η προδοσία και ο διδακτισμός του Τρυψιάνη

13.10.2015

Ευάγγελος Τρυψιάνης
principia

Η ποίηση από πολύ νωρίς απέκτησε διδακτικά χαρακτηριστικά καθώς έγινε φορέας μεταφοράς αντιλήψεων και ηθών (ομηρικό πρότυπο του ήρωα, ησιοδικός διδακτισμός κλπ). Στη μοντέρνα ποίηση ο Καβάφης ήταν αυτός που έθεσε σε προτεραιότητα τα ηθικά μηνύματα και συμβουλές για τη στάση ζωής των ατόμων, και αυτό χωρίς να λειτουργεί σε βάρος της καλλιτεχνικής αξίας καθώς φρόντιζε να συγκαλύπτει το διδακτισμός με την αξιοποίηση του ιστορικού και μυθολογικού παρελθόντος. Τόση είναι η διδακτική συμβολή του Καβάφη ώστε ακόμα και σήμερα παρατηρούμε τις επιρροές τους στην ποίηση.

 

Η ποίηση του Τρυψιάνη («rubrica», principia, 2015) ακροβατεί μεταξύ της προδοσίας και την απώλειας. Κινείται πάνω στη σύνδεση μεταξύ της επανάστασης, του έρωτα και του ανθρώπου. Βοηθός μας βουβός οι τρεις πίνακες, του Ζακ-Λουί Νταβίντ (ο θάνατος του Μαρά), του Ρεμπράντ (Σαμφών και Δαλιδά) και του Ρόθκο (κόκκινο σε καφέ τοιχογραφία) με μόνο κοινό σημείο τους της προδοσία. Αυτός είναι ακριβώς και ο γραμμικός άξονας που συνδέει τις ενότητες της συλλογής.

Το χριστιανικό στοιχείο συμπλέκεται με την αρχαιοελληνική παράδοση και το διδακτισμό αναδεικνύοντας τον έρωτα, την ανάγκη για ελευθερία και τον αγώνα/όνειρα του ανθρώπου. Με γλώσσα που διακρίνεται για την προφορικότητά της, ο ποιητής κινείται μεταξύ στοχασμού και υπαρξιακής αναζήτησης.

Η βία της σταυροφορίας και της επαναστατικής γκιλοτίνας αισθητοποιούνται για να το εκφράσουν την απογοήτευση της απατηλής αλλαγής του κόσμου, την προσχηματική αξιοποίησή τους για την επιβολή κυριαρχίας, σε βάρος του ρητορικού στόχου τους. Άλλωστε, η γκιλοτίνα και η αλληγορική σταυροφορία εκφράζουν ακριβώς την προδοσία της "απελευθέρωσης" (της μεταφορικής Ιερουσαλήμ) και της "δημοκρατίας" που ευαγγελίζονταν τη στιγμή που οι "επίορκοι" φυλακίζουν την ελευθερία.

Σε μία ρηξικέλευθη προσέγγιση η Παναγία υπό μία ιδιαίτερη συγκρητική θέαση συνδέεται με την Αφροδίτη δίνοντας ζωή (έρωτα) στη σάρκα. Η Εύα αναδεικνύεται πλάι στην Παναγία και την Αφροδίτη σε μία άλλη ερωτική θεότητα, ίσως την ξεχασμένη Μητέρα των πρωταρχικών θρησκειών. Και η προδοσία πάντα κρύβεται σε ένα φιλί...

Ο Άνθρωπος δεν είναι έρμαιο της μοίρας. Είναι ένας συνεχής αγώνας για την υλοποίηση των οραμάτων και των ελπίδων του, ακόμα κι όταν αυτά προδίδονται. Το συχνό β΄ ενικό προσφέρει μέσα από το διδακτικό ύφος προσθέτει ζωντάνια που ενισχύεται από τη λιτή και άμεση διατύπωση.

Η ποιητική συλλογή του Δήμου Χλωπτσιούδη "κατάστιχα" στο cosmotebooks ή το myebooks.gr

Ο δρόμος του διδακτισμού στην ποίηση όμως έχει περάσει προ καιρού. Ούτε το ποιητικό κοινό έχει την ανάγκη συμβουλών για τη ζωή του ούτε και αναγνωρίζει κάποια πεφωτισμένη διάνοια στους καλλιτέχνες ώστε να τον καθοδηγούν. Αλλά και η ίδια η ποίηση έχει προ πολλού εγκαταλείψει το δρόμο του άμεσου διδακτισμού.

Άλλωστε, η Τέχνη δε "διδάσκει", αλλά συγκινεί και διά του συναισθήματος μεταφέρει μηνύματα. Οφείλουμε όμως να υπογραμμίσουμε ότι η ποίηση δεν είναι μόνο μήνυμα. Είναι πρωτίστως συναίσθημα και διά τούτου το -όποιο- μήνυμα θα αγγίζει τον αναγνώστη/ακροατή. Ποιητικά έργα χωρίς επίκληση στο συναίσθημα, αδυνατούν να μεταφέρουν το μήνυμά τους.

Και βασικό στοιχείο στο συναίσθημα είναι η ποιητική γλώσσα διά του μέτρου ή του ρυθμού ή των μετωνυμιών και των μεταφορών ή διά της εικονοπλασίας. Και όσο πιο πολύ στηρίζονται στην αμεσότητα και τους συνειρμούς του αναγνώστη/ακροατή τόσο βαθύτερα τον αγγίζει ένα ποιητικό έργο. Και οι λέξεις περιέχουν και μήνυμα και συναίσθημα, κινούμενες μεταξύ σημαίνοντος και σημαινόμενου, που μπορούν να αποδώσουν και περιεχόμενο και μουσικότητα. Αλλά για αυτό δεν υπάρχει μαγική συνταγή.

 

 

Ακολουθήστε μας

Οι ερωτήσεις που θα αλλάξουν τον κόσμο, του Αντώνη Ζαρίντα

Οι ερωτήσεις που θα αλλάξουν τον κόσμο, του Αντώνη Ζαρίντα

Η Κοσμόπολη, μια πόλη με πολλούς ανθρώπους και πολλά καλώδια που τους ένωναν όλους κινδυνεύει να βυθιστεί. Οι κάτοικοί της περνούν καθημερινά ατέλειωτες ώρες με τα κινητά τους και την τηλεόραση. Έτσι η Κοσμόπολη θα βουλιάξει από το βάρος των πληροφοριών! Υπάρχει άραγε...

Ο κοσμικός ταξιδιώτης

Ο κοσμικός ταξιδιώτης

Στο στέρφο αμπέλι φύσηξε κρύος ο βοριάς, την ώρα του φωτός της τελευταίας αχτίδας. Ματιά υγρή, από ταξίδι, θαρρώ, πως έρχεται μακρύ,  ξανθή˙ στο χρώμα της σταφίδας.   Ο ξένος ψάχνει για μια γη, στάση να κάνει… λίγη θαλπωρή…  Της ιστορίας το κουβάρι του σα...

Monty

Monty

Εγώ που σ' αγαπώ σου υπόσχομαι να τρέξω αν τύχει και προσέξω πως έχεις πληγωθεί Κι η γη κι ο ουρανός δεν θα 'χουν σημασία θα ‘ναι χωρίς αξία μάρτυς μου ο Θεός   Εγώ που σ' αγαπώ αν χρειαστεί θα διώξω του ουρανού το τόξο το φως θα παραβγώ Σε μια σταλαγματιά θα...

Σοβόφ 1: Ο κινούμενος ήλιος, της Λέττας Βασιλείου

Σοβόφ 1: Ο κινούμενος ήλιος, της Λέττας Βασιλείου

Ένα αλληγορικό, δυνατό, ανατρεπτικό μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας, αρκετά διαφορετικό από όλα όσα έχω διαβάσει ως τώρα. Ένα κείμενο-ύμνος για τη φιλία, την επανάσταση που φέρνουν στο μυαλό το διάβασμα και η ψυχαγωγία και ταυτόχρονα μια αστυνομικής υφής πλοκή που...

Πέρνα με

Πέρνα με

Πέρνα με. Μη με κοιτάς στη διαδρομή  και μην χρεώσεις τη βροχή στον ουρανό. Το ξέρουμε και οι δυο πως και την πιο μικρή ψιχάλα  την έφεραν τα μάτια μας όταν συνειδητά αλλάξαμε πορείες.   Πέρνα με, μα μην προπορευτείς. Θυμήθηκα τα χρόνια μας. Νέα ανάσα. Ξημέρωμα...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Πέρνα με

Πέρνα με

Πέρνα με. Μη με κοιτάς στη διαδρομή  και μην χρεώσεις τη βροχή στον ουρανό. Το ξέρουμε και οι δυο πως και την πιο μικρή ψιχάλα  την έφεραν τα μάτια μας όταν συνειδητά αλλάξαμε πορείες.   Πέρνα με, μα μην προπορευτείς. Θυμήθηκα τα χρόνια μας. Νέα ανάσα. Ξημέρωμα...

Ούτου, του Caryl Ferey

Ούτου, του Caryl Ferey

- γράφει η Ανθή Λεκάτη - Το Ούτου, που στη γλώσσα των Μαορί σημαίνει εκδίκηση (=utu), αποτελεί μαζί με το βιβλίο Χάκα την Σάγκα Μαορί του συγγραφέα, δηλαδή δύο αστυνομικά μυθιστορήματα που διαδραματίζονται στη Νέα Ζηλανδία και μιλάνε- με όχημα την noir αστυνομική...

Πάπυρος, της Irene Vallejo

Πάπυρος, της Irene Vallejo

- γράφει η Λεύκη Σαραντινού - Την ιστορία του βιβλίου από την αρχαιότητα έως σήμερα, ιδίως όμως κατά τα αρχαία χρόνια, μας αφηγείται η Ισπανίδα διδάκτωρ της Κλασικής Φιλολογίας Ιρένε Βαγέχο. Έχοντας η ίδια, εκτός από πάμπολλες γνώσεις στον τομέα της, μεγάλη αγάπη στο...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου