργεί μία συνθήκη αισθητικής λειτουργίας της γλώσσας. Για τον Kant η αισθητική ορίζει την απόπειρα να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ του υλικού και του πνευματικού κόσμου μεταξύ ενός κόσμου δυνάμεων και μεγεθών και ενός κόσμου εννοιών. Έτσι η ποιήτρια γεφυρώνει την επεξεργασμένη γλώσσα με τον καθημερινό λόγο. Γλωσσοκεντρικές συνθέσεις λειτουργούν σε μία μεταγλωσσική αντιμετώπιση της ποίησης (παράλειψη, παύση τέταρτου, δρασκελισμός).

Οι ερωτικές συνθέσεις (ανήκεις στον έρωτα, πρωτόγεννα, ηρεμία, δοξάζω την πάλη μας, ελλειπτικά, υποθέσεις, ενθύμιο) μέσα στην αναζήτηση μιας νέας ποιητικής έκφρασης, χάνουν τα έμφυλα χαρακτηριστικά τους. Ενώ διακρίνεται μία ιδιαίτερη ευαισθησία, εν τούτοις το γυναικείο υποκείμενο απουσιάζει, θυμίζοντας τη θεωρία του κινηματογράφου που απέδειξε ότι το κινηματογραφικό βλέμμα –η, δηλαδή, οπτική γωνία δηλαδή από τη θέση της κάμερας– είναι κατεξοχήν ανδρικό.

Λιτές εικόνες με ιμπρεσιονιστική διάθεση διανθίζουν τον στίχο της (ελλειπτικά, ενθύμιο). Μέσα στη μεταφορική δυναμική τους λειτουργούν με συμβολική διάσταση (το πιθάρι με τις αντοχές, δρασκελισμός). Το διαμορφούμενο κάδρο συμμετέχει στη συναισθηματική κλιμάκωση∙ οι λεκτικές εικόνες κατέχουν δομική θέση στη στοχαστική αναγνωστική πρόσληψη (το σκοινί, ανήκεις στον έρωτα, καταφάσεις). Εξάλλου, επίκεντρο της ποίησης δεν είναι ο κώδικας αλλά ο αποδέκτης∙ ο αναγνώστης που διαβάζοντας ερμηνεύει, ο ακροατής που ακούγοντας πλάθει εικόνες και στοχάζεται ξαναγράφοντας το ποίημα (μεθύσι).

Κράτα το

Κράτα το

Ακολουθήστε μας

Ο χρόνος κι ο καιρός

Ο χρόνος κι ο καιρός

Πέρασε τώρα ο καιρός να μην φοβάσαι κι αυτό το μούδιασμα  του πόνου που θυμάσαι μια ζάλη είναι, π’ αντιστέκεται στην σκέψη   Πέρασε τώρα ο καιρός να μην γκρινιάξεις τον εαυτό σου ερειπωμένο να κοιτάξεις αν χρειαστεί, δωσ’ του μια ανάμνηση να παίξει   Γιατί...

Acqua

Acqua

Η θάλασσα σκοπός γι’ αυτούς που δεν φοβούνται Ν’ αγγίξουν τον βυθό κι ας μην ξαναγυρίσουν Στην έρημη ακτή τα πάντα λησμονιούνται  Ο βράχος πάπλωμα σκληρό Η άμμος το σεντόνι  Αέρας που σφυρά στ’ αυτιά Τις σκέψεις σου σαρώνει  Οι γλάροι που πετούν ψηλά Τα κύματα κοιτάνε...

Οι ερωτήσεις που θα αλλάξουν τον κόσμο, του Αντώνη Ζαρίντα

Οι ερωτήσεις που θα αλλάξουν τον κόσμο, του Αντώνη Ζαρίντα

Η Κοσμόπολη, μια πόλη με πολλούς ανθρώπους και πολλά καλώδια που τους ένωναν όλους κινδυνεύει να βυθιστεί. Οι κάτοικοί της περνούν καθημερινά ατέλειωτες ώρες με τα κινητά τους και την τηλεόραση. Έτσι η Κοσμόπολη θα βουλιάξει από το βάρος των πληροφοριών! Υπάρχει άραγε...

Ο κοσμικός ταξιδιώτης

Ο κοσμικός ταξιδιώτης

Στο στέρφο αμπέλι φύσηξε κρύος ο βοριάς, την ώρα του φωτός της τελευταίας αχτίδας. Ματιά υγρή, από ταξίδι, θαρρώ, πως έρχεται μακρύ,  ξανθή˙ στο χρώμα της σταφίδας.   Ο ξένος ψάχνει για μια γη, στάση να κάνει… λίγη θαλπωρή…  Της ιστορίας το κουβάρι του σα...

Monty

Monty

Εγώ που σ' αγαπώ σου υπόσχομαι να τρέξω αν τύχει και προσέξω πως έχεις πληγωθεί Κι η γη κι ο ουρανός δεν θα 'χουν σημασία θα ‘ναι χωρίς αξία μάρτυς μου ο Θεός   Εγώ που σ' αγαπώ αν χρειαστεί θα διώξω του ουρανού το τόξο το φως θα παραβγώ Σε μια σταλαγματιά θα...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Monty

Monty

Εγώ που σ' αγαπώ σου υπόσχομαι να τρέξω αν τύχει και προσέξω πως έχεις πληγωθεί Κι η γη κι ο ουρανός δεν θα 'χουν σημασία θα ‘ναι χωρίς αξία μάρτυς μου ο Θεός   Εγώ που σ' αγαπώ αν χρειαστεί θα διώξω του ουρανού το τόξο το φως θα παραβγώ Σε μια σταλαγματιά θα...

Σοβόφ 1: Ο κινούμενος ήλιος, της Λέττας Βασιλείου

Σοβόφ 1: Ο κινούμενος ήλιος, της Λέττας Βασιλείου

Ένα αλληγορικό, δυνατό, ανατρεπτικό μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας, αρκετά διαφορετικό από όλα όσα έχω διαβάσει ως τώρα. Ένα κείμενο-ύμνος για τη φιλία, την επανάσταση που φέρνουν στο μυαλό το διάβασμα και η ψυχαγωγία και ταυτόχρονα μια αστυνομικής υφής πλοκή που...

Πέρνα με

Πέρνα με

Πέρνα με. Μη με κοιτάς στη διαδρομή  και μην χρεώσεις τη βροχή στον ουρανό. Το ξέρουμε και οι δυο πως και την πιο μικρή ψιχάλα  την έφεραν τα μάτια μας όταν συνειδητά αλλάξαμε πορείες.   Πέρνα με, μα μην προπορευτείς. Θυμήθηκα τα χρόνια μας. Νέα ανάσα. Ξημέρωμα...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου