Ιδανικοί Αυτόχειρες – Κώστας Καρυωτάκης

11.11.2017

Γυρίζουν το κλειδί στην πόρτα, παίρνουν
τα παλιά, φυλαγμένα γράμματά τους,
διαβάζουν ήσυχα, κι έπειτα σέρνουν
για τελευταία φορά τα βήματά τους.

Ήταν η ζωή τους, λένε, τραγωδία.
Θεέ μου, το φρικτό γέλιο των ανθρώπων,
τα δάκρυα, ο ίδρως, η νοσταλγία
των ουρανών, η ερημιά των τόπων.

Στέκονται στο παράθυρο, κοιτάνε
τα δέντρα, τα παιδιά, πέρα τη φύση,
τους μαρμαράδες που σφυροκοπάνε,
τον ήλιο που για πάντα θέλει δύσει.

Όλα τελείωσαν. Το σημείωμα να το,
σύντομο, απλό, βαθύ, καθώς ταιριάζει,
αδιαφορία, συγχώρηση γεμάτο
για κείνον που θα κλαίει και θα διαβάζει.

Βλέπουν τον καθρέφτη, βλέπουν την ώρα,
ρωτούν αν είναι τρέλα τάχα ή λάθος,
“όλα τελείωσαν” ψιθυρίζουν “τώρα”,
πως θ’ αναβάλουν βέβαιοι κατά βάθος.

 

Το ποίημα Ιδανικοί Αυτόχειρες δημοσιεύεται για πρώτη φορά το 1927 και περιλαμβάνεται στη συλλογή Ελεγεία και Σάτιρες του Κώστα Καρυωτάκη, του ποιητή που γεννιέται σαν σήμερα, στις 11 Νοεμβρίου 1896.

Το ποίημα Ιδανικοί Αυτόχειρες είναι ένα από τα χαρακτηριστικότερα έργα του ποιητή Κώστα Καρυωτάκη, της συνολικής δουλειάς του αλλά και του εσωτερικού του κόσμου και της ψυχοσύνθεσής του. Με γλώσσα απλή και φράσεις μικρές, προκαλεί μια πληθώρα συναισθημάτων στον αναγνώστη, μεταξύ των οποίων είναι η συγκίνηση, η ενσυναίσθηση, η λύπη και ο πόνος, η ματαιότητα των πραγμάτων και η ελαφρότητα της ύπαρξης και της ζωής. 

Το ποίημα είναι μια περιγραφή κινήσεων και συναισθημάτων. Μια περιγραφή των τελευταίων κινήσεων των ανθρώπων που έχουν αποφασίσει να κόψουν το νήμα της ζωής τους. Από τον πρώτο ήδη στίχο ζωντανεύει η εικόνα τους μπροστά μας· οι αργές κινήσεις που κάνουν, τα βήματά τους που σέρνουν, οι αναμνήσεις της ζωής τους που θέλουν να έχουν στον νου τους την τελευταία ώρα.

Μα πώς ήταν η ζωή τους; Ο Καρυωτάκης τη χαρακτηρίζει “τραγωδία”. Χρησιμοποιώντας λέξεις και φράσεις που αντικατοπτρίζουν τον βαθύ πόνο, τη δυστυχία και την απελπισία τους (π.χ. “φρικτό γέλιο”), μας βάζει στη θέση τους, νιώθουμε κι εμείς τους εν δυνάμει αυτόχειρες, τους καταλαβαίνουμε, συμπάσχουμε μαζί τους. Ο αναγνώστης ίσως ταυτιστεί με κάποιο από τα προβλήματα που αναφέρονται και το ίδιο το ποίημα, βαθιά συγκινητικό, προκαλεί έντονα συναισθήματα σε όποιον το διαβάσει.

Στη συνέχεια περιγράφεται η τελευταία στιγμή ηρεμίας. Παρατηρούνε τον κόσμο, τα παιδιά, τον ήλιο· όλα τους σύμβολα της ζωής που προχωράει, που δεν σταματάει ποτέ. Ίσως, μέσα σε αυτά, να περιλαμβάνονται και όλα όσα στερήθηκε στη ζωή του ο ίδιος ο ποιητής και, ίσως, να ήταν η μη ύπαρξη αυτών που οδήγησαν στην απόφαση για το τέλος τους.

Ένα σημείωμα που θα μείνει, όταν ο άνθρωπος θα φύγει. Αδιάφορο, που όμως συγχωρεί όσους πλήγωσαν τους αυτόχειρες. “Για κείνον που θα κλαίει” λέει ο ποιητής, προβάλλοντας την ενδόμυχη επιθυμία των αυτόχειρων να επηρεάσει βαθιά τους γύρω τους ο θάνατός τους. Οι τέσσερις αυτοί στίχοι δείχνουν την ανάγκη των ανθρώπων να μνημονευτούν ακόμα κι όταν δεν θα είναι στη ζωή, την ανάγκη τους να σκέφτονται πως επηρέασαν τις ζωές κάποιων άλλων ατόμων, πως αγαπήθηκαν, πως τους νοιάστηκαν, πως τους ήθελαν κοντά τους στη ζωή. 

Η στιγμή φτάνει. Φτάνει το τέλος, η έσχατη ώρα. Κι εκείνοι αναμετρούνται με τους εαυτούς τους. Αναρωτιούνται αν είναι “τρέλα” η πράξη τους ή “λάθος”. Αμφιβολίες τους κατακλύζουν. Έφτασε η ώρα. 

Έφτασε όντως;

Ο τίτλος του ποιήματος θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ειρωνικός. Ποιοι είναι άραγε οι ιδανικοί αυτόχειρες; Την απάντηση μας τη δίνει ο ίδιος ο συγγραφέας στον τελευταίο στίχο. Αυτοί που αναβάλουν.

Ο Κώστας Καρυωτάκης αυτοκτονεί και ο ίδιος, δέκα μόλις μήνες μετά τη δημοσίευση του ποιήματος Ιδανικοί Αυτόχειρες.

Ακολουθήστε μας

Αφιέρωμα στην Ζυράννα Ζατέλη

Αφιέρωμα στην Ζυράννα Ζατέλη

Αφιέρωμα στην Ζυράννα Ζατέλη (αναμένοντας το μυθιστόρημά της «Ορατή σαν Αόρατη» από τις εκδόσεις Καστανιώτη) (αναμένοντας το μυθιστόρημά της «Ορατή σαν Αόρατη» από τις εκδόσεις Καστανιώτη)- - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Η Ζυράννα Ζατέλη (το «αληθινό της ψευδώνυμο»,...

Η Ποίηση στον κινηματογράφο

Η Ποίηση στον κινηματογράφο

- - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Όταν η Ποίηση «εισβάλλει» στον χώρο της έβδομης Τέχνης προκύπτουν μικρά αριστουργήματα που συμπληρώνουν την μουσική, τις ερμηνείες και τα σκηνικά υπογραμμίζοντας κάθε καρέ της ιστορίας που λαμβάνει σάρκα και οστά. Παραθέτω μερικές μόνο...

Αν μείνουν τα πράγματα, όπως έχουν

Αν μείνουν τα πράγματα, όπως έχουν

  γράφει η Άντια Αδαμίδου - Αν μείνουν τα πράγματα, όπως έχουν   Αν μείνουν τα πράγματα, όπως έχουν, είστε ηττημένοι. Ο φίλος σας είναι η αλλαγή. Η συμμαχία σας είναι το δίλλημα. Από το τίποτα, εσείς πρέπει να κάνετε το κάτι. Ωστόσο και το παντοδύναμο οφείλει να...

Ακούγοντας λογοτεχνία

Ακούγοντας λογοτεχνία

Σήμερα, όταν αναφερόμαστε στον όρο «λογοτεχνία» εννοούμε τα έντυπα βιβλία και ίσως να συμπεριλαμβάνουμε σε αυτά και τις ιστοσελίδες λογοτεχνικού περιεχομένου στο διαδίκτυο, τα ιστολόγια (blogs) συγγραφέων και τις πύλες εκδοτών ή πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Έτσι, τα...

Πότε γράφτηκαν τα ομηρικά έπη; Οι φιλόλογοι απαντούν

Πότε γράφτηκαν τα ομηρικά έπη; Οι φιλόλογοι απαντούν

Σύμφωνα με το ενδιαφέρον άρθρο του Βαγγέλη Κανσίζογλου στο lavart.gr, "η απόλυτη χρονολόγηση συγκρότησης των ομηρικών επών είναι αδύνατη, εικάζεται ότι αυτά, στη μνημειώδη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα, συντέθηκαν ήδη κατά τον 8o προχριστιανικό αιώνα, δηλαδή ακριβώς την...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Πότε γράφτηκαν τα ομηρικά έπη; Οι φιλόλογοι απαντούν

Πότε γράφτηκαν τα ομηρικά έπη; Οι φιλόλογοι απαντούν

Σύμφωνα με το ενδιαφέρον άρθρο του Βαγγέλη Κανσίζογλου στο lavart.gr, "η απόλυτη χρονολόγηση συγκρότησης των ομηρικών επών είναι αδύνατη, εικάζεται ότι αυτά, στη μνημειώδη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα, συντέθηκαν ήδη κατά τον 8o προχριστιανικό αιώνα, δηλαδή ακριβώς την...

Ερωτικό

Ερωτικό

  γράφει η Άντια Αδαμίδου - Ερωτικό oι πόλεις συντρίβονται λίγο πριν εκτοξευθούμε στο φως μη με κοιτάζεις έτσι μόνο δώσε μου ένα μενεξέ του απρίλη -μα είναι χειμώνας- μια σταγόνα της αυγής -μα εδώ είναι έρημος- κοίταξε από το παράθυρό σου βλέπεις ό,τι βλέπεις δεν...

Παρ’ ολίγον μέλλον!

Παρ’ ολίγον μέλλον!

Είναι εξόχως αυθαίρετη η σκέψη πως η επιλογή και η ‘διαλογή’ μπορεί να λειτουργήσει θετικά μέσα στην εκπαιδευτική διαδικασία.

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου