η προδοσία και ο διδακτισμός του Τρυψιάνη

13.10.2015

Ευάγγελος Τρυψιάνης
principia

Η ποίηση από πολύ νωρίς απέκτησε διδακτικά χαρακτηριστικά καθώς έγινε φορέας μεταφοράς αντιλήψεων και ηθών (ομηρικό πρότυπο του ήρωα, ησιοδικός διδακτισμός κλπ). Στη μοντέρνα ποίηση ο Καβάφης ήταν αυτός που έθεσε σε προτεραιότητα τα ηθικά μηνύματα και συμβουλές για τη στάση ζωής των ατόμων, και αυτό χωρίς να λειτουργεί σε βάρος της καλλιτεχνικής αξίας καθώς φρόντιζε να συγκαλύπτει το διδακτισμός με την αξιοποίηση του ιστορικού και μυθολογικού παρελθόντος. Τόση είναι η διδακτική συμβολή του Καβάφη ώστε ακόμα και σήμερα παρατηρούμε τις επιρροές τους στην ποίηση.

 

Η ποίηση του Τρυψιάνη («rubrica», principia, 2015) ακροβατεί μεταξύ της προδοσίας και την απώλειας. Κινείται πάνω στη σύνδεση μεταξύ της επανάστασης, του έρωτα και του ανθρώπου. Βοηθός μας βουβός οι τρεις πίνακες, του Ζακ-Λουί Νταβίντ (ο θάνατος του Μαρά), του Ρεμπράντ (Σαμφών και Δαλιδά) και του Ρόθκο (κόκκινο σε καφέ τοιχογραφία) με μόνο κοινό σημείο τους της προδοσία. Αυτός είναι ακριβώς και ο γραμμικός άξονας που συνδέει τις ενότητες της συλλογής.

Το χριστιανικό στοιχείο συμπλέκεται με την αρχαιοελληνική παράδοση και το διδακτισμό αναδεικνύοντας τον έρωτα, την ανάγκη για ελευθερία και τον αγώνα/όνειρα του ανθρώπου. Με γλώσσα που διακρίνεται για την προφορικότητά της, ο ποιητής κινείται μεταξύ στοχασμού και υπαρξιακής αναζήτησης.

Η βία της σταυροφορίας και της επαναστατικής γκιλοτίνας αισθητοποιούνται για να το εκφράσουν την απογοήτευση της απατηλής αλλαγής του κόσμου, την προσχηματική αξιοποίησή τους για την επιβολή κυριαρχίας, σε βάρος του ρητορικού στόχου τους. Άλλωστε, η γκιλοτίνα και η αλληγορική σταυροφορία εκφράζουν ακριβώς την προδοσία της "απελευθέρωσης" (της μεταφορικής Ιερουσαλήμ) και της "δημοκρατίας" που ευαγγελίζονταν τη στιγμή που οι "επίορκοι" φυλακίζουν την ελευθερία.

Σε μία ρηξικέλευθη προσέγγιση η Παναγία υπό μία ιδιαίτερη συγκρητική θέαση συνδέεται με την Αφροδίτη δίνοντας ζωή (έρωτα) στη σάρκα. Η Εύα αναδεικνύεται πλάι στην Παναγία και την Αφροδίτη σε μία άλλη ερωτική θεότητα, ίσως την ξεχασμένη Μητέρα των πρωταρχικών θρησκειών. Και η προδοσία πάντα κρύβεται σε ένα φιλί...

Ο Άνθρωπος δεν είναι έρμαιο της μοίρας. Είναι ένας συνεχής αγώνας για την υλοποίηση των οραμάτων και των ελπίδων του, ακόμα κι όταν αυτά προδίδονται. Το συχνό β΄ ενικό προσφέρει μέσα από το διδακτικό ύφος προσθέτει ζωντάνια που ενισχύεται από τη λιτή και άμεση διατύπωση.

Η ποιητική συλλογή του Δήμου Χλωπτσιούδη "κατάστιχα" στο cosmotebooks ή το myebooks.gr

Ο δρόμος του διδακτισμού στην ποίηση όμως έχει περάσει προ καιρού. Ούτε το ποιητικό κοινό έχει την ανάγκη συμβουλών για τη ζωή του ούτε και αναγνωρίζει κάποια πεφωτισμένη διάνοια στους καλλιτέχνες ώστε να τον καθοδηγούν. Αλλά και η ίδια η ποίηση έχει προ πολλού εγκαταλείψει το δρόμο του άμεσου διδακτισμού.

Άλλωστε, η Τέχνη δε "διδάσκει", αλλά συγκινεί και διά του συναισθήματος μεταφέρει μηνύματα. Οφείλουμε όμως να υπογραμμίσουμε ότι η ποίηση δεν είναι μόνο μήνυμα. Είναι πρωτίστως συναίσθημα και διά τούτου το -όποιο- μήνυμα θα αγγίζει τον αναγνώστη/ακροατή. Ποιητικά έργα χωρίς επίκληση στο συναίσθημα, αδυνατούν να μεταφέρουν το μήνυμά τους.

Και βασικό στοιχείο στο συναίσθημα είναι η ποιητική γλώσσα διά του μέτρου ή του ρυθμού ή των μετωνυμιών και των μεταφορών ή διά της εικονοπλασίας. Και όσο πιο πολύ στηρίζονται στην αμεσότητα και τους συνειρμούς του αναγνώστη/ακροατή τόσο βαθύτερα τον αγγίζει ένα ποιητικό έργο. Και οι λέξεις περιέχουν και μήνυμα και συναίσθημα, κινούμενες μεταξύ σημαίνοντος και σημαινόμενου, που μπορούν να αποδώσουν και περιεχόμενο και μουσικότητα. Αλλά για αυτό δεν υπάρχει μαγική συνταγή.

 

 

Ακολουθήστε μας

Η τσάντα της Μελίνας, του Βασίλη Κουτσιαρή

Η τσάντα της Μελίνας, του Βασίλη Κουτσιαρή

Η Μελίνα είναι ένα κορίτσι που έχει πολλές εξωσχολικές δραστηριότητες, χωρίς να αγαπάει όμως καμία από αυτές. Ακολουθεί πιστά τη μητέρα της που της κρατά αυτό το πρόγραμμα κι έτσι τρέχει από πιάνο σε μπαλέτο κι από κολυμβητήριο σε μάθημα ζωγραφικής. Πώς θα καταφέρει...

Η σωστή λέξη, της Αδαμαντίνης Κουμιώτου

Η σωστή λέξη, της Αδαμαντίνης Κουμιώτου

Λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα, η Ευρυάνθη λαμβάνει ένα γράμμα από τον Λαέρτη που ζει στη Βιέννη και της θυμίζει διακριτικά την παρουσία του και τις στιγμές που μοιράστηκαν στην πόλη του. Αυτή είναι η αφορμή για να ξεδιπλώσει η Ευρυάνθη τη ζωή της και να ταξιδέψει...

Γήθος

Γήθος

Στις αποκρίσεις των ματιών μυήθηκα. Σιωπές αμείλικτες τον χρόνο αίρουν. Τις ενοχές των αστεριών αρνήθηκα. Χείλη ενδοτικά, παλμοί των άκρων σου νεύματα μαγεμένα. Κόρες χίμαιρες, αφές γυμνές στον ήλιο, με τα μαλλιά τους βράχους αγκαλιάζουν. Μέτωπα ιδρωμένα, στήθη των...

Πολύχρωμη ζωή

Πολύχρωμη ζωή

Θέλω πολύχρωμη ζωή να ζήσω μα τα χέρια μου είναι άδεια και οι φόβοι μου πολλοί. Κι οι αμαρτίες μου τρομάζουν τις σκέψεις μου. Και τα λουλούδια που δεν κρατώ, μου κρύβονται… Πολύχρωμη ζωή, πολύχρωμες σκέψεις δεν έζησα ως τώρα για να μην υπάρχετε Μου μιλάει το μυαλό μου...

Φρίντριχ, ένας σπουδαίος ντετέκτιβ, του Philip Kerr

Φρίντριχ, ένας σπουδαίος ντετέκτιβ, του Philip Kerr

Οι περισσότεροι γνωρίζουν τον Philip Kerr ως έναν από τους σπουδαιότερους εκπροσώπους της αστυνομικής νουάρ λογοτεχνίας, αλλά η ταλαντούχα πένα του «γέννησε» και αρκετά παιδικά βιβλία. Το Φρίντριχ, ένας σπουδαίος ντετέκτιβ είναι ένα από αυτά, καθώς επίσης και το...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Φρίντριχ, ένας σπουδαίος ντετέκτιβ, του Philip Kerr

Φρίντριχ, ένας σπουδαίος ντετέκτιβ, του Philip Kerr

Οι περισσότεροι γνωρίζουν τον Philip Kerr ως έναν από τους σπουδαιότερους εκπροσώπους της αστυνομικής νουάρ λογοτεχνίας, αλλά η ταλαντούχα πένα του «γέννησε» και αρκετά παιδικά βιβλία. Το Φρίντριχ, ένας σπουδαίος ντετέκτιβ είναι ένα από αυτά, καθώς επίσης και το...

Σάββατο

Σάββατο

Πλησιάζω το σκοτάδι οπλισμένος με το φως, σκαλίζοντας δυο λόγια σ’ ένα χαρτί ως τη χαραυγή που απορώ αν τελικά θα έρθει. Στυλό βαρύ, σκέψεις χωρίς συνοχή, μια μουσική χωρίς κοινό και στο αυτί μια εμβοή που δίνει χώρο στην οργή. Γενιά με άγχη και προβλήματα μα πάνω απ’...

Κασσάνδρα V

Κασσάνδρα V

Υπάρχουν άνθρωποι που η μοίρα τους έχει επιλέξει  για να δοκιμάσει επάνω τους όλα τα δεινά της. Ο κόσμος είναι τόσο μεγάλος όσο ένα μαξιλάρι και η απάντηση που πρέπει να έχω για όλα  με πληγώνει περισσότερο. Ο ουρανός αυτό το Καλοκαίρι, τόσο γαλάζιος  που θέλεις να...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου