Η ποίηση της Φρεγγίδου ως αισθητικό γεγονός

26.03.2019

Έλλη Φρεγγίδου, ISBN: 978-960-04-4947-1

Οι Ρώσοι Φορμαλιστές αναζητώντας τη λογοτεχνικότητα εισήγαγαν την ανοικείωση ως τέχνασμα. Όσο μεγαλύτερος ο χρόνος πρόσληψης ενός έργου τόσο τούτο δικαιώνεται, κατά τον Shklovsky. Ο ίδιος, άλλωστε, έβλεπε την ποίηση ως οργανωμένη βία εναντίον της πρακτικής γλώσσας. Βέβαια για εκείνους η τέχνη δεν αναπαριστά τη ζωή, την απομάκρυνε από τον χώρο της καθημερινότητας∙ κάνει τη ζωή λιγότερο παράξενη, της δίνει άλλη όψη, την κάνει πιο ενδιαφέρουσα.

Η ποίηση της Φρεγγίδου («παύση τετάρτου», Κέδρος, 2018) δεν αναπαριστά τη ζωή∙ την γλυκαίνει και την ενσωματώνει στη στιχουργική της. Η γλώσσα της αποαυτοματοποιεί τον καθημερινό λόγο. Η αλογία και οι μεταφορές (το σκοινί, σπόρος, πρωτόγεννα) ξαφνιάζουν τον αναγνώστη. Η γλωσσική επεξεργασία απομακρύνει στον στίχο της από τον οικείο λόγο, δίχως να ξενίζει ή να γίνεται κρυπτικός (αιώνιο βήμα, Κυριακή, καταφάσεις, κατάθλιψη). Η ποίηση της Φρεγγιδου είναι άμεση∙ αδιαμεσολάβητα εκθέτει όσα πληγώνουν το ποιητικό υποκείμενο, το μιμητικό πρώτο ενικό γραμματικό πρόσωπο. Η συνεχής παρουσία του ποιητικού εγώ, ωστόσο, κουράζει. Εμποδίζει τις πολυάνθρωπες σκηνές στρέφοντας τον ποιητικό φακό μόνο σε ένα πρόσωπο, δίχως τελικά να αποφεύγει τον ποιητικό εγωκεντρισμό.

Η Φρεγγίδου αξιοποιεί τη γλώσσα και μετατρέπει το ποίημα σε αισθητικό γεγονός (δρασκελισμός), εκθέτοντας την ποίηση ως προβολή της γλώσσας. Καλλιεργεί μία συνθήκη αισθητικής λειτουργίας της γλώσσας. Για τον Kant η αισθητική ορίζει την απόπειρα να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ του υλικού και του πνευματικού κόσμου μεταξύ ενός κόσμου δυνάμεων και μεγεθών και ενός κόσμου εννοιών. Έτσι η ποιήτρια γεφυρώνει την επεξεργασμένη γλώσσα με τον καθημερινό λόγο. Γλωσσοκεντρικές συνθέσεις λειτουργούν σε μία μεταγλωσσική αντιμετώπιση της ποίησης (παράλειψη, παύση τέταρτου, δρασκελισμός).

Οι ερωτικές συνθέσεις (ανήκεις στον έρωτα, πρωτόγεννα, ηρεμία, δοξάζω την πάλη μας, ελλειπτικά, υποθέσεις, ενθύμιο) μέσα στην αναζήτηση μιας νέας ποιητικής έκφρασης, χάνουν τα έμφυλα χαρακτηριστικά τους. Ενώ διακρίνεται μία ιδιαίτερη ευαισθησία, εν τούτοις το γυναικείο υποκείμενο απουσιάζει, θυμίζοντας τη θεωρία του κινηματογράφου που απέδειξε ότι το κινηματογραφικό βλέμμα –η, δηλαδή, οπτική γωνία δηλαδή από τη θέση της κάμερας– είναι κατεξοχήν ανδρικό.

Λιτές εικόνες με ιμπρεσιονιστική διάθεση διανθίζουν τον στίχο της (ελλειπτικά, ενθύμιο). Μέσα στη μεταφορική δυναμική τους λειτουργούν με συμβολική διάσταση (το πιθάρι με τις αντοχές, δρασκελισμός). Το διαμορφούμενο κάδρο συμμετέχει στη συναισθηματική κλιμάκωση∙ οι λεκτικές εικόνες κατέχουν δομική θέση στη στοχαστική αναγνωστική πρόσληψη (το σκοινί, ανήκεις στον έρωτα, καταφάσεις). Εξάλλου, επίκεντρο της ποίησης δεν είναι ο κώδικας αλλά ο αποδέκτης∙ ο αναγνώστης που διαβάζοντας ερμηνεύει, ο ακροατής που ακούγοντας πλάθει εικόνες και στοχάζεται ξαναγράφοντας το ποίημα (μεθύσι).

Κράτα το

Κράτα το

Ακολουθήστε μας

Η Ήττα

Η Ήττα

Και τελικά πες μου. Γιατί να πετάξω; Ποιος ο λόγος τα σύννεφα να φτάσω; Έκανα το πρώτο βήμα και τόλμησα, έκανα το πρώτο άλμα με τόσες προσδοκίες. Τόσα σενάρια πιθανά, τόσες ελπίδες επιθυμητές. Αλλά, ξέχασα ότι η ζωή δεν είναι ποτάμι που κυλάει όπως επιθυμώ. Έκανα την...

Υπατία, του Δημήτρη Βαρβαρήγου

Υπατία, του Δημήτρη Βαρβαρήγου

ΥΠΑΤΙΑ Δημήτρης Βαρβαρήγος 24 γράμματα εκδόσεις - Γράφει ο Απόστολος Τριφύλλης καθηγητής φιλόλογος στο πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου - Στο έργο του με τίτλο «Υπατία» ο Δημήτρης Βαρβαρήγος τέθηκε ενώπιον της πρόκλησης να σκιαγραφήσει μια μεγάλη μορφή των ελληνικών...

Με 6 κλικ, της Γιώτας Φώτου

Με 6 κλικ, της Γιώτας Φώτου

- γράφει η Χρυσάνθη Τσιαμπαλή -   Το νεανικό μυθιστόρημα της Γιώτας Φώτου, Με 6 κλικ, εκδόσεις Ψυχογιός, κυκλοφόρησε το 2016 και η ιστορία έχει τις ρίζες της στην οικονομική κρίση που βίωσαν έντονα οι Έλληνες την περίοδο εκείνη - είχε ήδη ξεκινήσει λίγα χρόνια...

Η κουρελού, του Τάκη Γεράρδη

Η κουρελού, του Τάκη Γεράρδη

Τριάντα οχτώ  μικρές και μεγάλες ιστορίες, κατά κύριο λόγο αυτοβιογραφικές, μας χαρίζει στο νέο του βιβλίο ο Τάκης Γεράρδης. Διηγήματα τα χαρακτηρίζει εκείνος, ψηφίδες ζωής θα τα αποκαλέσω εγώ, μιας και πρόκειται για αναμνήσεις, βιώματα, ακούσματα από την πολυκύμαντη...

O κόσμος μας

O κόσμος μας

Πόσο μικρή στα αλήθεια, μοιάζει η ζωή; Πόσο ασύστολα, παλεύει με τον χρόνο; σαν συμπυκνώνεται, σε μια μόνο στιγμή σε ένα παιχνίδι, που σε βρίσκει πάντα μόνο.   Πόσο μικρός μοιάζει ο κόσμος μας, αλήθεια;  σε ένα σύμπαν που ατέλειωτο φαντάζει όταν το συναίσθημα,...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

O κόσμος μας

O κόσμος μας

Πόσο μικρή στα αλήθεια, μοιάζει η ζωή; Πόσο ασύστολα, παλεύει με τον χρόνο; σαν συμπυκνώνεται, σε μια μόνο στιγμή σε ένα παιχνίδι, που σε βρίσκει πάντα μόνο.   Πόσο μικρός μοιάζει ο κόσμος μας, αλήθεια;  σε ένα σύμπαν που ατέλειωτο φαντάζει όταν το συναίσθημα,...

Άνταμ Τολέντο: Καρδιά μου θυμήσου να γυρίσεις σπίτι νωρίς

Άνταμ Τολέντο: Καρδιά μου θυμήσου να γυρίσεις σπίτι νωρίς

Μπορείς να με λες Αδάμ ή ό, τι σου αρέσει Λέω στον φίλο μου Ρούμπιν στο όνειρό μου   Ξέρεις τι εννοώ Ρούμπιν Δώσε μου την εντολή σου Δώσε μου τις παραγγελίες σου   Είμαστε και τα δύο παιχνιδιάρικα παιδιά που συμπεριφέρονται σαν ενήλικες που θέλουν να γίνουν διάσημοι...

Ο θάνατος του 007, του Anthony Horowitz

Ο θάνατος του 007, του Anthony Horowitz

Ακόμα κι αν κάποιος δεν είναι φανατικός αναγνώστης του Ian Fleming και οπαδός του πιο διάσημου μυστικού πράκτορα στον κόσμο, ένα βιβλίο με τίτλο Ο θάνατος του 007 αποκλείεται να μην του τραβήξει το ενδιαφέρον. Ο συγγραφέας Anthony Horowitz αποδέχεται την...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου