Επιλέξτε Page

η προδοσία και ο διδακτισμός του Τρυψιάνη

13.10.2015

Ευάγγελος Τρυψιάνης
principia

Η ποίηση από πολύ νωρίς απέκτησε διδακτικά χαρακτηριστικά καθώς έγινε φορέας μεταφοράς αντιλήψεων και ηθών (ομηρικό πρότυπο του ήρωα, ησιοδικός διδακτισμός κλπ). Στη μοντέρνα ποίηση ο Καβάφης ήταν αυτός που έθεσε σε προτεραιότητα τα ηθικά μηνύματα και συμβουλές για τη στάση ζωής των ατόμων, και αυτό χωρίς να λειτουργεί σε βάρος της καλλιτεχνικής αξίας καθώς φρόντιζε να συγκαλύπτει το διδακτισμός με την αξιοποίηση του ιστορικού και μυθολογικού παρελθόντος. Τόση είναι η διδακτική συμβολή του Καβάφη ώστε ακόμα και σήμερα παρατηρούμε τις επιρροές τους στην ποίηση.

 

Η ποίηση του Τρυψιάνη («rubrica», principia, 2015) ακροβατεί μεταξύ της προδοσίας και την απώλειας. Κινείται πάνω στη σύνδεση μεταξύ της επανάστασης, του έρωτα και του ανθρώπου. Βοηθός μας βουβός οι τρεις πίνακες, του Ζακ-Λουί Νταβίντ (ο θάνατος του Μαρά), του Ρεμπράντ (Σαμφών και Δαλιδά) και του Ρόθκο (κόκκινο σε καφέ τοιχογραφία) με μόνο κοινό σημείο τους της προδοσία. Αυτός είναι ακριβώς και ο γραμμικός άξονας που συνδέει τις ενότητες της συλλογής.

Το χριστιανικό στοιχείο συμπλέκεται με την αρχαιοελληνική παράδοση και το διδακτισμό αναδεικνύοντας τον έρωτα, την ανάγκη για ελευθερία και τον αγώνα/όνειρα του ανθρώπου. Με γλώσσα που διακρίνεται για την προφορικότητά της, ο ποιητής κινείται μεταξύ στοχασμού και υπαρξιακής αναζήτησης.

Η βία της σταυροφορίας και της επαναστατικής γκιλοτίνας αισθητοποιούνται για να το εκφράσουν την απογοήτευση της απατηλής αλλαγής του κόσμου, την προσχηματική αξιοποίησή τους για την επιβολή κυριαρχίας, σε βάρος του ρητορικού στόχου τους. Άλλωστε, η γκιλοτίνα και η αλληγορική σταυροφορία εκφράζουν ακριβώς την προδοσία της "απελευθέρωσης" (της μεταφορικής Ιερουσαλήμ) και της "δημοκρατίας" που ευαγγελίζονταν τη στιγμή που οι "επίορκοι" φυλακίζουν την ελευθερία.

Σε μία ρηξικέλευθη προσέγγιση η Παναγία υπό μία ιδιαίτερη συγκρητική θέαση συνδέεται με την Αφροδίτη δίνοντας ζωή (έρωτα) στη σάρκα. Η Εύα αναδεικνύεται πλάι στην Παναγία και την Αφροδίτη σε μία άλλη ερωτική θεότητα, ίσως την ξεχασμένη Μητέρα των πρωταρχικών θρησκειών. Και η προδοσία πάντα κρύβεται σε ένα φιλί...

Ο Άνθρωπος δεν είναι έρμαιο της μοίρας. Είναι ένας συνεχής αγώνας για την υλοποίηση των οραμάτων και των ελπίδων του, ακόμα κι όταν αυτά προδίδονται. Το συχνό β΄ ενικό προσφέρει μέσα από το διδακτικό ύφος προσθέτει ζωντάνια που ενισχύεται από τη λιτή και άμεση διατύπωση.

Η ποιητική συλλογή του Δήμου Χλωπτσιούδη "κατάστιχα" στο cosmotebooks ή το myebooks.gr

Ο δρόμος του διδακτισμού στην ποίηση όμως έχει περάσει προ καιρού. Ούτε το ποιητικό κοινό έχει την ανάγκη συμβουλών για τη ζωή του ούτε και αναγνωρίζει κάποια πεφωτισμένη διάνοια στους καλλιτέχνες ώστε να τον καθοδηγούν. Αλλά και η ίδια η ποίηση έχει προ πολλού εγκαταλείψει το δρόμο του άμεσου διδακτισμού.

Άλλωστε, η Τέχνη δε "διδάσκει", αλλά συγκινεί και διά του συναισθήματος μεταφέρει μηνύματα. Οφείλουμε όμως να υπογραμμίσουμε ότι η ποίηση δεν είναι μόνο μήνυμα. Είναι πρωτίστως συναίσθημα και διά τούτου το -όποιο- μήνυμα θα αγγίζει τον αναγνώστη/ακροατή. Ποιητικά έργα χωρίς επίκληση στο συναίσθημα, αδυνατούν να μεταφέρουν το μήνυμά τους.

Και βασικό στοιχείο στο συναίσθημα είναι η ποιητική γλώσσα διά του μέτρου ή του ρυθμού ή των μετωνυμιών και των μεταφορών ή διά της εικονοπλασίας. Και όσο πιο πολύ στηρίζονται στην αμεσότητα και τους συνειρμούς του αναγνώστη/ακροατή τόσο βαθύτερα τον αγγίζει ένα ποιητικό έργο. Και οι λέξεις περιέχουν και μήνυμα και συναίσθημα, κινούμενες μεταξύ σημαίνοντος και σημαινόμενου, που μπορούν να αποδώσουν και περιεχόμενο και μουσικότητα. Αλλά για αυτό δεν υπάρχει μαγική συνταγή.

 

 

Ακολουθήστε μας

Ο βιβλιοπώλης του Σελινούντα, του Roberto Vecchioni

Ο βιβλιοπώλης του Σελινούντα, του Roberto Vecchioni

Τι συμβαίνει στην πόλη του Σελινούντα; Γιατί οι άνθρωποι έπαψαν να μιλούν και να βρίσκουν ακριβή νοήματα στις λέξεις; Τι σχέση έχει με αυτό η άφιξη ενός απρόσιτου και περίεργου βιβλιοπώλη αρκετά χρόνια πριν; Τι το ξεχωριστό είχε αυτός ο άνθρωπος και γιατί τον είχαν...

Άδακρυς γη

Άδακρυς γη

Δεν πότισα τότε, στης ανάγκης τον καιρό, και  Ξεράθηκε η γη μου  Το χώμα στέγνωσε και άνοιξαν ρωγμές, Διάβρωσης συμπτώματα Λουλούδια καν δεν πρόλαβαν να ανθίσουν Τα κατάπιε η άβυσσος  Φταίει το ότι δεν έκλαψα… ποτέ  Φταίει που τον πιο άγιο σπόρο δε φύτεψα… ποτέ  ...

Οι ντετέκτιβ της βεράντας, της Ιωάννας Μπαμπέτα

Οι ντετέκτιβ της βεράντας, της Ιωάννας Μπαμπέτα

Η Άννα και ο Δημήτρης επισκέπτονται τα Σαββατοκύριακα τον παππού και τη γιαγιά τους αντίστοιχα που μένουν στις απέναντι πολυκατοικίες κι έτσι γνωρίστηκαν. Μια μέρα διαπιστώνουν πως το σκυλί της γειτόνισσας της Άννας λείπει κι αρχίζουν τις έρευνες. Ποιος το πήρε και...

Retroland: Ιστορικός τουρισμός και η αναζήτηση για το αυθεντικό, του Βάλεντιν Γκρέμπνερ

Retroland: Ιστορικός τουρισμός και η αναζήτηση για το αυθεντικό, του Βάλεντιν Γκρέμπνερ

Τι είναι ο ιστορικός τουρισμός και πώς προέκυψε; Πώς είναι όταν εμπορευματοποιούνται μνημεία και εκδηλώσεις του παρελθόντος ως μάρτυρες της τοπικής «ταυτότητας» και της αυθεντικότητας; Τι νέο προκύπτει όταν το παρελθόν το επισκέπτεται κανείς για αναψυχή; Γιατί υπάρχει...

Αναζητώντας το παιδί, της Νίκης Γρηγορίου

Αναζητώντας το παιδί, της Νίκης Γρηγορίου

Δουλεύοντας ως δασκάλα του δημοτικού σχολείου για αρκετό διάστημα, η Νίκη Γρηγορίου θέλησε να γνωρίσει καλύτερα και βαθύτερα τα παιδιά και ταυτόχρονα να μελετήσει πώς, πότε και γιατί άλλαξε η σχέση δασκάλου και παιδιού μέσα στα χρόνια. Το να είσαι παιδί έχει την ίδια...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Αναζητώντας το παιδί, της Νίκης Γρηγορίου

Αναζητώντας το παιδί, της Νίκης Γρηγορίου

Δουλεύοντας ως δασκάλα του δημοτικού σχολείου για αρκετό διάστημα, η Νίκη Γρηγορίου θέλησε να γνωρίσει καλύτερα και βαθύτερα τα παιδιά και ταυτόχρονα να μελετήσει πώς, πότε και γιατί άλλαξε η σχέση δασκάλου και παιδιού μέσα στα χρόνια. Το να είσαι παιδί έχει την ίδια...

Στο μηδέν σιωπούν

Στο μηδέν σιωπούν

Το χρόνο τον μετρώ, τη μνήμη την τσεκάρω της ζωής μου ύστερη αναδρομή στα θαμπά σημεία, κομμάτια που πέφτουν και το μυαλό λιγοστεύουν κeνό τ΄αφήνουν σε σώμα θλιβερό.   Οι αποστάσεις συντομεύουν με την ανημποριά παλεύουν. Ζωή που αδυνατεί τον χρόνο να παλεύει με...

Έγκλημα στον Λόφο της Αλκυόνης, της Sophie Hannah

Έγκλημα στον Λόφο της Αλκυόνης, της Sophie Hannah

Ακόμα μια περιπέτεια με ήρωα τον Ηρακλή Πουαρό μάς χαρίζει η πένα της συγγραφέως Sophie Hannah. Αυτή τη φορά, ο διάσημος ντετέκτιβ και ο επιθεωρητής Κάτσπουλ της Σκότλαντ Γιαρντ καλούνται να εξιχνιάσουν ένα Έγκλημα στον Λόφο της Αλκυόνης. Ο Πουαρό και ο Κάτσπουλ...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου